Mang khoa học đến gần với bạn đọc phổ thông

Ra đời từ năm 2008, cho đến nay bộ sách “Khoa học và Khám phá” đã có hơn 50 tựa sách được xuất bản. Trong đó, có tác phẩm “Vũ trụ toàn ảnh” từng được giải thưởng Sách Quốc gia năm 2019 và có những tựa sách đã được tái bản nhiều lần như “Vũ trụ trong vỏ hạt dẻ”, “Hỗn độn và hài hòa”, “Năm phương trình làm thay đổi thế giới”. Đặc biệt, riêng tựa sách “Lược sử thời gian” được tái bản tới hơn 30 lần, một con kỷ lục.

Bà Phan Thị Thu Hà, Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Nhà xuất bản Trẻ, cho biết: “Với bề dày gần 20 năm, bộ sách “Khoa học và Khám phá” là bộ sách thật sự đặc biệt và để lại nhiều dấu ấn, không chỉ với đội ngũ cán bộ, biên tập viên NXB Trẻ mà còn với bạn đọc. Mỗi năm bộ sách được xuất bản dày dặn thêm bằng nhiều thể loại giúp bạn đọc yêu thích sách khoa học có thể tham khảo.

Với mục tiêu “mang khoa học đến gần với bạn đọc phổ thông”, nhóm chủ biên gồm ba nhà khoa học Vũ Công Lập, Nguyễn Văn Liễn và Phạm Văn Thiều đã tuyển chọn, biên dịch và hiệu đính các tựa sách trải rộng nhiều chủ đề như toán học, vật lý, thiên văn học, sinh học, hóa học, công nghệ thông tin,…

Ông Nguyễn Văn Liễn, nhà nghiên cứu và giảng dạy Vật lý lý thuyết, từng làm việc tại Viện Vật lý thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cho hay: “Cả ba chúng tôi đều tốt nghiệp bộ môn Vật lý Lý thuyết nên định hướng đầu tiên của bộ sách là chủ đề vật lí và toán học. Chúng tôi xác định luôn cố gắng bám sát tất cả những vấn đề thời sự nhất và nền tảng nhất. Ngày nay, công nghệ rất phát triển nhưng tôi cho rằng công nghệ vẫn luôn phải dựa trên nền tảng của khoa học cơ bản. Và chúng tôi tiếp tục phát huy thế mạnh này”.

Quả vậy, trong hành trình 19 năm, bộ sách luôn đi theo từng bước tiến của khoa học công nghệ mà thế giới quan tâm. Như năm 2025 được Liên hiệp quốc chọn là “Năm quốc tế về Khoa học và Công nghệ Lượng tử” nhằm thúc đẩy nhận thức cộng đồng, hợp tác quốc tế, nâng cao năng lực tại các nước đang phát triển và phát triển công nghệ lượng tử, thì bộ sách cũng ngay lập tức giới thiệu cuốn sách “Uy thế lượng tử” của nhà khoa học nổi tiếng Michio Kaku đề cập về sức mạnh và tiềm năng của máy tính lượng tử trong việc thay đổi cuộc sống con người.

Bộ sách cũng đem đến những kiến thức và thành tựu khoa học mới với nhiều tác phẩm của các nhà khoa học uy tín trên thế giới kịp thời được tuyển dịch, trong đó có những tên tuổi nổi tiếng như Stephen Hawking, Richard Feynman, Trịnh Xuân Thuận, Pail J.Steinhardt,… Theo ông Vũ Công Lập, nhà nghiên cứu và giảng dạy Vật lý Y sinh, từng công tác tại Học viện Quân y, Viện Vật lý Y Sinh học, Viện Khoa học và Kỹ thuật Quân sự - Bộ Quốc phòng, những cuốn sách trong bộ sách có giá trị dẫn đường, góp phần mở rộng tư duy, nuôi dưỡng tinh thần khám phá và khơi gợi niềm say mê khoa học đối với độc giả.

Sự thành công của bộ sách Khoa học và Khám phá được minh chứng không chỉ từ sự quan tâm của bạn đọc trong nước mà còn là uy tín của NXB Trẻ và nhóm chủ biên trước các tác giả là nhà khoa học quốc tế. Nhiều NXB nước ngoài đã chủ động giới thiệu các tựa sách mới đến NXB Trẻ hay một số tác giả như Medmet C.Oz,… đã từng viết phần bổ sung và đề tặng riêng cho bản tiếng Việt sau quá trình làm việc với dịch giả Việt Nam.

Trong bối cảnh bùng nổ công nghệ và thông tin như hiện nay, sự thành công của bộ sách cho thấy nhu cầu không nhỏ của một bộ phận bạn đọc với các tựa sách khoa học. Tuy nhiên, trước số lượng sách khoa học mới trên thế giới ra đời ngày càng nhiều, ông Phạm Văn Thiều, nguyên Phó Tổng Thư ký Hội Vật lý Việt Nam, nguyên Tổng Biên tập tạp chí Vật lý và Tuổi trẻ, cho rằng, cần quan tâm xây dựng và duy trì lực lượng dịch giả tiếp nối bộ sách này để tiếp tục tuyển chọn, giới thiệu đến cho độc giả nước Việt những tác phẩm có giá trị tri thức và đáng tin cậy.