Một tàu hàng bị tấn công, thỏa thuận ngừng bắn bị đặt trước phép thử

Một vụ tấn công nhằm vào tàu hàng trên Eo biển Hormuz đã nhanh chóng kéo theo các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào Iran, đẩy thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên vào phép thử đầu tiên chỉ ít ngày sau khi được thiết lập.

Rạng sáng 27-6 (giờ Việt Nam), quân đội Mỹ không kích một số mục tiêu quân sự của Iran sau khi Washington cáo buộc Tehran đứng sau vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái nhằm vào một tàu hàng đang di chuyển qua Eo biển Hormuz. Theo giới chức Mỹ, 3 thiết bị bay không người lái đã bị đánh chặn, một chiếc còn lại đánh trúng phần boong tàu.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết các mục tiêu bị tấn công gồm kho chứa tên lửa, máy bay không người lái và các trạm radar ven biển mà Washington cho là liên quan trực tiếp đến vụ việc. Nhà Trắng khẳng định đây là hành động đáp trả "có giới hạn", nhằm bảo vệ tự do hàng hải và ngăn chặn các mối đe dọa tiếp theo đối với hoạt động vận tải quốc tế.

Phía Iran xác nhận xảy ra các vụ nổ gần khu vực cảng Sirik ở miền Nam nước này, nhưng chưa thừa nhận có liên quan đến vụ tấn công tàu hàng. Tehran đồng thời nhấn mạnh quyền kiểm soát hoạt động hàng hải trong vùng biển thuộc chủ quyền và cảnh báo các tàu thuyền cần tuân thủ hướng dẫn của lực lượng chức năng Iran khi đi qua khu vực.

Diễn biến lần này thu hút sự quan tâm đặc biệt không chỉ nằm ở các cuộc không kích, mà còn ở thời điểm xảy ra, bởi chỉ vài ngày trước, Mỹ và Iran mới đạt được một thỏa thuận ngừng bắn nhằm hạ nhiệt căng thẳng sau nhiều tuần đối đầu quân sự.

Eo biển Hormuz từ lâu được xem là một trong những điểm nghẽn chiến lược của kinh tế thế giới. Khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng giao dịch toàn cầu được vận chuyển qua tuyến hàng hải này. Vì vậy, mọi diễn biến an ninh tại Hormuz đều có tác động vượt ra ngoài phạm vi khu vực, ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng và thị trường năng lượng quốc tế.

Sau vụ việc, nhiều hãng vận tải đã điều chỉnh lịch trình hoặc tăng cường các biện pháp an ninh khi đi qua vùng Vịnh. Dù hoạt động xuất khẩu dầu chưa bị gián đoạn trên diện rộng và giá dầu thế giới có xu hướng hạ nhiệt nhờ kỳ vọng nguồn cung vẫn được duy trì, giới phân tích nhận định nguy cơ bất ổn vẫn hiện hữu nếu các hành động trả đũa tiếp tục leo thang.

Diễn biến mới cho thấy một thực tế quen thuộc tại Trung Đông: những thỏa thuận ngoại giao có thể được ký kết trong phòng họp, nhưng độ bền của chúng lại phụ thuộc vào khả năng kiểm soát các sự cố trên thực địa. Chỉ một vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại cũng đủ đẩy cả tiến trình hạ nhiệt căng thẳng trước phép thử, đồng thời nhắc nhở rằng an ninh hàng hải vẫn là một trong những biến số lớn nhất đối với sự ổn định của khu vực và kinh tế toàn cầu.