Nghệ sĩ vướng án ma túy: Bài học đắt giá về đạo đức và tinh thần thượng tôn pháp luật

Nhóm tội phạm bị xử lý nghiêm khắc

Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an thành phố Hà Nội vừa khởi tố vụ án, khởi tố và bắt tạm giam 81 bị can về các hành vi sản xuất công cụ sử dụng ma túy, mua bán trái phép chất ma túy, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy và các hành vi liên quan, trong đó có Kiều Thị Thanh (diễn viên Kiều Thanh).

Quá trình điều tra, cơ quan chức năng phát hiện Kiều Thị Thanh đã cùng một số đối tượng sử dụng heroin và ma túy đá. Bên cạnh đó, để có tiền phục vụ nhu cầu sử dụng ma túy, Thanh đã bán ma túy cho các đối tượng nghiện để kiếm lời, đồng thời thường xuyên tụ tập cùng một số người sử dụng ma túy tại nhà.

Kết quả điều tra bước đầu cho thấy, các đối tượng trong đường dây hoạt động kín kẽ, chủ yếu liên lạc, giao dịch qua mạng xã hội nhằm tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng. Một số đối tượng từng có tiền án liên quan đến ma túy vẫn tiếp tục tái phạm, đặt mua ma túy qua ứng dụng Telegram rồi tụ tập sử dụng tại nhà.

Trao đổi với phóng viên, Tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường - Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) cho biết, trong các vụ án ma túy có nhiều người tham gia, không phải tất cả các bị can đều có vai trò và mức độ nguy hiểm như nhau. Có người có thể là người tổ chức, người cầm đầu; có người trực tiếp mua bán; có người vận chuyển, môi giới hoặc giúp sức. Nếu đủ căn cứ xác định có đồng phạm thì những người này có thể phải chịu trách nhiệm hình sự về cùng tội danh, nhưng khi quyết định hình phạt, Tòa án phải đánh giá tính chất và mức độ tham gia của từng người. Nguyên tắc này đặc biệt quan trọng để bảo đảm xử lý đúng người, đúng hành vi, đúng mức độ lỗi và đúng chính sách phân hóa trách nhiệm hình sự.

Trong vụ án này, cơ quan điều tra cần tiếp tục làm rõ toàn bộ đường dây, xác định chính xác hành vi và vai trò của từng bị can, truy nguồn ma túy, làm rõ số lượng, số lần mua bán, phương thức giao dịch và các tình tiết định khung để xử lý đúng quy định pháp luật.

Theo luật sư Đặng Văn Cường, đáng lo ngại hơn là sự biến đổi phương thức hoạt động của tội phạm ma túy. Các đối tượng có thể sử dụng mạng xã hội, tài khoản ẩn danh, nhóm kín, ứng dụng nhắn tin, thanh toán điện tử, dịch vụ giao hàng và nhiều phương thức trung gian để che giấu giao dịch. Điều này đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức đấu tranh phòng, chống tội phạm. Nếu chỉ kiểm soát theo phương thức truyền thống thì sẽ khó phát hiện toàn bộ chuỗi giao dịch trên môi trường số.

Do đó, đấu tranh với tội phạm ma túy hiện nay không chỉ là đấu tranh trên đường phố, tại các địa bàn phức tạp mà còn phải đấu tranh trên không gian mạng và trong các dòng tiền, dữ liệu giao dịch có liên quan.

Đối với tội “Mua bán trái phép chất ma túy” quy định tại Điều 251 Bộ luật Hình sự, người phạm tội có thể bị phạt tù theo khung 3-7 năm; 7-15 năm; 15-20 năm; chung thân, tử hình.

Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 500 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm hoặc bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

“Đây là một trong những nhóm tội phạm mà chính sách hình sự thể hiện thái độ đặc biệt nghiêm khắc, bởi ma túy không chỉ gây tổn hại cho người sử dụng mà còn tạo ra cả một thị trường bất hợp pháp, kéo theo nhiều hành vi phạm tội khác”, luật sư Đặng Văn Cường nhấn mạnh.

