Lượng hóa thực chất, nâng tầm hiệu quả

Đặc biệt, giá trị của bộ tiêu chí không chỉ nằm ở số lượng tiêu chí được xây dựng, mà quan trọng hơn là sự chuyển đổi từ tư duy quản lý dựa trên những yêu cầu chung chung sang quản trị bằng các kết quả có thể đo lường. Nhờ đó, những mục tiêu vốn khó định lượng được cụ thể hóa thành các chỉ số có thể kiểm chứng.

Với thang điểm 100, trong đó 52 tiêu chí chính và hai tiêu chí tổng hợp là “Chỉ số hạnh phúc của người dân” cùng “Mức độ hài lòng chung”, bộ tiêu chí đã đưa các giá trị xã hội chủ nghĩa vào đời sống ở nơi gần dân nhất. Các tiêu chí được xây dựng theo 8 nhóm nội dung cốt lõi, bao quát toàn diện từ xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh, phát triển kinh tế - hạ tầng hiện đại, an sinh xã hội bao trùm, đến văn hóa, môi trường, quốc phòng an ninh và chuyển đổi số. Đặc biệt, việc lấy hạnh phúc và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo tổng hợp khẳng định sự thực hành tư tưởng và phương châm “dân là gốc”, thể hiện bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa...

Có thể nói, khi hạnh phúc và mức độ hài lòng của người dân trở thành tiêu chí tổng hợp, cấp ủy, chính quyền cũng buộc phải thay đổi cách điều hành: Từ hoàn thành nhiệm vụ sang tạo ra giá trị cho người dân. Cách triển khai thí điểm và việc vận dụng bộ 54 tiêu chí của Hà Nội đã thể hiện tư duy hết sức đổi mới nêu trên. Tại hai xã thí điểm Thư Lâm và Phúc Thịnh, Thành phố đã tiến hành kiểm nghiệm toàn diện 54 tiêu chí, xây dựng mô hình quy mô lớn hướng tới nơi có 700.000 dân sinh sống vào năm 2030. Đây là “phòng thí nghiệm” thực tiễn, giúp phát hiện sớm những nút thắt về cơ chế, nguồn lực, từ đó rút kinh nghiệm phục vụ đánh giá, điều chỉnh kịp thời. Đồng thời, 124 xã, phường còn lại được yêu cầu áp dụng ngay các tiêu chí phù hợp từ năm 2026 theo nguyên tắc linh hoạt, sáng tạo. Cách tổ chức vừa có trọng tâm, trọng điểm vừa toàn diện này tránh được tình trạng dàn trải, hình thức, đồng thời khơi dậy sức sáng tạo của từng địa phương, tạo chuyển biến rộng khắp mà vẫn đảm bảo khả thi.

Tuy nhiên, bộ tiêu chí chỉ phát huy giá trị nếu việc chấm điểm được thực hiện khách quan, minh bạch; nếu không, lượng hóa cũng có nguy cơ trở thành hình thức. Để phát huy tối đa tác dụng của bộ tiêu chí vào thực tiễn, Thành phố tập trung vào một số giải pháp then chốt: Tăng cường sự lãnh đạo sát sao của cấp ủy, chính quyền các cấp, ban hành hướng dẫn cụ thể, kịp thời. Đồng thời phải xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá định kỳ, công khai minh bạch kết quả, gắn với trách nhiệm người đứng đầu. Không thể thiếu việc đẩy mạnh tuyên truyền, huy động sự tham gia tích cực của nhân dân, kết hợp hài hòa nguồn lực Nhà nước với xã hội hóa. Cuối cùng, phải thường xuyên sơ kết, điều chỉnh bộ tiêu chí dựa trên thực tiễn, đảm bảo tính khoa học và phù hợp. Đặc biệt, cần coi chuyển đổi số và cải cách hành chính là động lực then chốt để thực hiện hiệu quả các tiêu chí.

Với bộ 54 tiêu chí được lượng hóa cụ thể, Hà Nội đã khẳng định, việc thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản trị mà còn tạo cơ sở kiểm nghiệm thực tiễn, làm căn cứ hiện thực hóa các mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội trong kỷ nguyên mới. Dẫu vậy, thành công của mô hình sẽ không chỉ được đo bằng số tiêu chí hoàn thành mà quan trọng hơn là bằng việc người dân có thực sự cảm nhận được chất lượng cuộc sống tốt hơn sau mỗi quyết sách hay không. Điều đó đòi hỏi trách nhiệm rất lớn của cấp ủy, chính quyền, trước hết là ở 126 xã, phường.