Miễn ký số khi làm thủ tục hành chính với VNeID định danh mức 2

Miễn ký số cho tài khoản VNeID mức độ 2

Điểm đáng chú ý hàng đầu nằm ở quy định đơn giản hóa thao tác cho người dân và tổ chức khi thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Theo Điều 3 (sửa đổi khoản 1, Điều 9), khi tổ chức, cá nhân đăng nhập vào Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID) bằng tài khoản định danh điện tử mức độ 2 để đề nghị giải quyết thủ tục hành chính thì không phải thực hiện ký số biểu mẫu điện tử tương tác, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác.

Việc kê khai các biểu mẫu điện tử được ưu tiên tự động điền thông tin và xác nhận dữ liệu trên cơ sở kết nối, chia sẻ với Cơ sở dữ liệu quốc gia và Cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Đối với các giấy tờ, tài liệu đã có trong Cơ sở dữ liệu hoặc Kho quản lý dữ liệu điện tử, hệ thống sẽ tự động khai thác, tái sử dụng để cá nhân, tổ chức kiểm tra trước khi nộp, tránh việc phải đính kèm hay cung cấp lại.

Quy trình tiếp nhận và xử lý hồ sơ điện tử tại Điều 4 (sửa đổi Điều 11) cũng được chuẩn hóa toàn diện. Cổng Dịch vụ công quốc gia thực hiện tiếp nhận và kiểm tra tự động về mặt kỹ thuật, sau đó phát phản hồi xác nhận thời điểm tiếp nhận thành công. Cán bộ tiếp nhận sẽ đăng nhập Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính để kiểm tra thông tin, chữ ký số hoặc chữ ký điện tử theo quy định của Luật Giao dịch điện tử, đồng thời tra cứu các Cơ sở dữ liệu đã công bố để không yêu cầu người dân nộp lại thành phần hồ sơ.

Hồ sơ bảo đảm điều kiện sẽ được xử lý theo quy trình tại Chương III, Nghị định số 118/2025/NĐ-CP; những thông tin, tài liệu đã được tiếp nhận và xác nhận tính chính xác sẽ được lưu giữ tại Kho quản lý dữ liệu điện tử của tổ chức, cá nhân. Bên cạnh đó, Điều 6 (sửa đổi Điều 21) xác định rõ tiêu chí thủ tục hành chính đủ điều kiện cung cấp trên môi trường điện tử phải là thủ tục đã được tái cấu trúc quy trình, cho phép thanh toán trực tuyến, có quy trình số hóa kết quả, sẵn sàng hạ tầng dữ liệu và đã trải qua kiểm thử kỹ thuật lẫn trải nghiệm người dùng trước khi vận hành chính thức.

Phân công rõ trách nhiệm các bộ, ngành

Để bảo đảm việc thực hiện thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu được thông suốt, Nghị định số 310/2026/NĐ-CP quy định chi tiết trách nhiệm của các cơ quan chủ quản Cơ sở dữ liệu, các Bộ, cơ quan ngang bộ và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Theo Điều 7 và Điều 8 (sửa đổi Điều 22, 23), cơ quan chủ quản Cơ sở dữ liệu có trách nhiệm công bố dữ liệu và hướng dẫn kết nối, khai thác dữ liệu thay thế thành phần hồ sơ, đồng thời cập nhật công khai trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Các Bộ, ngành và UBND cấp tỉnh rà soát, tái cấu trúc quy trình thủ tục hành chính dựa trên việc tái sử dụng dữ liệu đã công bố để cắt giảm hồ sơ, trình tự thực hiện và công khai trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính. Đối với việc số hóa kết quả giải quyết thủ tục hành chính bằng văn bản giấy còn hiệu lực (Điều 9 sửa đổi Điều 25), cơ quan chức năng thực hiện theo các phương thức: Sao chụp chuyển thành tệp tin, bóc tách dữ liệu chính xác hoặc chuyển nội dung sang dữ liệu điện tử để lưu trữ.

Nghị định phân định rành mạch và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ, ngành trung ương trong công tác quản lý, vận hành hệ thống.

Theo đó, Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với Bộ Công an xây dựng bộ tiêu chí, theo dõi và giám sát kết quả đánh giá chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia; hướng dẫn việc số hóa kết quả và tái cấu trúc quy trình thủ tục hành chính trên môi trường điện tử. Bộ Tư pháp đồng thời là cơ quan đầu mối hướng dẫn và tiếp nhận báo cáo định kỳ từ các Bộ, ngành, địa phương để tổng hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Bộ Công an sẽ chủ trì xây dựng, quản lý, vận hành và bảo đảm kỹ thuật, an ninh mạng cho Cổng Dịch vụ công quốc gia; hướng dẫn kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa Cổng Dịch vụ công quốc gia, Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính với các Cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành; phối hợp với Bộ Tư pháp kết nối dữ liệu phục vụ giám sát, đánh giá và chấm điểm cải cách thủ tục hành chính.

Bộ Khoa học và Công nghệ là đơn vị chịu trách nhiệm hướng dẫn về chức năng, tính năng, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật của Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính để bảo đảm triển khai thống nhất, đồng bộ (thay thế vai trò trước đây của Bộ Thông tin và Truyền thông).

Theo luật sư Vũ Thị Hảo (Đoàn luật sư thành phố Hà Nội), ý nghĩa quan trọng nhất của Nghị định số 310/2026/NĐ-CP về giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử là tạo sự chuyển dịch từ tư duy “quản lý hồ sơ” sang “quản lý kết quả và trách nhiệm thực thi”.
Đối với người dân và doanh nghiệp, tác động dễ nhận thấy nhất là giảm thời gian, chi phí và số lần phải trực tiếp đến cơ quan hành chính. Khi dữ liệu được kết nối, khai thác và tái sử dụng theo đúng quy định, người dân, doanh nghiệp sẽ từng bước hạn chế tình trạng phải cung cấp những giấy tờ, thông tin mà cơ quan nhà nước đã có. Đây chính là một trong những cách thức thiết thực để tháo gỡ “điểm nghẽn” về thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ và tạo môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, giá trị pháp lý quan trọng hơn nằm ở trách nhiệm của cán bộ, công chức được gắn với từng công đoạn của quy trình điện tử. Khi hồ sơ được tiếp nhận, chuyển xử lý, yêu cầu bổ sung hay trả kết quả đều được ghi nhận trên hệ thống, việc xác định hồ sơ đang ở đâu, thuộc trách nhiệm của bộ phận nào, vì lý do gì bị chậm sẽ minh bạch hơn rất nhiều so với phương thức xử lý thủ công trước đây.
"Điều này có ý nghĩa đặc biệt trong phòng ngừa tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm hoặc để hồ sơ kéo dài mà không có lý do chính đáng. Cán bộ, công chức khi thực hiện nhiệm vụ trên môi trường điện tử không chỉ chịu yêu cầu về đúng thẩm quyền, đúng quy trình mà còn phải bảo đảm thời hạn, tính chính xác và trách nhiệm giải trình trong quá trình xử lý.

Nếu để xảy ra vi phạm, tùy tính chất, mức độ và hậu quả, cá nhân có thể phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, kỷ luật công vụ, trách nhiệm bồi thường hoặc các quy định pháp luật khác có liên quan" - luật sư Vũ Thị Hảo cho biết thêm.

Việc ban hành Nghị định số 310/2026/NĐ-CP thể hiện bước tiến quan trọng trong công tác cải cách hành chính, tạo hành lang pháp lý đồng bộ để đẩy mạnh chuyển đổi số, phục vụ ngày càng tốt hơn nhu cầu chính đáng của nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp.