Năm học mới: Để âm nhạc trở thành kỹ năng của mỗi học sinh

Mục tiêu của ngành Giáo dục và Đào tạo Hà Nội là tạo cơ hội để học sinh được thực hành và biết chơi ít nhất một loại nhạc cụ phù hợp với năng khiếu, sở thích và điều kiện học tập.

Thầy cô được nâng cao kỹ năng

Âm nhạc trong trường học lâu nay không chỉ là những giờ học hát. Với Chương trình giáo dục phổ thông 2018, môn học được đặt trong yêu cầu phát triển phẩm chất, năng lực học sinh, trong đó thực hành, trải nghiệm và khả năng sử dụng nhạc cụ có vị trí ngày càng rõ hơn. Hà Nội đang từng bước cụ thể hóa yêu cầu này bằng việc bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, mở rộng cơ hội để học sinh được tiếp cận nhạc cụ ngay trong trường học.

Cuối tháng 7, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội phối hợp với Công ty TNHH Âm nhạc Yamaha Việt Nam tổ chức tập huấn sử dụng sáo recorder và kèn phím cho hơn 1.000 giáo viên âm nhạc các trường trung học cơ sở, trung học phổ thông.

Đây không chỉ là một khóa học kỹ thuật sử dụng nhạc cụ. Giáo viên được thực hành, luyện tập theo nhóm, tổ chức hòa tấu, biểu diễn, thiết kế kế hoạch bài dạy và tìm cách đưa nhạc cụ vào những lớp học có sĩ số đông.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trịnh Hoài Thu, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá cao việc Hà Nội chủ động triển khai bồi dưỡng giáo viên trước thềm năm học mới. Theo bà Trịnh Hoài Thu, điểm đáng ghi nhận là chương trình tập huấn được xây dựng bài bản, bám sát Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đồng thời gắn kiến thức với thực hành. Giáo viên không chỉ học cách sử dụng sáo recorder, kèn phím mà còn được hướng dẫn cách tổ chức dạy học, thiết kế bài dạy, tổ chức hoạt động nhóm, hòa tấu, biểu diễn và đánh giá sản phẩm học tập của học sinh.

Từ kết quả bước đầu, bà Trịnh Hoài Thu cho rằng cách tổ chức của Hà Nội là mô hình có thể tham khảo, nghiên cứu để lan tỏa tới các địa phương. Tuy nhiên, theo bà Trịnh Hoài Thu, việc tập huấn chỉ thực sự có ý nghĩa khi những kỹ năng được học tiếp tục được giáo viên rèn luyện và sử dụng thường xuyên trong lớp học.

Thầy Trương Văn Tùng, giáo viên âm nhạc Trường Trung học cơ sở Tiến Thắng (xã Mê Linh) chia sẻ từng chủ động tìm hiểu, tham gia các lớp học về sáo recorder và đưa nhạc cụ này vào dạy học tại trường. Theo thầy, học sinh khá hào hứng khi được trực tiếp chơi nhạc cụ. Các em nhận ra rằng học âm nhạc không chỉ là hát, múa mà còn có thể tự mình tạo ra âm thanh, chơi một giai điệu và phối hợp với bạn bè.

Từ trải nghiệm đó, thầy Tùng cho rằng những khóa tập huấn quy mô, thiết thực sẽ giúp giáo viên có thêm kỹ năng và sự tự tin để đưa nhạc cụ vào lớp học. Khi người thầy biết chơi, biết cách hướng dẫn và có phương pháp phù hợp, niềm yêu thích âm nhạc cũng dễ dàng được truyền tới học sinh.

Với cô Lê Thị Kim Hưng, giáo viên âm nhạc Trường Trung học cơ sở Trưng Vương (phường Cửa Nam), yêu cầu này càng rõ khi thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Giáo viên không chỉ cần nắm chuyên môn mà còn phải biết cách khơi gợi hứng thú, phát triển năng lực âm nhạc cho học sinh.

