Ngày Văn hóa Việt Nam: Sức lan tỏa từ những không gian văn hóa Thủ đô

Mở rộng không gian văn hóa dành cho cộng đồng

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, Hà Nội tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm di sản tại các không gian văn hóa, di tích và địa điểm công cộng.

Một trong những điểm nhấn là chuỗi hoạt động tại 10 không gian di sản trên địa bàn phường Hoàn Kiếm diễn ra trong tháng 11, giới thiệu những giá trị văn hóa truyền thống gắn với lịch sử, đời sống và các nghề thủ công của Thăng Long - Hà Nội thông qua trưng bày, trình diễn, giao lưu nghệ nhân và trải nghiệm thực hành.

Tại Ngôi nhà Di sản, số 87 Mã Mây, trưng bày “Nốt nhạc thanh trong lòng phố thị” giới thiệu những thú chơi tao nhã của người Hà Nội xưa như chơi chim gáy, nghệ thuật bonsai, thưởng trà và sử dụng ấm chén, trà cụ gốm Việt. Trung tâm Giao lưu Văn hóa Phố cổ Hà Nội, số 50 Đào Duy Từ, giới thiệu chương trình “Chuyện Tuồng xưa, Chuyện Tuồng nay - Phía sau vàng son, tương lai nào cho Tuồng?”, giúp công chúng tìm hiểu nghệ thuật Tuồng thông qua phục trang, đạo cụ, hóa trang, âm nhạc và diễn xuất.

Tại Trung tâm Thông tin Văn hóa Hồ Gươm, số 2 Lê Thái Tổ, trưng bày “Tinh hoa hội tụ” với thông điệp “Theo dấu làng nghề - Chạm tay di sản - Mang tinh hoa về nhà” tái hiện hành trình phát triển của nghề thủ công từ các làng quê đến Thăng Long – Kẻ Chợ. Trong khi đó, tại Đình Kim Ngân, không gian kể chuyện mùa 2 với chủ đề “Dòng chảy bách nghệ” giới thiệu sự hội tụ của các nghề thủ công truyền thống, kết hợp trình diễn kỹ thuật đúc đồng và workshop tô gốm.

Các nghề thủ công đặc sắc khác cũng được giới thiệu tại nhiều địa điểm như nghề tạc tượng, điêu khắc gỗ Sơn Đồng tại Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật, nghề sơn mài Đường Lâm tại Đình Hà Vĩ, văn hóa thưởng trà tại Di tích 40 Lãn Ông, nghề trầm tại Trung tâm Thông tin Di sản Phố cổ, nghề dệt lụa tại Đình Yên Thái và nghệ thuật thêu tại Đình Tú Thị. Thông qua chuỗi hoạt động, phường Hoàn Kiếm hướng tới kết nối nghệ nhân, người thực hành văn hóa, cộng đồng sáng tạo với công chúng, đồng thời phát huy công năng các di tích và tạo thêm sản phẩm trải nghiệm văn hóa phục vụ du lịch.

Cùng với không gian phố cổ, Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) tổ chức chuỗi hoạt động tháng 11 với chủ đề “Đại đoàn kết - Cội nguồn dân tộc”, từ ngày 1 đến 30-11. Chương trình có sự tham gia của hơn 100 đồng bào thuộc 16 dân tộc đang sinh sống, hoạt động thường xuyên tại Làng.

Nhiều hoạt động được tổ chức vào dịp cuối tuần như “Sắc hương đại ngàn”, “Vũ điệu kết đoàn”, “Bài ca kết đoàn”, giới thiệu những sắc màu văn hóa đặc trưng của đồng bào các dân tộc vùng Tây Nguyên và miền núi phía Bắc. Đáng chú ý, ngày 18-11, tại Khu Nghi lễ thờ Tổ diễn ra Ngày hội “Đại đoàn kết toàn dân tộc” với các hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ, giới thiệu nghề truyền thống và trình diễn có sự tương tác giữa nghệ nhân với du khách. Ngày 15-11, tại quần thể chùa Khmer diễn ra Lễ dâng y Kathina; ngày 24-11, du khách có dịp tìm hiểu Lễ cúng nhà dài truyền thống của đồng bào Ê Đê.

