Luật Thủ đô năm 2026: “Đòn bẩy” nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách cho giáo dục Thủ đô

Sử dụng nguồn lực tài chính với giáo dục chất lượng cao

Tính đến tháng 5-2026, toàn thành phố có 17 cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập chất lượng cao thực hiện cơ chế tài chính theo quy định tại Nghị quyết số 59/2025/NQ-HĐND ngày 27-11-2025 của HĐND thành phố Hà Nội khóa XVI.

Một số căn cứ pháp lý để ban hành Nghị quyết số 59/2025/NQ-HĐND đã được thay thế hoặc sửa đổi, bổ sung bằng các văn bản mới. Do vậy, để các cơ sở giáo dục công lập chất lượng cao có căn cứ triển khai, thực hiện quy định về cơ chế quản lý, cơ chế tài chính theo quy định hiện hành và phù hợp với tình hình thực tế, cần thiết trình HĐND thành phố Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 59/2025/NQ-HĐND.

Bên cạnh đó, Luật Thủ đô năm 2026 cho phép thành phố chủ động ban hành một số chính sách đặc thù về giáo dục phù hợp với đặc điểm đô thị đặc biệt; cho phép xây dựng và mở rộng mô hình trường chất lượng cao, cơ sở giáo dục công lập có nhiều cấp học, cơ sở thực hiện liên kết giáo dục và các mô hình trường tiên tiến, hiện đại, tạo điều kiện để Hà Nội triển khai các mô hình giáo dục mới. Đồng thời, Luật Thủ đô năm 2026 cũng tạo chính sách đầu tư hiện đại hóa một số trường cao đẳng trọng điểm, chất lượng cao; chính sách hỗ trợ, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các cơ sở giáo dục, đào tạo trọng điểm trên địa bàn thành phố Hà Nội; tăng thẩm quyền của UBND thành phố và HĐND thành phố trong quyết định đầu tư, phân bổ nguồn lực đầu tư cho giáo dục và đào tạo hướng tới vai trò đầu tàu đổi mới giáo dục quốc gia...

Trên cơ sở đó, kỳ họp thứ tư HĐND thành phố Hà Nội đã thông qua và ban hành Nghị quyết số 28/2026/NQ-HĐND, ngày 15-6-2026, quy định cơ chế quản lý, cơ chế tài chính đối với một số mô hình giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông của thành phố Hà Nội; chính sách đầu tư, hỗ trợ cơ sở vật chất, trang thiết bị đối với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Nghị quyết nhằm hoàn thiện, tạo hành lang pháp lý cho việc quản lý, sử dụng nguồn lực tài chính, tăng cường hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, góp phần phân bổ nguồn lực hợp lý, có trọng điểm để tổ chức triển khai thực hiện hoạt động đối với các mô hình giáo dục đặc thù của Hà Nội: Cơ sở giáo dục công lập có nhiều cấp học, cơ sở giáo dục chất lượng cao, cơ sở thực hiện liên kết giáo dục và các mô hình trường tiên tiến, hiện đại; chính sách và việc sử dụng ngân sách thực hiện đầu tư hiện đại hóa một số trường cao đẳng trọng điểm, chất lượng cao; triển khai hỗ trợ, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các cơ sở giáo dục, đào tạo trọng điểm trên địa bàn thành phố (theo quy định tại Điểm a, Khoản 1, Điều 16; Điểm a và d, Khoản 2, Điều 25 Luật Thủ đô năm 2026).

Báo cáo thẩm tra của Ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố Hà Nội cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc HĐND thành phố ban hành Nghị quyết quy định cơ chế tài chính áp dụng đối với cơ sở giáo dục công lập chất lượng cao của thành phố Hà Nội thay thế Nghị quyết số 59/2025/NQ-HĐND.

Để cụ thể hóa chủ trương: “Từng bước hình thành mạng lưới các trường tiên tiến, hiện đại, nhiều cấp học theo hướng liên thông, thống nhất từ mầm non đến giáo dục đại học, ưu tiên phát triển tại các khu đô thị mới và khu vực ngoại thành làm hạt nhân đổi mới giáo dục; đầu tư hạ tầng giáo dục đồng bộ, hiện đại, bao gồm các công trình phục vụ thể chất, thể thao, khoa học - công nghệ và học tập trải nghiệm; phát triển phòng học chuyên biệt, thư viện số, phòng thí nghiệm, giáo dục STEM/STEAM, dẫn dắt chuyển đổi số và xây dựng trường học thông minh, góp phần thu hẹp chênh lệch giữa nội thành và ngoại thành”, việc ban hành các cơ chế chính sách nhằm mục tiêu phát triển giáo dục Thủ đô, nâng cao trình độ, phẩm chất, năng lực của người học là cần thiết.

Ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố Hà Nội cũng đề nghị, UBND thành phố ban hành các tiêu chí đối với cơ sở giáo dục có nhiều cấp học tiên tiến, hiện đại; tiêu chí lựa chọn đối với cơ sở giáo dục, đào tạo trọng điểm và trường cao đẳng trọng điểm, chất lượng cao; danh sách cơ sở giáo dục, đào tạo trọng điểm và trường cao đẳng trọng điểm, chất lượng cao; danh mục ngành, nghề ưu tiên để đào tạo đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phù hợp với định hướng phát triển Thủ đô.

Đồng thời, UBND thành phố khẩn trương trình HĐND thành phố ban hành đơn giá dịch vụ giáo dục đối với cơ sở giáo dục công lập chất lượng cao, cơ sở giáo dục công lập tiên tiến, hiện đại; cơ sở giáo dục thực hiện liên kết với nước ngoài...

