NATO trong quỹ đạo của ông Trump?

Kết thúc hai ngày Hội nghị Thượng đỉnh NATO tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ), Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng ông "cảm nhận được tình cảm" từ các nhà lãnh đạo đồng minh.

Sự ưu ái của ông Trump không dành cho các đồng minh châu Âu nói chung, mà chủ yếu hướng tới những nhà lãnh đạo có phong cách và quan điểm phù hợp.

Tổng thống lâm thời Syria Ahmed al-Sharaa giành được cam kết nới lỏng trừng phạt. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, sau thời gian căng thẳng với Nhà Trắng, “thắng nhẹ” với thỏa thuận liên quan đến tên lửa phòng không Patriot.

Trong khi đó, khi được phiên dịch thông báo rằng Thổ Nhĩ Kỳ có thể được phép mua tiêm kích F-35 - điều Ankara theo đuổi nhiều năm qua, Tổng thống Recep Tayyip Erdogan đã giơ ngón tay cái đầy phấn khích.

Ngược lại, Albania - một trong những thành viên NATO với nền kinh tế eo hẹp nhất, chứng kiến kỳ vọng đăng cai Hội nghị Thượng đỉnh NATO năm 2027 bị gác lại.

Ngay cả trước khi chuyên cơ Không lực Một hạ cánh xuống sân bay, nhiều người đã dự đoán đây sẽ là một "sân khấu của ông Trump và ông Erdogan".

Ông Trump từng tuyên bố tham dự hội nghị vì dành sự tôn trọng đặc biệt cho vị chủ nhà Erdogan. Trong buổi họp báo tại khu phức hợp tổng thống, ông Trump dành nhiều lời tốt đẹp cho ông Erdogan, khẳng định Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ là người bạn thân thiết.

Các nhà lãnh đạo châu Âu kỳ vọng mối quan hệ cá nhân sẽ giúp hội nghị diễn ra thuận lợi hơn. Tuy nhiên, những tín hiệu gượng gạo xuất hiện ngay từ đầu. Trong cuộc họp báo đầu tiên cùng Tổng thư ký NATO Mark Rutte, ông Trump bất ngờ chỉ trích các đồng minh vì không hỗ trợ Mỹ trong cuộc đối đầu với Iran.

Ông cũng công kích Đan Mạch khi một lần nữa đề cập tới mong muốn kiểm soát Greenland.

Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez bị cho là "một đối tác tồi tệ", trong khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent được yêu cầu xem xét ngừng đàm phán thương mại với Madrid.

Trong khi đó, ông Rutte nhiều lần tìm cách đưa cuộc trao đổi trở lại chủ đề gói hợp đồng quốc phòng trị giá hơn 50 tỷ USD mà NATO chuẩn bị, nhưng không đi đến thành công.

Tại buổi chụp ảnh chung truyền thống, ông Trump giơ dấu chữ V chiến thắng trước báo giới. Nhiều người cho rằng đó là sự thể hiện sự hài lòng khi ông đã khiến toàn bộ chương trình nghị sự của hội nghị xoay quanh những ưu tiên của mình.

Theo các nguồn tin thạo tin, ông Trump đã dịu giọng hơn khi các lãnh đạo NATO bắt đầu tìm cách ghi điểm.

Quan chức Litva và Estonia - hai trong số những nước chi tiêu quốc phòng nhiều nhất - đeo huy hiệu ghi dòng chữ "5% Club", nhằm thể hiện việc họ đã đáp ứng mục tiêu mới của NATO về chi tiêu quốc phòng.

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là thái độ của ông Trump đối với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.

Trong một diễn biến bất ngờ, Tổng thống Mỹ cho biết Washington sẽ cấp phép để Ukraine tự sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot. Tuy nhiên, việc chế tạo số lượng lớn loại vũ khí này ngay trong điều kiện chiến sự vẫn được đánh giá là rất khó khả thi.

Ở cuộc họp báo cuối chương trình nghị sự, ông Trump tỏ ra rất thoải mái, khẳng định hai ngày hội nghị là khoảng thời gian ông cảm nhận được sự ngưỡng mộ từ các nhà lãnh đạo NATO và cuối cùng cũng ghi nhận nỗ lực tăng chi tiêu quốc phòng của họ.

Những diễn biến tại Hội nghị thượng đỉnh lần này phản ánh sự cá nhân hóa ngày càng mạnh trong quan hệ đồng minh, khác với truyền thống NATO vốn dựa trên đồng thuận và các thể chế. Theo giới quan sát, NATO đang thích nghi với phong cách lãnh đạo của ông Trump thay vì kỳ vọng ông thay đổi.