Năng lực số - đòn bẩy đổi mới giáo dục trong kỷ nguyên mới

Ngày 21-5, Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội phối hợp với Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và Châu Phi (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), Hiệp hội Khởi nghiệp quốc gia cùng một số cơ quan, tổ chức trong nước và quốc tế tổ chức hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề “Năng lực số - Đòn bẩy các cơ sở giáo dục và đào tạo trong kỷ nguyên mới”.

Hội thảo nhằm tăng cường chia sẻ tri thức, kinh nghiệm quốc tế về phát triển năng lực số; kết nối cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế.

Đây cũng là hoạt động để triển khai sâu rộng phong trào học tập số, phổ cập kiến thức khoa học, công nghệ và kỹ năng số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW và Thông tư số 02/2025/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về Khung năng lực số cho người học.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, Tiến sĩ Trịnh Thị Thu Hà, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội cho biết, trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trí tuệ nhân tạo và công nghệ số phát triển mạnh mẽ, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã được Đảng và Nhà nước xác định là những đột phá chiến lược nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước.

Việt Nam hiện là điểm sáng về phát triển kinh tế số. Tuy nhiên, nền tảng nhân lực số vẫn còn là điểm yếu khi giáo dục và đào tạo chưa theo kịp yêu cầu phát triển của công nghệ và thị trường lao động. Để hình thành xã hội số, kinh tế số phải bắt đầu từ năng lực số. Nếu giáo dục chưa kịp đổi mới để hình thành năng lực số cho mọi người thì các nỗ lực đầu tư hạ tầng và công nghệ sẽ khó phát huy hết hiệu quả.

Theo Tiến sĩ Trịnh Thị Thu Hà, năng lực số không chỉ là khả năng sử dụng công nghệ mà còn là năng lực ứng dụng công nghệ số để giải quyết các vấn đề trong thực tiễn. Trong giáo dục, năng lực số góp phần đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao hiệu quả quản trị, mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục và thúc đẩy hợp tác giữa nhà trường với doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu.

Với đội ngũ đông đảo các nhà khoa học, giảng viên và số lượng sinh viên lớn, các trường đại học, cao đẳng tại Hà Nội có vai trò quan trọng trong việc lan tỏa tri thức và thúc đẩy chuyển đổi số giáo dục.

Vì vậy, các cơ sở giáo dục cần thay đổi tư duy, đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ số trong quản trị, xây dựng chương trình đào tạo, đổi mới phương pháp giảng dạy và phát triển công nghệ giáo dục.

Tiến sĩ Đinh Việt Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp quốc gia nhận định, trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng, năng lực số đã vượt ra ngoài phạm vi của một kỹ năng sử dụng công cụ thông thường để trở thành “hệ điều hành tư duy” của con người hiện đại.

Đối với các cơ sở giáo dục và đào tạo, năng lực số không chỉ là một môn học mới mà là “đòn bẩy” để tái cấu trúc triết lý giáo dục, thúc đẩy giáo dục cá nhân hóa và mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho người học.

Dưới góc độ phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp, Tiến sĩ Đinh Việt Hòa cho rằng năng lực số là chìa khóa để giúp thanh niên chuyển từ vai trò người sử dụng công nghệ sang người sáng tạo, làm chủ công nghệ và kiến tạo các giá trị mới cho xã hội.

Hội thảo nhận được gần 200 bài tham luận của các tác giả đến từ 72 trường đại học, 13 trường cao đẳng và 15 viện nghiên cứu. Các tham luận tập trung vào 4 nhóm nội dung: Cơ sở lý luận và thực tiễn về năng lực số; kinh nghiệm quốc tế phát triển năng lực số; thực trạng và triển vọng phát triển năng lực số tại Việt Nam; giải pháp phát triển năng lực số cho các cơ sở giáo dục và đào tạo trong kỷ nguyên mới.

Tại hội thảo, các ý kiến tập trung phân tích các vấn đề như khung chính sách và quản trị giáo dục số; phát triển năng lực số cho giảng viên, sinh viên và cán bộ quản lý; ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dạy học và kiểm tra đánh giá; xây dựng hệ sinh thái giáo dục số; hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo kỹ năng số; an toàn số, đạo đức số và bảo vệ dữ liệu trong giáo dục.

Thông qua các tham luận và trao đổi thực tiễn, hội thảo hướng tới đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực số cho các cơ sở giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới.