Nạn nhân cần làm gì để nhận lại tiền trong vụ lừa đảo “sở hữu kỳ nghỉ”?

Liên quan vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản bằng thủ đoạn bán các gói "sở hữu kỳ nghỉ", đến nay Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hà Nội đã khởi tố 21 vụ án, khởi tố 187 bị can, bước đầu xác định gần 500 bị hại bị chiếm đoạt hơn 181 tỷ đồng.

Để đòi lại tiền, các nạn nhân cần tham gia tố tụng với tư cách bị hại hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, đồng thời cung cấp chứng cứ chứng minh đã giao tiền cho các đối tượng.

Phân tích về mặt pháp lý, luật sư Diệp Năng Bình, Trưởng văn phòng Luật sư Tinh Thông Luật, Đoàn Luật sư thành phố Hồ Chí Minh cho biết, các nạn nhân cần mang theo các chứng cứ quan trọng như: hợp đồng mua bán, chuyển nhượng quyền sở hữu kỳ nghỉ; phiếu thu, hóa đơn, sao kê ngân hàng, chứng từ chuyển khoản; tin nhắn, email, ghi âm tư vấn; tài liệu quảng cáo, cam kết lợi nhuận, cam kết mua lại hoặc chuyển nhượng kỳ nghỉ và các tài liệu thể hiện người dân bị tác động bởi thông tin gian dối để giao tiền để làm việc với cơ quan điều tra. Từ đó, cơ quan điều tra sẽ làm rõ hành vi lừa đảo, xác định thiệt hại và là căn cứ buộc các bị can bồi thường cho bị hại.

Luật sư Diệp Năng Bình cho biết thêm, việc thu hồi được bao nhiêu tiền còn phụ thuộc vào kết quả điều tra, truy tìm và kê biên tài sản của các đối tượng. Nếu số tiền chiếm đoạt đã bị tẩu tán hoặc sử dụng hết, việc thu hồi sẽ gặp nhiều khó khăn.

Ngược lại, nếu cơ quan điều tra phong tỏa được tài khoản, kê biên bất động sản, xe cộ hoặc các tài sản khác của bị can thì người bị hại sẽ có cơ hội được hoàn trả một phần hoặc toàn bộ số tiền đã mất.

Bên cạnh đó, các nạn nhân nên chủ động gửi đơn trình báo, đơn yêu cầu bồi thường dân sự và cung cấp chứng cứ cho cơ quan điều tra sớm nhất có thể.

Trường hợp chưa được xác định là bị hại trong vụ án, người dân có thể đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng xem xét công nhận tư cách bị hại để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Luật sư cũng lưu ý, trong những vụ án lừa đảo quy mô lớn có nhiều người bị hại, tài sản thu hồi được sẽ được cơ quan tiến hành tố tụng xác định, quản lý và xử lý theo quy định của pháp luật.

Việc phân chia, hoàn trả cho các bị hại thường được thực hiện trên cơ sở thiệt hại thực tế mà mỗi người đã chứng minh được trong quá trình giải quyết vụ án.

Cùng phân tích pháp lý về hành vi lừa đảo của các đối tượng, TS, luật sư Đặng Văn Cường cho rằng, pháp luật không cấm hoạt động kinh doanh dịch vụ nghỉ dưỡng dài hạn hay mô hình "sở hữu kỳ nghỉ". Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp đưa ra thông tin gian dối, tạo dựng các cam kết không có khả năng thực hiện nhằm khiến khách hàng tin tưởng giao tiền thì hành vi đó có dấu hiệu của tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo Điều 174 Bộ luật Hình sự.

"Không phải mọi hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ đều là lừa đảo. Nếu doanh nghiệp có quyền khai thác hợp pháp các khu nghỉ dưỡng, có khả năng thực hiện đầy đủ cam kết với khách hàng thì đây là giao dịch dân sự hợp pháp. Tuy nhiên, nếu bất động sản nghỉ dưỡng không có thật, quyền lợi của khách hàng không thể thực hiện được hoặc các cam kết chuyển nhượng, sinh lời chỉ nhằm dụ khách nộp tiền thì đó là hành vi gian dối để chiếm đoạt tài sản", luật sư phân tích.

Theo kết quả điều tra bước đầu, nhiều doanh nghiệp đã tổ chức các hội thảo tặng quà, tặng voucher du lịch miễn phí để tiếp cận khách hàng. Sau đó, nhân viên tư vấn liên tục đưa ra các lời hứa hẹn về khả năng sinh lời, chuyển nhượng hợp đồng với mức lợi nhuận cao bất thường nhằm thúc đẩy khách ký hợp đồng và nộp tiền.

Khi khách hàng có nhu cầu chuyển nhượng hợp đồng, các đối tượng tiếp tục thành lập những công ty môi giới, sử dụng dữ liệu khách hàng để tiếp cận, hứa hẹn bán lại kỳ nghỉ với giá cao rồi yêu cầu nộp thêm các khoản phí đặt cọc, nâng cấp dịch vụ hoặc mua thêm gói nghỉ dưỡng mới. Tuy nhiên, thực tế không có giao dịch chuyển nhượng nào được thực hiện.

Luật sư Đặng Văn Cường nhận định, với số tiền chiếm đoạt đặc biệt lớn, các bị can giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu hoặc thực hành tích cực có thể phải đối mặt khung hình phạt từ 12 năm đến 20 năm tù hoặc tù chung thân theo khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự. Những người tham gia với vai trò giúp sức, hưởng lợi ít hơn sẽ được xem xét trách nhiệm tương ứng với mức độ tham gia.