Nghị quyết 80-NQ/TW: Khi văn hóa kinh doanh trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi

Văn hóa kinh doanh - năng lực cạnh tranh cốt lõi của doanh nghiệp

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu, văn hóa kinh doanh đã trở thành một lợi thế cạnh tranh quan trọng. Những doanh nghiệp có nền tảng văn hóa vững chắc thường có khả năng quản trị tốt hơn, xây dựng môi trường làm việc sáng tạo, thu hút nhân tài và thích ứng linh hoạt với các chuẩn mực quốc tế.

Theo chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực, doanh nghiệp có văn hóa mạnh, có hiệu suất sinh lời cao hơn từ 1,3 đến 1,8 lần, trung bình khoảng 1,5 lần so với doanh nghiệp không có nền tảng văn hóa rõ ràng. Con số này cho thấy, văn hóa không phải là “chi phí”, mà là “tài sản sinh lợi”; chính những giá trị vô hình như niềm tin, uy tín, chuẩn mực… lại trở thành lợi thế khác biệt.

Sau 40 năm đổi mới, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam không chỉ phát triển về quy mô, tạo việc làm, đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng của đất nước mà đã từng bước định hình và tạo lập được văn hóa, triết lý kinh doanh riêng.

Theo Báo cáo đo lường văn hóa doanh nghiệp và văn hóa đổi mới sáng tạo 2025 do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố tháng 12-2025, điểm trung bình mức độ trưởng thành thực thi văn hóa doanh nghiệp năm 2025 đạt 43,84, tăng 4,12 điểm so với năm 2024 và cao hơn mức trung bình của 2 năm gần nhất.

Trong tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, văn hóa kinh doanh được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển bền vững đất nước, không chỉ như một chuẩn mực đạo đức mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng của nền kinh tế.

Nghị quyết khẳng định, văn hóa phải “thấm sâu” vào mọi lĩnh vực, trong đó có hoạt động sản xuất, kinh doanh, qua đó trở thành yếu tố điều tiết hành vi thị trường, định hình chuẩn mực cạnh tranh và nâng cao chất lượng phát triển. Từ tinh thần đó, có thể thấy, văn hóa kinh doanh đã trở thành nền tảng tạo dựng uy tín, thương hiệu và sức cạnh tranh quốc gia.

Theo Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy, trong kỷ nguyên hội nhập, văn hóa kinh doanh đã trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi. Sự thành bại của một thương hiệu không chỉ phụ thuộc vào công nghệ hay nguồn vốn, mà sâu xa hơn là ở tính chính trực, sự minh bạch và bản sắc văn hóa mà doanh nghiệp đó xây dựng và lan tỏa.

Nhận thức rõ điều này, Nghị quyết số 80-NQ/TW đã xác định nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng đội ngũ doanh nhân Việt Nam có chuẩn mực đạo đức và văn hóa kinh doanh mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa kinh doanh quốc tế.

Có thể thấy, Nghị quyết số 80-NQ/TW đã mở ra một cách tiếp cận mới, đặt văn hóa vào trung tâm của phát triển, đồng thời xác định rõ vai trò của doanh nghiệp và doanh nhân trong việc kiến tạo và lan tỏa các giá trị văn hóa. Văn hóa kinh doanh, vì thế, không chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp, mà là câu chuyện của quốc gia, của niềm tin, bản sắc và khát vọng phát triển.

Phát triển một thế hệ doanh nhân mới

Theo các chuyên gia, việc xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW là định hướng phát triển lâu dài và phải được cụ thể hóa trong từng hoạt động kinh doanh của mỗi doanh nghiệp.

GS.TS Từ Thị Loan, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam cho rằng, để chuyển hóa các định hướng của Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa thành chuẩn mực ứng xử, đạo đức và bản sắc trong hoạt động kinh doanh, trước hết các doanh nghiệp Việt Nam cần nhận thức rõ rằng văn hóa không chỉ là khẩu hiệu hay hình thức bề nổi, mà phải trở thành nền tảng định hướng cho mọi quyết định và hành vi trong tổ chức.

Theo bà, doanh nghiệp Việt cần xây dựng và xác lập hệ giá trị cốt lõi, gắn với những chuẩn mực chung của văn hóa kinh doanh Việt Nam như thượng tôn pháp luật, đề cao chữ tín, trung thực, tôn trọng đối tác, cạnh tranh lành mạnh, trách nhiệm với cộng đồng. Quan trọng hơn, những giá trị này cần được cụ thể hóa thành bộ quy tắc ứng xử và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, áp dụng thống nhất trong toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, cần đưa văn hóa doanh nghiệp vào chiến lược phát triển dài hạn, gắn với quản trị doanh nghiệp hiện đại. Doanh nghiệp cần chú trọng bồi dưỡng con người và môi trường làm việc, xây dựng văn hóa tôn trọng, sáng tạo, hợp tác và trách nhiệm.

Bà Trần Thị Quyên, Giám đốc nhân sự Tập đoàn TH thì cho rằng, văn hoá doanh nghiệp không thể hình thành một cách ngẫu nhiên, mà cần được thiết kế như "một kiến trúc" có chủ đích và mang tính hệ thống.

“Việc xây dựng văn hóa kinh doanh dựa trên hệ thống, doanh nghiệp sẽ nhận diện được những “điểm đòn bẩy” và “vòng cộng hưởng”; từ đó việc lan toả văn hoá sẽ diễn ra một cách mạnh mẽ hơn. Trong đó, vai trò của người đứng đầu được xem là một "đòn bẩy" đặc biệt quan trọng; dẫn dắt việc hình thành văn hoá doanh nghiệp giàu tính nhân văn và khát vọng, lan toả một cách tự nhiên và thấm sâu vào toàn bộ hệ thống, từ tư duy đến hành động của mỗi nhân sự”, bà Quyên khẳng định.

Còn theo TS Giản Tư Trung, Viện trưởng Viện Giáo dục IRED cho rằng, để hiện thực hóa việc xây dựng văn hóa kinh doanh theo tinh thần của Nghị quyết số 80-NQ/TW thì cần phải phát triển một thế hệ doanh nhân mới.

“Thế hệ doanh nhân mới không chỉ có năng lực lãnh đạo hay tài năng kinh doanh, mà còn có chiều sâu văn hóa, tính nhân bản và tinh thần ái quốc. Họ dấn thân không chỉ vì lợi nhuận, mà còn vì khát vọng kiến quốc và luôn tâm niệm rằng “kinh doanh là kiếm tiền bằng cách phụng sự xã hội thông qua các sản phẩm, dịch vụ tốt lành”, TS Giản Tư Trung khẳng định.

Cũng theo TS Giản Tư Trung, trong một thế giới đầy biến động và thời đại mà con người ngày càng trở nên độc lập và tự do hơn, việc quản trị bằng luật lệ, bằng mục tiêu tại doanh nghiệp là vô cùng khó khăn. Do đó, tương lai của quản trị chính là bằng văn hóa, bên cạnh vai trò của luật lệ và mục tiêu.

Có thể nói, tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW cho thấy đã đến lúc doanh nghiệp Việt Nam cần phải vươn mình bằng chiều sâu văn hóa. Đó là kinh doanh để phụng sự, lãnh đạo để lan tỏa hạnh phúc và phát triển để đóng góp cho quốc gia. Khi văn hóa thực sự "sống" trong từng nhịp thở của tổ chức, đó cũng là lúc doanh nghiệp không chỉ tạo ra giá trị kinh tế, mà còn trở thành những biểu tượng văn hóa tự hào của một Việt Nam đang trỗi dậy mạnh mẽ.