Gắn mức thu học phí với chất lượng giáo dục

Trên cơ sở Nghị quyết số 28/2026/ NQ-HĐND, tại kỳ họp thứ sáu (kỳ họp chuyên đề) vừa qua, HĐND thành phố Hà Nội đã thông qua Nghị quyết phê duyệt mức thu học phí chương trình bổ sung áp dụng đối với 35 cơ sở giáo dục công lập chất lượng cao của thành phố Hà Nội năm học 2026-2027, tăng 18 cơ sở so với năm học 2025-2026. Học phí tại các cơ sở này dao động từ 1,53 triệu đồng đến 6,1 triệu đồng/tháng tùy thuộc cấp học và trường.

UBND thành phố Hà Nội khẳng định, việc xác định 35 cơ sở giáo dục công lập chất lượng cao thuộc phạm vi áp dụng trong năm học 2026-2027 không phải là mở rộng cơ học từ 17 lên 35 cơ sở giáo dục công lập chất lượng cao. Số 35 cơ sở được xác định trên cơ sở rà soát tổng thể: Các cơ sở đang còn thời hạn công nhận và tiếp tục thực hiện đề án đã được phê duyệt; các cơ sở đến thời hạn công nhận lại, có nhu cầu tiếp tục mô hình và phải đáp ứng các tiêu chí theo Quyết định số 54/2026/QĐ-UBND của UBND thành phố Hà Nội về cơ sở giáo dục chất lượng cao.

Đồng thời là các cơ sở được công nhận mới trên cơ sở nhu cầu thực tế, điều kiện bảo đảm chất lượng; đề xuất của cơ sở giáo dục và cơ quan quản lý trực tiếp, gắn với nhu cầu học tập, khả năng đáp ứng của người học và sự đồng thuận của cha mẹ học sinh; định hướng phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục chất lượng cao, bảo đảm phù hợp với quy mô giáo dục và yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục của Thủ đô.

UBND thành phố khẳng định, 35 cơ sở giáo dục chất lượng cao là trong phạm vi dự kiến để xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách trong năm học 2026-2027, không phải là mặc nhiên công nhận thêm 18 cơ sở và cũng không đồng nghĩa tất cả các cơ sở đều được áp dụng cùng một mức thu. Cơ sở giáo dục chất lượng cao chỉ được áp dụng chính sách khi đã được cấp có thẩm quyền công nhận hoặc công nhận lại; có đề án, chương trình giáo dục bổ sung, cam kết chất lượng và phương án thu - chi được phê duyệt theo quy định.

Bên cạnh đó, qua rà soát lại mức thu học phí đối với một số cơ sở giáo dục chất lượng cao mới thành lập theo đề nghị của Ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố, UBND thành phố Hà Nội đã điều chỉnh lại so với tờ trình HĐND thành phố. Trường Trung học cơ sở Nguyễn Văn Huyên (xã Sơn Đồng) mức thu là 2,14 triệu đồng/học sinh/tháng (giảm 245.000 đồng), khối lớp 6 của Trường Trung học cơ sở Chu Văn An (xã Thanh Trì) mức thu là 2,7 triệu đồng/học sinh/tháng (giảm 400.000 đồng) và Trường Trung học cơ sở Trưng Vương (xã Quang Minh) mức thu toàn trường là 2 triệu đồng/học sinh/tháng (giảm 300.000 đồng).

Việc áp dụng chính sách tại từng cơ sở giáo dục chất lượng cao phải bảo đảm các nguyên tắc: Mức thu gắn trực tiếp với nội dung, thời lượng, chất lượng và chi phí thực tế của chương trình giáo dục bổ sung, không xác định bình quân, đồng loạt giữa các trường. Nhà trường phải công khai chương trình, cam kết chất lượng, mức thu, nội dung chi và kết quả thực hiện để cha mẹ học sinh biết, giám sát.

Từ thực tế đó, việc triển khai chương trình giáo dục bổ sung, mức thu học phí và nguồn lực hỗ trợ từ ngân sách phải gắn với yêu cầu bảo đảm chất lượng giáo dục. Trong những năm học qua, chất lượng giáo dục được phản ánh rõ nét qua kết quả dạy và học của các trường chất lượng cao. Như tại kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông công lập năm học 2026-2027, Trường Trung học cơ sở Cầu Giấy dẫn đầu về thi tuyển với tổng điểm trung bình đạt 26,3 điểm, tương đương 8,76 điểm mỗi môn. Trường Trung học cơ sở Giảng Võ 2 chỉ trong năm học thứ hai sau khi thành lập, học sinh nhà trường đã đạt được 1.476 giải thưởng từ cấp phường, thành phố đến quốc gia và quốc tế.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà khẳng định, trường chất lượng cao là mô hình giáo dục tiên tiến, hiện đại, được xác định trên ba nhóm tiêu chí chính gồm điều kiện cơ sở vật chất, chương trình dạy học và chuẩn đầu ra. Ngoài ra, mô hình còn có những tiêu chí liên quan nhằm tạo ra điều kiện vượt trội so với trường phổ thông thông thường.

Cơ quan quản lý nhà nước cũng thực hiện đánh giá hằng năm đối với chương trình giáo dục bổ sung, kết quả giáo dục và mức độ hài lòng của học sinh, phụ huynh học sinh; sử dụng kết quả đánh giá để điều chỉnh nội dung, phương pháp và điều kiện tổ chức. Bên cạnh đó, thực hiện kiểm tra việc duy trì tiêu chí, chất lượng chương trình, quản lý thu, chi và thực hiện cam kết; trường hợp không duy trì được điều kiện, chất lượng hoặc có sai phạm thì phải chấn chỉnh, dừng áp dụng chính sách hoặc thu hồi quyết định công nhận theo quy định.