[Loạt bài] Quyết sách nhân văn, tầm nhìn chiến lược: Từ chủ trương của Đảng đến hành động kiến tạo tương lai Bài 2: Bước ngoặt lịch sử của ngành Giáo dục Thủ đô

Trong năm học 2025–2026, không chỉ triển khai chính sách miễn học phí theo Nghị quyết của Bộ Chính trị, Hà Nội còn chủ động đi trước một bước khi ban hành Nghị quyết số 18/2025/NQ-HĐND về việc hỗ trợ bữa ăn bán trú cho học sinh tiểu học từ nguồn ngân sách thành phố. Chính sách này không đơn thuần là biện pháp hỗ trợ tài chính cho phụ huynh, mà còn thể hiện cam kết trách nhiệm sâu sắc của chính quyền Thủ đô trong việc đồng hành cùng học sinh và gia đình ngay từ những nhu cầu thiết yếu nhất.

Hai chính sách, miễn học phí và hỗ trợ bữa ăn bán trú là minh chứng cụ thể cho tinh thần “lấy trẻ em làm trung tâm của chính sách”, đồng thời phản ánh sinh động tư tưởng nhân văn, nhất quán từ Trung ương đến địa phương.

Từ gợi mở giàu nhân văn của Tổng Bí thư Tô Lâm, Hà Nội đã quyết tâm hành động bằng việc bắt tay ngay vào xây dựng nghị quyết về cơ chế hỗ trợ bữa ăn trưa cho học sinh. Chiều 9/7, HĐND TP Hà Nội đã thông qua Nghị quyết 18/2025/NQ-HĐND quy định cơ chế hỗ trợ bữa ăn bán trú cho học sinh tiểu học tại các trường trên địa bàn TP Hà Nội năm học 2025 - 2026. Theo đó, đối tượng áp dụng là học sinh tiểu học đang học tại các cơ sở giáo dục (không bao gồm các cơ sở giáo dục có vốn đầu tư nước ngoài) trên địa bàn TP, tự nguyện tham gia sử dụng dịch vụ bán trú tại cơ sở giáo dục. Mức hỗ trợ chia theo vùng, với bữa ăn chính, theo số ngày ăn thực tế, không quá 9 tháng/năm học.

Với học sinh tiểu học thuộc nhóm 1 có mức hỗ trợ 30.000 đồng/học sinh/ngày (học sinh tại 23 cơ sở giáo dục thuộc các xã miền núi và bãi giữa sông Hồng trước thời điểm sắp xếp đơn vị hành chính). Với học sinh nhóm 2 - học sinh tiểu học đang theo học tại các cơ sở giáo dục còn lại, mức hỗ trợ là 20.000 đồng/học sinh/ngày.

Theo Nghị quyết, trường hợp phụ huynh học sinh và nhà trường thống nhất mức tiền ăn cao hơn so với mức Nhà nước hỗ trợ thì phần chênh lệch sẽ thu của người học (bảo đảm mức ăn tối thiểu là 30.000 đồng/học sinh/ngày).

Dự kiến, kinh phí thực hiện chính sách hỗ trợ bữa ăn bán trú cho 100% học sinh tiểu học năm học 2025 - 2026 trên địa bàn Thành phố là hơn 3.000 tỷ đồng; số đối tượng được hỗ trợ khoảng 768.000 học sinh (gồm cả công lập và tư thục).

Nghị quyết quy định cơ chế hỗ trợ bữa ăn trưa bán trú cho học sinh tiểu học trên địa bàn Thành phố Hà Nội năm học 2025 - 2026 được cho là cần thiết, phù hợp với chỉ đạo của Trung ươngvà Thành phố về phát triển toàn diện giáo dục, đặc biệt là chăm lo cho học sinh tiểu học - đối tượng dạy học 2 buổi/ngày, có nhu cầu cao về ăn bán trú. Nghị quyết cũng nhằm góp phần bảo đảm an sinh xã hội, giảm gánh nặng kinh tế cho phụ huynh học sinh; bảo đảm thể chất, nâng cao chất lượng học tập, đồng thời thể hiện sự quan tâm thiết thực của Thành phố đối với sự nghiệp giáo dục và thế hệ tương lai.

TS Nguyễn Tùng Lâm - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý Giáo dục Việt Nam chia sẻ, việc Hà Nội triển khai hỗ trợ bữa ăn bán trú cho học sinh tiểu học bên cạnh chính sách miễn học phí, là một chủ trương rất ý nghĩa, thể hiện sự quan tâm của Nhà nước và TP đối với thế hệ tương lai.

“Đây là một chính sách thiết thực, mang lại nhiều lợi ích cho các gia đình, đặc biệt là những phụ huynh còn trẻ, thu nhập chưa cao, đang phải lo toan nhiều chi phí trong cuộc sống. Khi con em được hỗ trợ bữa ăn kịp thời, đầy đủ tại trường, phụ huynh có thể giảm bớt gánh nặng chi tiêu hàng ngày, yên tâm làm việc, ổn định cuộc sống, đồng thời vẫn đảm bảo con em được chăm sóc chu đáo, đầy đủ dinh dưỡng”, TS Nguyễn Tùng Lâm cho biết.

Cũng theo TS Nguyễn Tùng Lâm, nhìn rộng hơn, chính sách hỗ trợ bữa ăn cho học sinh không chỉ là sự hỗ trợ về vật chất, mà còn thể hiện sự quan tâm, đồng hành của Nhà nước và xã hội đối với sự phát triển của thế hệ tương lai. Thể hiện tầm nhìn xa của Thành phố khi đầu tư vào trẻ em ngay từ bậc tiểu học, bởi trẻ em được quan tâm, chăm sóc tốt sẽ có nền tảng thể chất, tinh thần vững chắc, là tiền đề cho sự phát triển trí tuệ, đạo đức, kỹ năng xã hội trong tương lai. Đó cũng chính là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển con người toàn diện, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho Thủ đô và đất nước.

Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng đánh giá cao sự quan tâm của lãnh đạo Thành uỷ - HĐND – UBND cùng toàn hệ thống chính trị Thành phố với công tác GD&ĐT của Thủ đô nói chung, chính sách hỗ trợ bữa ăn bán trú đối với học sinh tiểu học nói riêng. Theo Thứ trưởng, Hà Nội luôn đứng tốp đầu toàn quốc về kết quả giáo dục cả đại trà và mũi nhọn; đồng thời cũng là địa phương tiên phong trong triển khai thực hiện nhiều mô hình hay, cách làm tốt để Bộ tham mưu, học hỏi, nhân rộng ra cả nước.

Hà Nội là địa phương có quy mô giáo dục lớn nhất cả nước. Năm học 2025 – 2026, toàn TP có xấp xỉ 3.000 trường mầm non, phổ thông các cấp, tăng 43 trường so với cùng kỳ năm trước cùng hơn 128.000 cán bộ, giáo viên. Riêng cấp tiểu học, số lượng trường là gần 800 (gồm các loại hình) với khoảng 768.000 học sinh công lập và tư thục được hỗ trợ bữa ăn bán trú.

Trước thềm năm học mới, việc tuyên truyền đến phụ huynh, học sinh và toàn xã hội những nội dung cơ bản của Nghị quyết 18/2025/NQ-HĐND về cơ chế, mức, hình thức hỗ trợ bữa ăn bán trú cho học sinh tiểu học đã được thực hiện toàn diện, đầy đủ, nhất quán trên phạm vi toàn Thành phố. Công tác khảo sát số lượng học sinh tiểu học có nhu cầu ăn bán trú cũng được các nhà trường triển khai đến từng phụ huynh bằng nhiều hình thức khác nhau.

Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hợp Thanh B (xã Mỹ Đức) Nguyễn Thị Như Hoa chia sẻ, năm học 2024 - 2025, toàn trường có 670 học sinh, nhưng chỉ 60 em đăng ký ăn bán trú. Số còn lại bố mẹ, ông bà trưa đón về ăn uống, ngủ nghỉ, chiều lại đưa đến lớp học. Năm học 2025 – 2026, với chính sách hỗ trợ bữa ăn trưa mức 20.000 đồng/học sinh/ngày, số lượng học sinh đăng ký ăn bán trú tăng lên khoảng 300 em. Đây là con số ăn bán trú cao nhất từ trước đến nay của nhà trường. Điều này vừa tạo điều kiện để học sinh có bữa ăn đầy đủ, vừa giảm áp lực đưa đón, quản lý của gia đình, mặt khác giúp công tác tổ chức bán trú của nhà trường được thực hiện đồng bộ, hiệu quả.

Học sinh cả nước được miễn và hỗ trợ học phí; cùng với đó, học sinh tiểu học Thủ đô được hỗ trợ bữa ăn bán trú ngay từ năm học này, khiến chị Nguyễn Thị Mai, nhà ở khu vực bãi giữa sông Hồng, có 2 con học tiểu học vô cùng phấn khởi. Theo thông tin được chia sẻ trên nhóm zalo của lớp, con em đang học tiểu học của những gia đình sinh sống khu bãi giữa sông Hồng sẽ được hỗ trợ bữa ăn với mức 30.000 đồng/ngày trong suốt năm học. Số tiền được hỗ trợ khá lớn, góp phần giúp phụ huynh như chị vơi đi áp lực kinh tế, nhất là trong giai đoạn khó khăn hiện nay.

Tương tự chị Mai, chị Nguyễn Thị Thu, công nhân khu công nghiệp Phú Nghĩa (xã Phú Nghĩa, Hà Nội) không giấu được niềm vui khi con đi học hầu như không phải đóng góp gì. “Vợ chồng tôi làm công nhân, đều tăng ca nên gửi con ăn bán trú ở trường. Vì thu nhập eo hẹp nên chi phí ăn bán trú của hai cháu luôn là áp lực của vợ chồng tôi. Dẫu vậy, chúng tôi thống nhất sẽ cố gắng hết sức để con có bữa ăn trưa đầy đủ, đảm bảo dinh dưỡng. Với chính sách mới của Thủ đô, từ đầu năm học 2025 – 2026, hai con tôi sẽ được hỗ trợ phần lớn tiền ăn bán trú (20.000 đồng/cháu/ngày); điều đó làm vợ chồng tôi vơi được rất nhiều gánh nặng. Chúng tôi vô cùng biết ơn lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Thành phố đã xây dựng và thực thi một chính sách hết sức nhân văn”, chị Thu xúc động nói.

Việc hỗ trợ bữa ăn trưa cho học sinh tiểu học không chỉ là chính sách hỗ trợ tài chính, mà còn là biểu hiện cụ thể cho sự chăm lo, đồng hành của chính quyền Thủ đô với thế hệ tương lai. Trong bối cảnh kinh tế - xã hội còn nhiều biến động, đời sống người dân còn nhiều khó khăn thì chính sách này sẽ tiếp thêm động lực cho hàng trăm nghìn gia đình, đặc biệt ở khu vực thu nhập trung bình và thấp. Về lâu dài, đây cũng là bước đi quan trọng trong chiến lược xây dựng một nền giáo dục toàn diện, công bằng và nhân văn - đúng với định hướng phát triển giáo dục Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn 2045 và phù hợp với tinh thần được nêu trong Luật Thủ đô 2024, để Hà Nội là trung tâm lớn, tiêu biểu của cả nước về giáo dục, đào tạo chất lượng cao.