Mỹ ký thỏa thuận mở rộng hiện diện quân sự tại Greenland

Mỹ, Đan Mạch và Greenland ngày 22-9 ký thỏa thuận mới về an ninh tại Bắc Cực, cho phép Washington mở rộng hiện diện quân sự trên hòn đảo. Văn kiện được ký bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York, sau nhiều tháng đàm phán giữa ba bên.

Theo thỏa thuận, Mỹ sẽ mở thêm hai địa điểm quân sự tại Narsarsuaq và Mestersvig, bên cạnh căn cứ không gian Pituffik đang hoạt động ở Tây Bắc Greenland. Narsarsuaq từng là căn cứ không quân của Mỹ trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, còn Mestersvig hiện được lực lượng đặc nhiệm Đan Mạch sử dụng.

Văn kiện sửa đổi hiệp ước quốc phòng năm 1951, vốn là cơ sở pháp lý cho sự hiện diện của quân đội Mỹ tại Greenland. Thỏa thuận không quy định thời hạn kết thúc, đồng thời cho phép máy bay và tàu của Mỹ tiếp cận rộng rãi hòn đảo cùng vùng lãnh hải xung quanh. Washington cũng có thể đề xuất mở thêm cơ sở quân sự trong tương lai nếu các bên cùng nhất trí.

Mỹ còn có thể triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa “Vòm Vàng” tại Greenland để đối phó các mối đe dọa từ tên lửa đạn đạo. Greenland nằm giữa Bắc Cực và Bắc Mỹ, trên tuyến đường ngắn nhất nối châu Âu với Bắc Mỹ, khiến hòn đảo có vị trí quan trọng đối với an ninh khu vực.

Thỏa thuận cũng ngăn các quốc gia ngoài NATO thiết lập cơ sở quân sự tại Greenland. Các khoản đầu tư từ bên ngoài vào một số lĩnh vực nhạy cảm, như hạ tầng trọng yếu và khai thác tài nguyên, sẽ chịu những hạn chế nhằm ngăn các bên ngoài NATO, các đối tác của NATO và Liên minh châu Âu nắm quyền kiểm soát hoặc ảnh hưởng đáng kể.

Phát biểu trước lễ ký, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng thỏa thuận trao cho Washington quyền kiểm soát lâu dài đối với vấn đề an ninh tại Greenland.

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen nhấn mạnh văn kiện tôn trọng quyền tự quyết của Greenland và khẳng định vai trò của NATO tại Bắc Cực. Trong khi đó, Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen cũng cho rằng duy trì một NATO vững mạnh có ý nghĩa quan trọng đối với an ninh khu vực.

Thỏa thuận không bao gồm đề xuất trước đây của ông Trump về việc đưa Greenland trở thành lãnh thổ của Mỹ. Sau lễ ký, ông Nielsen cho biết Greenland và Mỹ vẫn cần thời gian để khôi phục lòng tin sau những căng thẳng trong quan hệ thời gian qua.

Văn kiện vẫn cần được quốc hội Đan Mạch và Greenland phê chuẩn. Nếu được triển khai đầy đủ, đây sẽ là đợt mở rộng hạ tầng quân sự lớn đầu tiên của Mỹ tại Greenland kể từ thời Chiến tranh Lạnh, khi Washington từng duy trì 17 cơ sở cùng hơn 10.000 quân nhân trên hòn đảo.

Tổng hợp