Luật hóa trách nhiệm quản lý, giám sát trẻ em trên không gian mạng

Nghiêm cấm sử dụng trí tuệ nhân tạo để giả mạo người khác

Luật chính thức quy định về "an ninh dữ liệu". Theo đó, an ninh dữ liệu là sự bảo đảm chất lượng dữ liệu và các hoạt động xử lý, sử dụng dữ liệu trên không gian mạng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, chuyển đổi số quốc gia, tránh bị truy cập, sử dụng, tiết lộ, sửa đổi trái phép, phá hoại hoặc hành vi khác đe dọa hoặc gây phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội. Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm cao hơn trong việc bảo vệ thông tin cá nhân của người dùng.

Trước thực trạng tội phạm sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để giả mạo hình ảnh, giọng nói, video nhằm lừa đảo, chiếm đoạt tài sản hoặc xâm phạm danh dự, nhân phẩm của người khác, Luật đã bổ sung quy định nghiêm cấm hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo hoặc công nghệ mới để giả mạo video, hình ảnh, giọng nói của người khác trái pháp luật.

Quy định này tạo cơ sở pháp lý trực tiếp để xử lý các hành vi lừa đảo qua cuộc gọi video giả mạo, cũng như các hành vi bôi nhọ, vu khống bằng công nghệ ghép hình, ghép video.

Đồng thời, Luật đã cụ thể hóa các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến lĩnh vực tài chính, tiền tệ và thị trường số như đưa thông tin bịa đặt, sai sự thật trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, thương mại điện tử, kinh doanh đa cấp, chứng khoán, trái phiếu… gây hoang mang dư luận và thiệt hại cho nền kinh tế.

Luật cũng xác định hành vi thiết lập, cung cấp dịch vụ hoặc hỗ trợ vận hành, kinh doanh, giao dịch, mua bán, tiếp thị trực tuyến cho sàn giao dịch, trang thông tin điện tử, ứng dụng trái phép trên không gian mạng, bao gồm: sàn thương mại điện tử, trang thông tin điện tử, ứng dụng bán hàng, cung cấp dịch vụ thương mại điện tử; sàn giao dịch dựa trên chỉ số các loại hàng hóa; sàn giao dịch tài sản số, kinh doanh theo phương thức đa cấp là hành vi xâm phạm an ninh quốc gia.

Bên cạnh đó, để góp phần ngăn chặn các hành vi lừa đảo, rửa tiền trên không gian mạng, các hành vi sử dụng danh tính giả, giấy tờ giả để đăng ký tài khoản ngân hàng, tài khoản số hoặc tạo lập "tài khoản rác" phục vụ hoạt động phạm tội cũng được xác định là hành vi xâm phạm trật tự, an toàn xã hội.

Để đáp ứng yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh dữ liệu cá nhân bị khai thác, mua bán trái phép tràn lan, Luật nghiêm cấm tuyệt đối hành vi thu thập, sử dụng, phát tán, trao đổi, kinh doanh trái pháp luật thông tin, dữ liệu cá nhân.

Tăng cường các biện pháp bảo vệ trẻ em

Đáng quan tâm, Luật An ninh mạng năm 2025 không chỉ tăng cường các biện pháp bảo vệ trẻ em, mà còn mở rộng yêu cầu bảo vệ đối với người cao tuổi và người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

Cùng với đó, luật hóa trách nhiệm của gia đình trong việc quản lý, giám sát hoạt động của trẻ em trên không gian mạng. Nhằm khắc phục tình trạng trẻ em tự ý đăng ký, sử dụng các dịch vụ mạng xã hội, trò chơi trực tuyến và các dịch vụ giá trị gia tăng khác mà không có sự kiểm soát, Luật quy định rõ cha, mẹ hoặc người giám hộ có trách nhiệm quản lý, giám sát việc trẻ em truy cập, sử dụng thông tin và dịch vụ trên không gian mạng.

Trường hợp trẻ em sử dụng các dịch vụ yêu cầu đăng ký tài khoản, cha, mẹ hoặc người giám hộ phải đứng tên đăng ký và chịu trách nhiệm đối với việc sử dụng tài khoản đó.

Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng có trách nhiệm triển khai các biện pháp kỹ thuật và biện pháp quản lý cần thiết để phát hiện, ngăn chặn, gỡ bỏ kịp thời các thông tin có nội dung xâm hại trẻ em, kích động bạo lực, khiêu dâm, đồi trụy hoặc lôi kéo trẻ em tham gia các hành vi vi phạm pháp luật. Đồng thời, doanh nghiệp phải thiết lập cơ chế, công cụ thuận tiện để người sử dụng phản ánh, tố giác nhanh chóng các nội dung xấu, độc liên quan đến trẻ em.

Từ thực tiễn người cao tuổi và người có hạn chế về nhận thức, khả năng làm chủ hành vi là nhóm đối tượng dễ trở thành nạn nhân của các hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, Luật đã bổ sung quy định yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng phải có cơ chế hỗ trợ phù hợp, cảnh báo sớm các nguy cơ, đồng thời ưu tiên tiếp nhận, xử lý các phản ánh, khiếu nại, tố giác liên quan đến hành vi lừa đảo đối với nhóm đối tượng này.