Từ hai khung cửi được bố mẹ chồng trao năm 2008, Nghệ nhân Trần Thị Ngọc Lan đã gây dựng thương hiệu Lanson Silk, đưa lụa truyền thống đến gần hơn với thị trường hiện đại.
Hành trình của chị không chỉ là câu chuyện khởi nghiệp từ nghề cha ông, mà còn là nỗ lực đổi mới sản phẩm, kết nối cộng đồng làng nghề và tìm đường để lụa Vạn Phúc vươn xa.
Năm 2006, sau khi lập gia đình với anh Nguyễn Anh Sơn, một người thợ thủ công ở làng nghề dệt lụa Vạn Phúc (Hà Đông), chị Trần Thị Ngọc Lan bắt đầu bén duyên với nghề lụa truyền thống. Vốn làm kế toán, khi ấy, chị Lan gần như chưa hiểu gì về lụa tơ tằm nên chị bắt đầu học nghề từ những điều căn bản nhất: Nhận biết các loại tơ, phân biệt tơ to, tơ nhỏ, tìm hiểu nguồn nguyên liệu và chất lượng của từng loại tơ.
Ban đầu, chị hỗ trợ chồng tìm nguồn hàng, kết nối đối tác, cung cấp tơ cho các hộ sản xuất rồi thu mua sản phẩm để tiêu thụ. Càng gắn bó, chị càng nhận ra muốn làm nghề lâu dài phải hiểu sâu từ nguyên liệu đến kỹ thuật, từ vẻ đẹp của tấm lụa đến nhu cầu của người sử dụng.
Năm 2008, được bố mẹ chồng trao hai khung cửi để lập nghiệp, vợ chồng chị Lan chính thức bắt tay vào sản xuất. Những ngày đầu không ít khó khăn, vợ chồng chị vừa làm vừa học, tìm đến các nghệ nhân đi trước để học cách guồng tơ, nhuộm lụa, xử lý màu và tạo hoa văn. Chị Lan còn lặn lội vào Bảo Lộc (Lâm Đồng) tìm hiểu vùng nguyên liệu, học cách chọn tơ để dệt nên những tấm lụa óng đẹp. Những mẻ nhuộm chưa đạt, sản phẩm dệt lỗi hay màu sắc không như mong muốn từng khiến hai vợ chồng mất nhiều công sức, thời gian và vốn liếng. Nhưng thay vì nản lòng, chị càng quyết tâm tìm hiểu, rút kinh nghiệm để làm ra những sản phẩm tốt hơn.
Năm 2009, vợ chồng chị Lan thành lập xưởng sản xuất; đến năm 2011, mở cửa hàng giới thiệu sản phẩm Lanson Silk. Từ hai khung cửi ban đầu, cơ sở từng bước phát triển, tạo dựng thương hiệu bằng sự kiên trì và niềm tin vào chất lượng sản phẩm.
Trong quá trình khởi nghiệp, chị Lan được Hội Liên hiệp phụ nữ phường Vạn Phúc trước đây đồng hành, hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn vay từ Ngân hàng Chính sách xã hội, qua đó tạo thêm điều kiện để chị từng bước phát triển cơ sở sản xuất, xây dựng thương hiệu lụa.
Hiện, cơ sở Lanson Silk đang tạo việc làm cho hàng chục lao động địa phương, đồng thời đào tạo, truyền nghề dệt và may cho con em trong phường. Tuy nhiên, điều chị Lan trăn trở là làm sao để người trẻ thấy được tương lai với nghề lụa. Bởi nghề truyền thống chỉ có thể tiếp nối khi người làm nghề có thu nhập ổn định, được sáng tạo và có cơ hội phát triển. Chị mong thế hệ sau không chỉ kế thừa kỹ thuật mà còn biết ứng dụng công nghệ, làm mới sản phẩm và mở rộng thị trường trên nền tảng giá trị cha ông để lại.
Bởi vậy, không chỉ chăm lo phát triển cơ sở sản xuất và truyền nghề, nghệ nhân Trần Thị Ngọc Lan còn mong muốn chia sẻ những kinh nghiệm mình tích lũy được, giúp thêm nhiều phụ nữ có cơ hội khởi nghiệp và mở rộng thị trường.
Từ những kiến thức và kinh nghiệm tích lũy trong quá trình kinh doanh, chị Lan đã hỗ trợ các nữ chủ cơ sở trong làng nghề phát triển hoạt động kinh doanh trên môi trường số. Chị đã lập các nhóm, tổ chức tập huấn, hướng dẫn chị em đăng ký nhãn hiệu sản phẩm, xây dựng thương hiệu cá nhân, thiết lập website, quảng bá và giới thiệu sản phẩm trực tuyến.
Đặc biệt, chị còn kết nối, đồng hành với chị em tổ chức các chương trình bán hàng online, chia sẻ kỹ năng tiếp cận khách hàng và bán hàng qua mạng... Những hoạt động thiết thực này góp phần giúp phụ nữ địa phương nâng cao năng lực kinh doanh, mở rộng thị trường, đưa thương hiệu lụa Vạn Phúc ngày càng vươn xa.
Nét độc đáo của lụa Vạn Phúc là hoa văn được dệt trực tiếp trên mặt vải. Để tạo nên những tấm lụa đẹp, người thợ phải tỉ mỉ qua từng công đoạn, từ lựa chọn nguyên liệu, xử lý tơ đến điều chỉnh kỹ thuật dệt.