Cần siết chặt quản lý?

Trước Kiều Thanh, ngày 16-5, nữ ca sĩ Miu Lê (Lê Ánh Nhật) đã bị Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an thành phố Hải Phòng khởi tố, tạm giam về hành vi "Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy".

Ngày 20-5, Công an thành phố Hồ Chí Minh cũng triệt phá một đường dây lớn, khởi tố và tạm giam 71 bị can, trong đó có nam ca sĩ gạo cội Long Nhật và ca sĩ Sơn Ngọc Minh. Ca sĩ Long Nhật khai nhận đã mua ma túy đá từ một đối tượng trung gian, sau đó chuyển về nhà để quản lý riêng "nấu" cho sử dụng. Trong khi đó, Sơn Ngọc Minh cũng thừa nhận đã sử dụng ma túy đá từ thời điểm trước Tết đến khi bị bắt.

Các nghệ sĩ Kiều Thanh, Long Nhật, Miu Lê, Sơn Ngọc Minh đều là những gương mặt nổi tiếng, có tài năng, từng được nhiều khán giả mến mộ. Đặc biệt, Kiều Thanh từng sở hữu “gia tài” các vai diễn ấn tượng trong các phim “Phía trước là bầu trời”; “Cảnh sát hình sự”, “Dòng sông phẳng lặng”, “Khi đàn chim trở về”,… và được tặng danh hiệu NSƯT vào năm 2015.

Pháp luật hình sự được áp dụng bình đẳng đối với mọi công dân. Danh tiếng có thể tạo ra cơ hội nghề nghiệp và giá trị kinh tế, nhưng không thể trở thành “vùng miễn trừ pháp luật”.

Người nổi tiếng có mức độ ảnh hưởng xã hội lớn. Hình ảnh, hành vi và lối sống của họ có thể tác động đến nhận thức của một bộ phận công chúng, đặc biệt là giới trẻ. Việc các nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy không chỉ ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh, phá tan sự nghiệp của chính mình mà còn làm mất đi niềm tin, tình cảm của công chúng dành cho họ.

Đây cũng là bài học cảnh tỉnh đối với người nổi tiếng. Giữ gìn danh tiếng không chỉ là giữ hình ảnh trước công chúng mà trước hết phải là tôn trọng pháp luật và làm chủ bản thân trước những cám dỗ của cuộc sống.

Theo luật sư Đặng Văn Cường, cuộc chiến phòng, chống ma túy là cuộc chiến lâu dài, phức tạp, đòi hỏi sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Mục tiêu xây dựng những địa bàn, cộng đồng không ma túy là mục tiêu rất nhân văn nhưng cũng đầy thách thức. Muốn đạt được mục tiêu đó phải kết hợp giữa phòng ngừa xã hội, phòng ngừa nghiệp vụ, đấu tranh hình sự, giảm cầu ma túy, cai nghiện và tái hòa nhập cộng đồng.

Bên cạnh đó, ngành văn hóa cần siết chặt quản lý và chấn chỉnh nghiêm các hành vi lệch chuẩn; thường xuyên phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị liên quan, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật đến đội ngũ văn nghệ sĩ và các đơn vị tổ chức biểu diễn, nhằm nâng cao trách nhiệm xã hội, trách nhiệm nghề nghiệp và thiết lập các chuẩn mực ứng xử đúng đắn cho người hoạt động nghệ thuật.

Các đơn vị nghệ thuật, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn và các đơn vị sản xuất chương trình cũng phải thực hiện nghiêm túc các quy định của pháp luật về hoạt động nghệ thuật. Công tác quản lý nhân sự cần phải chặt chẽ, áp dụng và yêu cầu nghệ sĩ tuân thủ nghiêm ngặt bộ quy tắc ứng xử của người hoạt động nghệ thuật cũng như các quy định pháp luật liên quan khi tham gia các dự án, chương trình.