Lối thoát nạn thứ 2, kéo giảm thiệt hại từ hỏa hoạn

“Cửa sinh” giữa lửa khói bao trùm

Một vụ cháy vừa xảy ra bên trong ngôi nhà 5 tầng, 1 tum trong ngõ 131 đường Hồng Hà, phường Hồng Hà. Ngọn lửa bắt đầu bùng lên từ tầng 1, rồi nhanh chóng bùng lên các tầng cao, tạo nhiều khói độc. Lối thoát hiểm duy nhất qua cầu thang bộ bị bịt kín. Cùng với công tác ứng cứu, dập lửa, lực lượng PCCC phải dùng thang chuyên dụng tiếp cận vị trí người bị kẹt ở các tầng trên thông qua cửa sổ và tạo, mở lối thoát nạn thứ 2. Qua đó, đưa cả 5 người mắc kẹt ra ngoài an toàn.

Trước đó, 7 người trong vụ cháy xảy ra ngày 24/03 tại địa chỉ số 24 đường Lĩnh Nam, phường Hoàng Mai cũng may mắn được cứu thoát khi người dân, lực lượng chức năng hỗ trợ đập thông mái nhà và chuồng cọp, tạo lối thoát hiểm.

Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng may mắn như trên. Bởi trong các vụ hỏa hoạn, nhất là với nhà cao tầng, không có lối thoát hiểm, nạn nhân mắc kẹt bên trong đa phần đều có chung kết cục. Như vụ cháy tại số nhà 9, hẻm 12 ngách 17 ngõ 180 Kim Hoa, phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám đầu tháng 10/2025 đã cướp đi sinh mạng cả 5 người trong một gia đình.

Điều này cho thấy, vai trò quan trọng của lối thoát nạn thứ 2 khi xảy ra hỏa hoạn. Nhất là với các trường hợp nhà ở riêng lẻ, nhà ống, khi đã cháy, cầu thang, cửa chính thường bị lửa khói bao trùm, rất khó thoát thân. Theo Trung tá Vũ Văn Quân, Phó Đội Trưởng Đội CC&CNCH Khu vực số 13, Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH, Công An thành phố Hà Nội, khi xảy ra hỏa hoạn, không thể kiểm soát trong thời điểm vàng ban đầu, cầu thang bộ sẽ như ống hút khói và thậm chí dẫn lửa cuộn lên cao. Do vậy, tìm cách thoát thân bằng cầu thang, cửa chính cũng là lối thoát nạn thứ nhất sẽ bất khả thi, nhất là khi ở tầng trên: “Khi đó lối thoát nạn duy nhất là lối khẩn cấp qua ban công, mái, lô gia, hàng lang để qua nhà hàng xóm thoát nạn thì đó là giải pháp hữu hiệu trong tình trạng khẩn cấp”.

Điều quan trọng và để nâng cao hiệu quả cứu nạn là chủ công trình, người sinh sống phải chủ động mở lối thoát nạn thứ 2 từ trước chứ không phải chờ khi có hỏa hoạn, lực lượng chức năng, người dân ứng cứu thì mới phá cửa, đục mái để tạo lối thoát.

Đẩy mạnh tuyên truyền để mở lối thoát hiểm thứ 2

Với ý nghĩa quan trọng của lối thoát nạn thứ 2 nếu xảy ra hỏa hoạn, thời gian qua, lực lượng Cảnh sát PCCC, Công an TP Hà Nội đã phối hợp với chính quyền các phường, xã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức để người dân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp chủ động mở lối thoát nạn thứ 2.

Như tại địa bàn 3 phường: Khương Đình, Thanh Xuân và Phương Liệt do Đội CC&CNCH Khu vực số 13 quản lý mảng PCCC. Tất cả 2.122 cơ sở kinh doanh nhà trọ, trong đó có 93 chung cư mini đều chấp hành nghiêm và thực hiện bổ sung lối thoát nạn thứ 2 theo đúng quy định pháp luật.

