Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng năm 2026: Kết nối giá trị, tạo sức bật cho công nghiệp văn hóa

Đổi mới sân khấu cũng là hướng đi gắn với Chương trình hành động số 08-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, nhằm kết nối giá trị, tạo sức bật cho công nghiệp văn hóa Thủ đô.

Hà Nội trong góc nhìn sân khấu đương đại

Với chủ đề “Hội tụ các giá trị sân khấu, lan tỏa sức sáng tạo nghệ thuật của Thủ đô”, Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng năm 2026 hướng tới tôn vinh những giá trị văn hóa, nghệ thuật tiêu biểu của Hà Nội, phát huy truyền thống yêu nước, cách mạng, đồng thời khuyến khích các đơn vị sáng tạo tác phẩm có bản sắc, sức hấp dẫn với công chúng.

Trong bức tranh chung của liên hoan, đề tài Hà Nội được khai thác qua nhiều loại hình như kịch nói, chèo, cải lương, tuồng, xiếc… Ở mảng lịch sử, văn hóa, vở “Đạo học” của Nhà hát Chèo Hà Nội khắc họa hình tượng Chu Văn An, người thầy tiêu biểu của truyền thống tôn sư trọng đạo, hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Vở chèo “Nhị vị Bồ Tát Tổng Nam Phù” của Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội dựa trên huyền tích về vùng đất phía Nam kinh thành Thăng Long xưa, kể chuyện hai công chúa thời Lý từ bỏ cuộc sống vương giả để tu hành, cứu giúp muôn dân.

Đề tài chiến tranh cách mạng được thể hiện qua những lát cắt về hình tượng con người Hà Nội trong thử thách lịch sử. Vở tuồng “Dấu thiêng Hà Nội - Cho những gì còn mãi” tái hiện tinh thần quân và dân Thủ đô trong buổi đầu kháng chiến chống Pháp, đề cao lòng yêu nước, sự mưu trí và tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”.

Vở “Người con gái Hà Nội” kể về cô giáo Mai rời bục giảng ra chiến trường, mang theo lý tưởng sống cùng phẩm chất nhân hậu, thủy chung. Trong khi đó, vở cải lương “Người con gái Hà Thành” khai thác câu chuyện về hoạt động bí mật của nữ chiến sĩ tình báo Uyên Thanh trong lòng địch suốt 9 năm kháng chiến chống Pháp...

Liên hoan lần này hội tụ nhiều tác phẩm có nội dung về những vấn đề đời sống hôm nay. Vở “Ai là cha tôi” của Nhà hát Kịch Hà Nội là câu chuyện đầy hiện thực về tình thân. “Cô gái đội mũ nồi xám” của Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam kể về khát vọng hạnh phúc của một phụ nữ cá tính, độc lập. Còn “Ảo ảnh” của Nhà hát Kịch Việt Nam nhìn vào bi kịch nảy sinh khi con người không đủ can đảm vượt qua định kiến để sống thật với tình cảm…

Sự đa dạng về đề tài và cách thể hiện cho thấy, những câu chuyện về Hà Nội có thể được soi chiếu từ nhiều chiều kích, kết nối ký ức lịch sử, giá trị văn hóa với những trăn trở của con người hôm nay.

Giữ giá trị nghệ thuật, sáng tạo cách thể hiện

Trong định hướng phát triển văn hóa của Thủ đô, Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng năm 2026 là dịp nhìn nhận khả năng chuyển hóa nguồn lực văn hóa thành những sản phẩm nghệ thuật có chất lượng, có công chúng và sức lan tỏa. Chương trình hành động số 08-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam xác định, văn hóa là nền tảng tinh thần vững chắc, sức mạnh nội sinh và động lực quan trọng cho sự phát triển nhanh, bền vững của Thủ đô. Với sân khấu, định hướng ấy đòi hỏi sự kết hợp giữa gìn giữ giá trị nghệ thuật và tìm kiếm phương thức sáng tạo, tổ chức biểu diễn phù hợp với đời sống đương đại.

Nghệ sĩ nhân dân Trịnh Thúy Mùi, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam cho rằng, liên hoan là không gian giao lưu, trao đổi nghề nghiệp, nơi các đơn vị giới thiệu tác phẩm, học hỏi kinh nghiệm và cùng tìm hướng đi mới, đáp ứng nhu cầu thưởng thức nghệ thuật ngày càng cao của người dân.

Từ góc độ chuyên môn, Tiến sĩ, nhà viết kịch Nguyễn Đăng Chương, Chủ tịch Hội đồng Giám khảo đánh giá, kỳ cuộc này đang tạo điều kiện để nghệ sĩ các loại hình giao lưu, học hỏi đặc trưng sáng tạo của nhau. Kịch nói có thể tiếp thu tính ước lệ, cách điệu và phương thức xử lý không gian, thời gian của sân khấu truyền thống. Ngược lại, các loại hình truyền thống có thể tham khảo tiết tấu của kịch nói để tác phẩm phù hợp hơn với nhịp sống và thị hiếu khán giả hiện nay. Sự trao đổi ấy giúp mỗi loại hình làm giàu ngôn ngữ biểu đạt mà vẫn giữ bản sắc riêng.

Điển hình là Nhà hát Tuổi trẻ với việc dàn dựng vở “Cô gái đội mũ nồi xám” từ kịch bản đã quá quen thuộc của tác giả Lưu Quang Vũ. Phiên bản mới đã tiếp cận câu chuyện theo cách mới, chuyển tải tâm tư và ước vọng của người trẻ hôm nay. Với nghệ thuật truyền thống, không chỉ qua tác phẩm tham dự liên hoan, giới sân khấu còn học hỏi ở nhau nhiều cách thức phát triển hiệu quả.

Nghệ sĩ nhân dân Thu Huyền, Giám đốc Nhà hát Chèo Hà Nội cho biết, các vở diễn thời gian gần đây của đơn vị chú trọng trẻ hóa đội ngũ diễn viên, đổi mới quá trình dàn dựng, ứng dụng công nghệ biểu diễn mới phù hợp với thị hiếu của khán giả hiện nay. Các đơn vị nghệ thuật Hà Nội đều xây dựng tác phẩm sân khấu chất lượng cao, mang thương hiệu Hà Nội để biểu diễn định kỳ, tạo điểm hẹn nghệ thuật cho khán giả.

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Tuấn Long nhận định, sân khấu cần phát huy giá trị nghệ thuật, đồng thời hình thành những sản phẩm văn hóa đặc sắc, có thương hiệu, đủ sức thu hút công chúng và du khách, góp phần phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô. Muốn vậy, các tác phẩm cần có đời sống sau liên hoan, được duy trì biểu diễn định kỳ và tiếp cận khán giả ở nhiều địa bàn. Điều này đòi hỏi các đơn vị nghệ thuật chủ động đổi mới tư duy sáng tạo, phương thức tổ chức biểu diễn và xây dựng chiến lược phát triển công chúng lâu dài. Thành phố Hà Nội luôn đồng hành với các đơn vị trên chặng đường phía trước.