Là giáo viên lớn tuổi, cô Hưng chia sẻ việc học sáo recorder có những trở ngại nhất định, nhất là kỹ thuật hơi. Tuy vậy, cô cho rằng tuổi tác không nên trở thành lý do để giáo viên ngại học cái mới. Việc tham gia tập huấn giúp giáo viên tiếp tục cập nhật kỹ năng, từ đó có thể hướng dẫn học sinh làm quen và sử dụng ít nhất một loại nhạc cụ.

Ngành Giáo dục và Đào tạo Hà Nội xác định việc bồi dưỡng đội ngũ là khâu đầu tiên để mục tiêu đưa nhạc cụ vào trường học đi vào thực chất. Giáo viên phải là người biết sử dụng nhạc cụ, biết cách dạy và quan trọng hơn là biết biến hoạt động thực hành thành một phần tự nhiên của giờ học.

Để mỗi học sinh đều có cơ hội chơi nhạc cụ

Theo Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Phạm Quốc Toản, khóa tập huấn là bước cụ thể trong quá trình Hà Nội tăng cường giáo dục nghệ thuật, đưa hoạt động âm nhạc đi vào chiều sâu trong nhà trường. Mục tiêu không dừng ở việc nâng cao năng lực cho giáo viên mà hướng tới mở rộng cơ hội để học sinh được trực tiếp trải nghiệm, thực hành và hình thành kỹ năng chơi nhạc cụ.

Xa hơn, Hà Nội hướng tới mục tiêu mỗi học sinh có thể biết chơi ít nhất một loại nhạc cụ phù hợp với năng khiếu, sở thích và điều kiện học tập. Đây là cách để môn âm nhạc không chỉ cung cấp kiến thức mà còn tạo ra một kỹ năng, một trải nghiệm có thể theo học sinh trong quá trình trưởng thành.

Để mục tiêu ấy không dừng ở chủ trương, điều kiện thực tế tại các nhà trường là vấn đề cần được quan tâm. Theo nhiều thầy, cô giáo, việc dạy nhạc cụ hiện còn trở ngại nhất định về thiết bị và không gian học tập. Không phải trường nào cũng có đủ nhạc cụ cho học sinh thực hành.

Đây cũng là hướng mà ngành Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đặt ra sau khóa tập huấn. Theo ông Phạm Quốc Toản, các nhà trường cần căn cứ điều kiện thực tế để xây dựng lộ trình phù hợp, khai thác hiệu quả trang thiết bị, nhạc cụ hiện có; tránh triển khai hình thức, dàn trải hoặc tạo thêm áp lực, chi phí không cần thiết cho học sinh và cha mẹ học sinh.

Cùng với đầu tư thiết bị, cách tổ chức hoạt động âm nhạc cũng cần được đổi mới. Nhạc cụ có thể được sử dụng trong tiết học chính khóa, hoạt động trải nghiệm, câu lạc bộ và các chương trình văn hóa, nghệ thuật của trường. Học sinh không nhất thiết phải trở thành người chơi nhạc chuyên nghiệp, điều quan trọng là các em được thực hành, được biểu diễn, được chơi cùng bạn bè và có cơ hội nhận ra khả năng, duy trì sở thích của mình.

Đội ngũ giáo viên nòng cốt cũng được xác định là lực lượng quan trọng để duy trì kết quả sau tập huấn. Những giáo viên đã được bồi dưỡng sẽ tiếp tục chia sẻ học liệu, kinh nghiệm và hỗ trợ đồng nghiệp thông qua sinh hoạt chuyên môn.

Ngành Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cũng tiếp tục tổng hợp phản hồi từ cơ sở, lựa chọn những cách làm hiệu quả, xây dựng nguồn học liệu dùng chung và nghiên cứu các hình thức hỗ trợ giáo viên trong quá trình triển khai.