Anh Đào Nguyên Minh, hiện đang thuê một ngôi nhà 6 tầng để kinh doanh cho thuê trọ tại phường Khương Đình cho biết, do chứng kiến nhiều vụ cháy gây chết người nên bản thân rất lo lắng và đặt vấn đề an toàn PCCC lên hàng đầu. Ngay khi chuẩn bị ký hợp đồng với chủ công trình, anh đã trao đổi thống nhất việc tạo lối thoát nạn thứ 2 với hệ thống thang thép kéo dài từ cửa tầng 6 xuống sát tầng 1 ở phía tường hậu.

“Dù tăng kinh phí đầu tư, nhưng lối thoát nạn là yêu cầu tiên quyết của cơ sở chúng tôi để người ở thấy yên tâm, nếu trường hợp có tình huống phát sinh họ sẽ đường hướng thoát nạn an toàn. Mặt khác, việc bổ sung lối thoát nạn thứ 2 cũng để đảm bảo quy định pháp luật”, anh Minh thông tin.

Không chỉ với các cơ sở bắt buộc theo quy định Luật PCCC, nhiều hộ dân cũng đã tích cực bổ sung lối thoát nạn thứ 2 để chủ động đảm bảo an toàn cho chính mình. Ông Trần Phan Mỹ, Phó Trưởng Phòng Kinh Tế - Hạ Tầng, UBND phường Khương Đình cho biết, thời gian qua, địa phương đã đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn và thành lập các tổ công tác, hướng dẫn, hỗ trợ người dân mở lối thoát hiểm thứ 2 đối với mô hình nhà dân. Riêng với trường hợp hoàn cảnh, yếu thế, phường còn hỗ trợ kinh phí và nhân lực thực hiện. Đến thời điểm này, thống kê cho thấy đã có tới 95% hộ gia đình trong diện có thể mở được lối thoát nạn thứ 2 đã thực hiện theo vận động của địa phương.

Xóa bỏ rào cản nhận thức

Theo đánh giá của Trung tá Vũ Văn Quân, Phó Đội Trưởng Đội CC&CNCH Khu vực số 13, Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH, Công An TP Hà Nội, mặc dù công tác phối hợp thực hiện mở lối thoát nạn thứ 2 đã và đang đạt nhiều kết quả. Song, để 100% hộ gia đình chấp hành, làm theo nhằm chủ động hạn chế thiệt hại khi có hỏa hoạn vẫn còn khó khăn: “Một số ít người dân vẫn còn tâm lý e ngại khi mở lối thoát nạn thứ 2 vì lo lắng kéo theo vấn đề an ninh không đảm bảo. Trong khi đó, quy định pháp luật lại không bắt buộc nên cần thời gian để các tổ công tác tập trung tuyên truyền, vận động”.

Trong khi đó, nhiều trường hợp, do đi thuê trọ, dù rất muốn tạo lối thoát hiểm thứ 2 qua chuồng cọp, cửa số nhưng lại không thống nhất được với chủ nhà về việc việc cải tạo, chỉnh sửa kết cấu. "Có trường hợp, chủ nhà thẳng thừng không đồng ý. Lại có trường hợp hộ gia đình dù rất muốn nhưng lại không có không gian, địa thế để mở thêm lối thoát hiểm đáp ứng nhu cầu an toàn PCCC", ông Trần Phan Mỹ, Phó Trưởng Phòng Kinh Tế - Hạ Tầng, UBND phường Khương Đình thắng thắn nhìn nhận khó khăn.

Thực tế, những bất cập nêu trên liên quan tới việc mở lối thoát nạn thứ 2 cũng là vấn đề tồn tại chung ở nhiều địa bàn khác, nhất là các phường nội đô, các khu dân cư trung tâm của thành phố Hà Nội. Trong khi cháy nổ vẫn tiềm ẩn, nhất là khi chuẩn bị bước vào mùa nắng nóng, mưa bão… ngoài công tác quản lý của lực lượng chức năng, mỗi hộ kinh doanh, gia đình cần chủ động phòng ngừa, đảm bảo an toàn và hạn chế tố đa nguy cơ để xảy ra cháy nổ. Có như vậy, mới ngăn ngừa thiệt hại phát sinh và kéo giảm nỗi lo khi chưa có lối thoát nạn thứ 2.