Mở rộng không gian xanh Thủ đô

Những mảng xanh này, không chỉ cải thiện cảnh quan mà còn tạo nên sự hài hòa với thiên nhiên, từng bước định hình diện mạo đô thị theo hướng văn minh, hiện đại và thân thiện với môi trường.

Giá trị của cây xanh không chỉ nằm ở số lượng cây được trồng hay diện tích công viên được xây dựng, mà còn ở khả năng duy trì lâu dài những không gian sống có chất lượng. Những hàng cây được chăm sóc tốt, những vườn hoa và công viên được tổ chức hợp lý tạo điều kiện để người dân nghỉ ngơi, rèn luyện sức khỏe, sinh hoạt cộng đồng; đồng thời góp phần gìn giữ nét đặc trưng của Thủ đô.

Những hình ảnh “xanh hóa” trên khẳng định rằng, phát triển cây xanh cần trở thành yêu cầu xuyên suốt trong quy hoạch, đầu tư và quản lý đô thị, để mỗi công trình không chỉ đáp ứng công năng giao thông mà còn đóng góp vào chất lượng không gian sống của người dân Thủ đô.

Từ thực tiễn đó, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng vừa ký ban hành Quyết định số 143/2026/QĐ-UBND ngày 12-10-2026 về việc ban hành quy định quản lý công viên, cây xanh, mặt nước trên địa bàn thành phố. Quy định mới này đồng thời khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư, trồng và chăm sóc cây xanh, đặt ra yêu cầu chuyển từ tư duy phát triển đơn lẻ sang xây dựng hệ thống không gian xanh đồng bộ, bền vững, vì lợi ích cộng đồng.

Đáng chú ý, bên cạnh trách nhiệm đầu tư của Nhà nước, thành phố khuyến khích, thu hút các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tham gia đầu tư phát triển, trồng, chăm sóc, quản lý và duy trì cây xanh. Đây là hướng đi cần thiết nhằm mở rộng nguồn lực cho hạ tầng xanh, phát huy sự đồng hành của doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư trong xây dựng môi trường sống chất lượng hơn.

Tuy nhiên, huy động nguồn lực xã hội phải đi đôi với bảo đảm lợi ích công cộng và kỷ cương quản lý. Công viên, cây xanh, mặt nước không đơn thuần là tài sản phục vụ một dự án hay lợi ích riêng của một chủ thể, mà là thành phần quan trọng của không gian đô thị, gắn trực tiếp với quyền thụ hưởng của người dân. Vì vậy, mọi hình thức tham gia đầu tư, tài trợ, chăm sóc và duy trì cần có tiêu chí rõ ràng, trách nhiệm cụ thể, cơ chế giám sát minh bạch, tránh tình trạng đầu tư hình thức hoặc thiếu trách nhiệm sau khi công trình hoàn thành.

Thực tế hiện nay tại một số công viên, vườn hoa ở Hà Nội, tình trạng doanh nghiệp đưa các chậu hoa, cây cảnh vào trang trí theo từng đợt vẫn diễn ra, song việc bố trí, chăm sóc và duy trì chưa phải lúc nào cũng bảo đảm tính đồng bộ, lâu dài. Cách làm này nếu thiếu quy hoạch và giám sát chặt chẽ có thể dẫn đến lãng phí, ảnh hưởng cảnh quan chung và hiệu quả sử dụng không gian xanh công cộng.

Do đó, quyết định cũng nhấn mạnh yêu cầu đồng bộ giữa phát triển cây xanh với quy hoạch đô thị, quản lý đất đai, quy chuẩn kỹ thuật và hệ thống hạ tầng. Vì thế, các dự án đầu tư phát triển đô thị phải bảo đảm chỉ tiêu diện tích, mật độ đất cây xanh theo quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Trước khi phê duyệt phương án kiến trúc cảnh quan, phải lập phương án bố trí, trồng cây xanh mặt đứng phù hợp với thiết kế đô thị.

Đặc biệt, đối với các dự án xây dựng, cải tạo vỉa hè, dải phân cách, đảo giao thông và những công trình có liên quan đến cây xanh công cộng, chủ đầu tư phải lập phương án xử lý cây hiện hữu, hạn chế tối đa việc chặt hạ, dịch chuyển và chặt rễ cây. Những yêu cầu này cần được thực hiện nghiêm túc ngay từ khâu chuẩn bị dự án, khắc phục tư duy coi cây xanh là yếu tố có thể xử lý sau cùng khi thi công công trình.

Để chủ trương thu hút nguồn lực xã hội đi vào thực chất, Hà Nội cần cụ thể hóa các hình thức tham gia phù hợp với từng địa bàn, từng loại hình không gian xanh... Muốn hiện thực hóa chủ trương này, điều quan trọng phải chuyển từ tư duy chạy theo số lượng cây trồng mới sang chú trọng chất lượng và hiệu quả duy trì. Cây được lựa chọn phải phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, không gian và hệ thống hạ tầng; việc trồng, tưới nước, cắt tỉa, chăm sóc phải tuân thủ quy trình kỹ thuật. Có như thế, việc phủ cây xanh mới thực sự phát huy hiệu quả, góp phần cải thiện cảnh quan, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân Thủ đô.