Liên minh Châu Âu sắp siết chặt quản lý mạng xã hội với trẻ dưới 15 tuổi

Trong bối cảnh áp lực xã hội ngày càng gia tăng trước những hệ lụy nhãn tiền từ mạng xã hội và công nghệ trí tuệ nhân tạo đối với sức khỏe tinh thần của thế hệ trẻ, Liên minh Châu Âu (EU) đang chuẩn bị bước vào một ngã rẽ lịch sử.

Theo Reuters, dự thảo “Đạo luật Trẻ em EU” chuẩn bị được Ủy ban Châu Âu công bố không đơn thuần là một bản quy định kỹ thuật, mà là tuyên bố chính trị mạnh mẽ thể hiện sự chuyển dịch từ tư duy quản lý lỏng lẻo sang can thiệp trực diện vào mô hình kinh doanh của các ông lớn công nghệ.

Việc nhắm đến lệnh cấm toàn diện đối với trẻ em dưới 15 tuổi trên các nền tảng mạng xã hội, dịch vụ chia sẻ video, trò chơi trực tuyến và các chatbot AI phản ánh sự đồng thuận chính trị đang hình thành tại nhiều quốc gia thành viên như Pháp, Đan Mạch hay Hy Lạp sau quãng thời gian dài loay hoay với các biện pháp tự quản mang tính hình thức.

Động thái này có sự thúc đẩy lớn từ phía Paris. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron từng đề nghị Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen đề xuất luật của EU nhằm cấm trẻ em dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội.

Chia sẻ về lập trường này, ông viết: “Tôi tin rằng việc tiến xa hơn nữa và thông qua một văn bản lập pháp mới của châu Âu để tích hợp hài hòa lệnh cấm quyền truy cập vào các nền tảng mạng xã hội đối với trẻ em dưới 15 tuổi giờ đây đã trở nên thiết yếu”.

Ông nhấn mạnh rằng biện pháp này là cần thiết “để bảo vệ tất cả trẻ em trên toàn liên minh”.

Lời kêu gọi của nhà lãnh đạo Pháp diễn ra sau một rào cản pháp lý trong nước, khi Hội đồng Hiến pháp Pháp đã bác bỏ phần cốt lõi trong lệnh cấm dưới 15 tuổi của quốc gia này vào tháng 8, với lý do rằng các hạn chế quá rộng đã giới hạn bất hợp lý quyền tự do biểu đạt và giao tiếp.

Dự kiến, chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen và Giám đốc phụ trách công nghệ EU Henna Virkkunnen sẽ trực tiếp trình bày dự thảo luật này vào ngày 16-9.

Nhấn mạnh về mục tiêu cốt lõi của sáng kiến này, tài liệu của Ủy ban Châu Âu chỉ rõ: “Cách tiếp cận của khối cần cho phép trẻ vị thành niên tận dụng tiềm năng to lớn của các dịch vụ số, đồng thời bảo vệ các em khỏi sự lạm dụng và bóc lột. Chúng ta cần giới hạn quyền tiếp cận của các công ty công nghệ đối với con em mình, chứ không phải ngược lại”.

Tuy nhiên, việc thiết lập khung hạn chế phân tầng theo độ tuổi - từ cấm hoàn toàn trẻ dưới 3 tuổi, kiểm soát ở lứa tuổi tiểu học đến cho phép có điều kiện với nhóm từ 13 đến 15 tuổi - đặt ra bài toán phức tạp về kỹ thuật xác thực danh tính.

Điều này đang châm ngòi tranh cãi về quyền riêng tư khi các tổ chức bảo vệ quyền công dân cảnh báo nguy cơ hình thành hệ thống giám sát định danh diện rộng.

Dù vậy, động thái này đánh dấu thông điệp răn đe mạnh mẽ, khép lại kỷ nguyên “tự do vô điều kiện” của các công ty công nghệ lớn tại châu Âu.