Nghệ sĩ trẻ Lê Tiến Đạt: Giữ hồn chèo bằng tư duy sáng tạo mới

Trao cơ hội cho người trẻ, tạo sức sống cho chèo

Tại Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng năm 2026, Nhà hát Chèo Hà Nội gặt hái thành công với vở chèo “Đạo học”. Tác phẩm xuất sắc giành Huy chương Vàng, cùng 3 Huy chương Vàng cá nhân, 2 Huy chương Bạc và các giải thưởng sáng tạo xuất sắc. Trong bức tranh chung đầy khởi sắc của sân khấu Thủ đô, sự sáng tạo của những nghệ sĩ trẻ, đặc biệt là Huy chương Vàng cá nhân của nghệ sĩ Tiến Đạt cho vai diễn Chu Văn An đã chinh phục Hội đồng nghệ thuật và đông đảo khán giả.

Chia sẻ ý nghĩa về giải thưởng, nghệ sĩ Tiến Đạt bày tỏ niềm xúc động: “Đây không chỉ là sự ghi nhận cho những nỗ lực của bản thân mà còn là thành quả của cả một tập thể nghệ sĩ đã cùng nhau tâm huyết, sáng tạo và cống hiến. Hóa thân vào hình tượng người thầy mẫu mực của dân tộc, tôi càng ý thức sâu sắc hơn về trách nhiệm gìn giữ, lan tỏa những giá trị văn hóa, đạo đức và truyền thống tôn sư trọng đạo. Giải thưởng không phải là đích đến, mà là động lực để tôi tiếp tục học hỏi, rèn luyện và cống hiến cho Nhà hát Chèo Hà Nội”.

Tuy nhiên, đằng sau niềm tự hào là áp lực không nhỏ. Việc thể hiện chiều sâu nhân cách của một danh nhân văn hóa lớn bằng ngôn ngữ biểu đạt đặc trưng của nghệ thuật chèo đòi hỏi sự chuẩn bị công phu. Tiến Đạt đã dành nhiều tháng nghiên cứu kỹ lưỡng về cuộc đời, tư tưởng và nhân cách của thầy Chu Văn An. Từ ánh mắt, cử chỉ, lời nói đến cách hát, nhả chữ mỗi chi tiết nhỏ đều được anh tôi luyện tỉ mỉ.

“Tôi nghĩ điều quan trọng nhất là phải thực sự hiểu và sống cùng nhân vật”, Tiến Đạt bộc bạch. Chính thái độ làm việc nghiêm túc, thấu cảm nhân vật từ bên trong đã giúp vai diễn của anh “chạm” tới cảm xúc người xem. Đánh giá về sức sáng tạo của nghệ sĩ trẻ, PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái - thành viên Ban Giám khảo Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng 2026 khẳng định vai diễn của Tiến Đạt đã tạo nên chiều sâu nghệ thuật rõ nét, thể hiện tư duy sáng tạo dồi dào của thế hệ nghệ sĩ trẻ hôm nay.

Thành công của “Đạo học” tại Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng năm 2026 không chỉ ghi nhận chất lượng nghệ thuật của tác phẩm mà còn cho thấy hiệu quả từ việc trao cơ hội để lớp nghệ sĩ kế cận được thử sức, trưởng thành qua những tác phẩm có chất lượng.

Theo NSND Thu Huyền, Giám đốc Nhà hát Chèo Hà Nội, vở “Đạo học” là tác phẩm được Nhà hát dàn dựng công phu, hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám - Trường Quốc học đầu tiên tại Việt Nam (1076 - 2026). Nhà hát đã huy động toàn bộ ê- kíp sáng tạo, dàn nhạc dân tộc và tập thể diễn viên, trong đó trao nhiều vai diễn quan trọng cho nghệ sĩ trẻ, tạo điều kiện để họ tự do phát huy năng lực sáng tạo riêng.

Đối với Tiến Đạt, được trao cơ hội cho nghệ sĩ trẻ đảm nhận những vai diễn quan trọng trong vở chèo “Đạo học” là điều rất đáng quý. Sau dấu ấn tại Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng năm 2026, Tiến Đạt mong muốn tiếp tục được thử sức với nhiều dạng vai, tham gia những tác phẩm có chất lượng và học hỏi từ các thế hệ nghệ sĩ đi trước. Với anh, mỗi cơ hội trên sân khấu không chỉ là dịp khẳng định bản thân mà còn là hành trình tích lũy, sáng tạo và cống hiến cho nghệ thuật chèo truyền thống.

Đổi mới để sân khấu truyền thống bước vào đời sống hôm nay

Không chỉ nỗ lực trên sân khấu, Tiến Đạt còn chủ động tìm cách đưa nghệ thuật chèo đến gần công chúng bằng những cách tiếp cận mới. Anh thường xuyên giới thiệu các vở diễn, trích đoạn hề chèo cổ trên nền tảng trực tuyến, giúp những làn điệu và nét duyên sân khấu truyền thống tiếp cận đông đảo người xem, nhất là giới trẻ. Cách làm này không chỉ mở rộng đối tượng khán giả mà còn truyền cảm hứng cho một số bạn trẻ đăng ký thi tuyển vào ngành chèo.

Từ trải nghiệm biểu diễn, Tiến Đạt cho rằng, để chèo có sức sống trong đời sống đương đại, bên cạnh đổi mới cách tiếp cận cần có những không gian biểu diễn phù hợp. Những vở diễn nghệ thuật chất lượng cao như “Nét duyên chèo Hà Thành” của Nhà hát Chèo Hà Nội, ra mắt từ tháng 7-2026, là một hướng đi thiết thực. Với hình thức tổ chức linh hoạt, kết hợp không gian du lịch văn hóa, chương trình tạo cơ hội để người dân, du khách trong nước và quốc tế trực tiếp thưởng thức, khám phá nghệ thuật chèo.

Bên cạnh đó, đổi mới không có nghĩa là chạy theo thị hiếu mà phải bắt đầu từ sự am hiểu và trân trọng giá trị truyền thống. Công nghệ, phương thức truyền thông hay không gian biểu diễn có thể thay đổi, nhưng cái hồn của chèo phải được gìn giữ. Chỉ khi nắm vững những giá trị cốt lõi của nghệ thuật truyền thống, người nghệ sĩ mới có thể sáng tạo mà không đánh mất bản sắc.

Ở góc độ quản lý, NSND Thu Huyền nhấn mạnh, xây dựng các sản phẩm nghệ thuật chất lượng cao, mang dấu ấn Thủ đô là hướng đi cần thiết để đưa nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với công chúng, đồng thời cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chương trình hành động số 08-CTr/TU của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về phát triển văn hóa Việt Nam.

Trong định hướng phát triển công nghiệp văn hóa theo Nghị quyết số 80-NQ/TW, văn nghệ sĩ được xác định là lực lượng quan trọng, cần được trọng dụng, tôn vinh và tạo điều kiện phát huy tài năng, sức sáng tạo. Điều này càng đặt ra yêu cầu về môi trường hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp, nơi các nghệ sĩ, nhất là thế hệ trẻ, có cơ hội cống hiến và đưa những giá trị truyền thống đến gần hơn với công chúng hôm nay. Đó cũng là định hướng của Nhà hát Chèo Hà Nội trong việc trao cơ hội làm nghề đối với đội ngũ kế cận và tạo sức sống mới cho nghệ thuật chèo truyền thống.