Trên nền tảng nghề truyền thống ấy, nghệ nhân Trần Thị Ngọc Lan dành nhiều tâm huyết nghiên cứu, sáng tạo các mẫu khăn, cà vạt, áo dài và quà tặng cao cấp. Chị thường xuyên học hỏi nghệ nhân, chuyên gia, cập nhật xu hướng thời trang và thị hiếu khách hàng để tìm hướng làm mới sản phẩm. Với chị, sáng tạo không phải là rời xa truyền thống, mà là đưa vẻ đẹp của lụa Vạn Phúc tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay.
Một hướng đi chị theo đuổi là kết hợp hoa văn truyền thống với những biểu tượng văn hóa Hà Nội, chuyển tải các giá trị quen thuộc vào sản phẩm có tính ứng dụng. Những thiết kế như “Hoa văn Hà Nội thân yêu”, bộ ngũ hành mẫu Trống Đồng - Hà Nội, các bộ quà tặng hoa sen hay “Tự hào Việt Nam” là kết quả của quá trình tìm tòi ấy. Trên nền lụa, hình ảnh văn hóa được thể hiện qua màu sắc, hoa văn, tạo nên những sản phẩm vừa hữu ích trong đời sống, vừa mang dấu ấn văn hóa.
Những sáng tạo ấy cũng được ghi nhận qua các hội thi. Năm 2021, mẫu lụa phục chế hoa Thọ Dơi đạt giải Ba Hội thi thiết kế mẫu mã sản phẩm thủ công mỹ nghệ Hà Nội. Năm 2022, bộ “Hoa văn Hà Nội thân yêu” giành giải Nhất; năm 2023, bộ ngũ hành mẫu Trống Đồng - Hà Nội đạt giải Nhì Hội thi sản phẩm làng nghề thành phố Hà Nội. Sản phẩm của chị tiếp tục được ghi nhận tại các hội thi thiết kế mẫu mã thủ công mỹ nghệ năm 2024, 2025. Năm 2024, chị được trao danh hiệu Nghệ nhân Hà Nội…
Với chị Lan, những giải thưởng là sự động viên, nhưng niềm vui lớn hơn vẫn là được nghiên cứu mẫu mới, tìm ra sắc màu phù hợp và hoàn thiện từng sản phẩm. Chị mong mỗi tấm lụa đến tay khách hàng không chỉ đẹp, bền mà còn kể được câu chuyện về văn hóa Hà Nội và nét riêng của làng nghề Vạn Phúc.
Không chỉ là một bà chủ thành công với lối đi riêng của mình, trên cương vị Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề dệt lụa Vạn Phúc, nghệ nhân Trần Thị Ngọc Lan tích cực tham gia các hoạt động bảo tồn, quảng bá và phát triển nghề truyền thống. Chị góp phần tổ chức thành công Tuần Văn hóa Du lịch Thương mại làng nghề Vạn Phúc các năm; vận động xây dựng tuyến đường ô tại Phố Lụa, các điểm check-in, kết hợp trình diễn thời trang và hoạt động trải nghiệm để thu hút du khách.
“Mong muốn lớn nhất của thế hệ chúng tôi là xây dựng được đội ngũ người trẻ yêu nghề, có thêm nhiều phụ nữ mạnh dạn khởi nghiệp, tiếp nối truyền thống cha ông, để ngày càng nhiều người biết đến và sử dụng lụa Vạn Phúc”.
Nghệ nhân Trần Thị Ngọc Lan.
Chị thường xuyên tham gia các hội chợ, triển lãm, chương trình xúc tiến thương mại như Hanoi Gift Show, Festival sản phẩm nông nghiệp và làng nghề Hà Nội; giới thiệu sản phẩm lụa tại các sự kiện quảng bá văn hóa Hà Nội trong nước và quốc tế. Đặc biệt, chị tham gia các hoạt động đưa làng nghề Vạn Phúc trở thành thành viên Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới, quảng bá sản phẩm tại các sự kiện trưng bày, trình diễn thủ công mỹ nghệ và Festival Bảo tồn, Phát triển làng nghề quốc tế năm 2025.
Từ hai khung cửi ngày đầu lập nghiệp đến thương hiệu Lanson Silk hôm nay, hành trình của chị Lan được dệt nên bằng sự bền bỉ, tình yêu nghề và khát vọng đổi mới. Trên từng tấm lụa, nghệ nhân Trần Thị Ngọc Lan đang góp phần dệt tiếp câu chuyện Vạn Phúc - nơi vẻ đẹp truyền thống được gìn giữ bằng bàn tay người thợ và tiếp nối bằng sức sáng tạo, khát vọng vươn xa của những thế hệ hôm nay.
Tổng Giám đốc: Nguyễn Thanh Liêm
Các Phó Tổng Giám đốc: Nguyễn Minh Đức, Nguyễn Thành Lợi, Nguyễn Kim Khiêm.
Liên hệ tòa soạn: dientu@hanoimoi.com.vn
Liên hệ quảng cáo: 0913.531.932 | Báo giá quảng cáo
Tổng đài Trung tâm Phát hành: 02439288772; 02432668039
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.
