Luật sư nói gì về việc "cấm" đánh bắt thủy sản trên sông Thiếp?

Cơ quan Báo và phát thanh, truyền hình Hà Nội đã có nhiều bài viết phản ánh tình trạng mất an ninh trật tự liên quan đến việc người dân bị thu ngư cụ và “cấm” đánh bắt thủy sản trên sông Thiếp (đoạn qua xã Thiên Lộc, Phúc Thịnh, thành phố Hà Nội). Để làm rõ hơn về vấn đề này, phóng viên đã có cuộc trao đổi với luật sư Trần Thanh, Công ty Luật TNHH Hữu Nghị.

Luật sư Trần Thanh cho rằng, để đánh giá vụ việc đang xảy ra trên sông Thiếp cần phân biệt rõ 3 vấn đề pháp lý khác nhau: Quyền quản lý, khai thác công trình thủy lợi; quyền khai thác nguồn lợi thủy sản và thẩm quyền xử lý hành vi vi phạm pháp luật về thủy sản.

Việc được giao quản lý công trình thủy lợi không đồng nghĩa với quyền sở hữu nguồn lợi thủy sản. Luật quy định nguồn lợi thủy sản thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý; tổ chức, cá nhân có quyền khai thác nguồn lợi thủy sản theo quy định pháp luật.

“Theo các tài liệu hiện có, Công ty TNHH MTV Đầu tư phát triển Thủy lợi Hà Nội (công ty) được giao quản lý, vận hành, bảo trì và khai thác công trình thủy lợi sông Thiếp. Việc này không đồng nghĩa công ty cũng như HTX Thương mại và Dịch vụ vận tải Tùng Dương (HTX) trở thành chủ sở hữu nguồn thủy sản tự nhiên trong sông. Do đó, chưa thấy căn cứ xác định HTX được giao độc quyền khai thác nguồn lợi thủy sản hoặc có quyền cấm người dân khai thác thủy sản trên sông”, luật sư Thanh cho biết.

Luật sư Thanh cũng cho rằng cần làm rõ căn cứ pháp lý của việc yêu cầu dừng toàn bộ hoạt động đánh bắt thủy sản trên sông Thiếp theo văn bản số 348/TLHN-QLN.CT ngày 23-7-2026 của công ty. Theo văn bản này, công ty đề nghị UBND xã Phúc Thịnh phối hợp thông báo các tổ chức, cá nhân “dừng ngay các hoạt động đánh bắt thủy sản tự nhiên trong phạm vi sông Thiếp, nhất là đánh bắt bằng kích điện”.

“Đối với đánh bắt bằng kích điện, pháp luật đã nghiêm cấm rõ ràng. Tuy nhiên, nếu yêu cầu dừng toàn bộ hoạt động khai thác thủy sản tự nhiên, cần xác định cụ thể căn cứ pháp luật, cơ quan có thẩm quyền, phạm vi và thời hạn áp dụng. Bản thân văn bản đề nghị phối hợp của công ty chưa cho thấy HTX được trao quyền tự mình cưỡng chế người dân”, luật sư Thanh cho biết.

Luật sư Thanh cũng đánh giá, muốn xác định một người dân đánh bắt cá trên sông Thiếp có vi phạm hay không phải xem xét phương thức khai thác, loại ngư cụ, phương tiện, vị trí và thời điểm khai thác cụ thể chứ không thể mặc nhiên coi mọi hoạt động đánh bắt thủy sản tự nhiên trên sông là trái pháp luật.

Ngay cả khi người dân có hành vi khai thác thủy sản trái pháp luật thì HTX cũng không có quyền thu giữ hoặc phá hủy ngư cụ. Pháp luật hiện hành quy định Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền xử phạt và tịch thu tang vật, phương tiện trong phạm vi luật định. Quy chế phối hợp giữa công ty và HTX không thể tự tạo ra thẩm quyền xử phạt, tịch thu hoặc phá hủy tài sản của công dân nếu pháp luật không trao quyền đó.

“Vì vậy, cần xem xét độc lập 2 vấn đề: Người dân có khai thác thủy sản trái pháp luật hay không và việc người của HTX có thu giữ, phá hỏng ngư cụ của người dân không? Đây cũng là những nội dung cơ quan chức năng cần sớm xác minh, làm rõ để vừa bảo vệ nguồn lợi thủy sản, bảo đảm an toàn công trình thủy lợi, vừa bảo vệ quyền và tài sản hợp pháp của người dân”, luật sư Trần Thanh cho biết thêm.

Theo ghi nhận của phóng viên, những ngày gần đây người dân đánh bắt thủy sản trên sông Thiếp vẫn có những mâu thuẫn với những người tự xưng là HTX khiến lực lượng công an phải có mặt để giải quyết vụ việc.