Đưa ngày hội đến từng khu dân cư

Song song với các sự kiện văn hóa quy mô Thành phố, công tác chuẩn bị tại các phường được triển khai chủ động, đồng bộ, bám sát đặc điểm văn hóa, lịch sử và điều kiện thực tế. Các địa phương không chỉ tổ chức hoạt động tập trung mà còn chú trọng đưa văn hóa về trường học, khu dân cư, nhà sinh hoạt cộng đồng, tạo cơ hội để đông đảo người dân tham gia và thụ hưởng.

Tại phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám, UBND phường đã xây dựng kế hoạch tổ chức “Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội” năm 2026 với nhiều hoạt động gắn với thế mạnh di sản. Chương trình văn nghệ chào mừng dự kiến diễn ra từ 19h30 đến 21h30 ngày 21-11 tại Hồ Văn với nội dung ca ngợi Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, quê hương, đất nước và truyền thống nghìn năm văn hiến Thăng Long – Hà Nội.

Trưởng phòng Văn hoá Xã hội phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám Nguyễn Đan Sa cho biết, trong ngày 21-11, địa phương tổ chức đoàn diễu hành giới thiệu Di sản tín ngưỡng thờ Thăng Long tứ trấn tại khu vực tượng đài Vua Lý Thái Tổ và xung quanh hồ Hoàn Kiếm, với 40 người tham gia. Ngày 22-11, tại sân đền Kim Liên, không gian trưng bày, giới thiệu và trải nghiệm nghề cắt tóc Kim Liên được tổ chức, kết hợp hoạt động cắt tóc miễn phí phục vụ người dân, du khách. Đặc biệt, trong hai ngày 23 và 24-11, các trường tiểu học, trung học cơ sở trên địa bàn sẽ tổ chức tìm hiểu, thực hành trò chơi dân gian trong giờ sinh hoạt ngoại khóa.

Tại phường Tây Hồ, Tuần lễ hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 diễn ra từ ngày 17 đến 24-11, với sự tham gia của các tổ dân phố, cơ sở giáo dục, di tích, cơ quan, đơn vị và các tổ chức đoàn thể. Trưởng phòng Văn hoá – Xã hội phường Tây Hồ Chử Phùng Lệ Giang bày tỏ, địa phương xác định phát huy hiệu quả thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở và mở rộng hoạt động sinh hoạt cộng đồng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

Theo đó, các tổ dân phố trên địa bàn phường sẽ tổ chức hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, giao lưu câu lạc bộ; đồng thời lồng ghép hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và các phong trào xây dựng đời sống văn hóa. Công tác giáo dục lịch sử, văn hóa và di sản địa phương cho học sinh cũng được chú trọng thông qua các hoạt động đọc sách, kể chuyện lịch sử, vẽ tranh, tham quan di tích và trải nghiệm văn hóa truyền thống. Các tiểu ban quản lý di tích được yêu cầu tăng cường mở cửa, chỉnh trang cảnh quan, chuẩn bị nội dung thuyết minh, bảng thông tin và mã QR phục vụ người dân, học sinh, du khách.

Có thể thấy, từ các không gian di sản ở trung tâm Thành phố đến từng khu dân cư, trường học, Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 đang được Hà Nội chuẩn bị với tinh thần chủ động, trách nhiệm và sự tham gia của nhiều lực lượng. Không chỉ dừng lại ở những sự kiện biểu diễn, trưng bày hay trải nghiệm, các hoạt động còn hướng tới xây dựng thói quen thực hành văn hóa, nâng cao ý thức bảo tồn di sản và phát huy vai trò chủ thể của nhân dân. Qua đó, Ngày Văn hóa Việt Nam thực sự trở thành ngày hội của cộng đồng, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh và tạo nền tảng tinh thần cho sự phát triển bền vững của Thủ đô.