Lao động trung niên trước áp lực tìm việc làm mới

Gian nan hành trình tìm việc ở tuổi trung niên

Ở tuổi 47, anh Nguyễn Văn Hùng, trú tại phường Hoàng Mai (Hà Nội), chưa từng nghĩ có ngày phải bắt đầu lại hành trình tìm việc sau gần 20 năm gắn bó với một doanh nghiệp sản xuất cơ khí. Công việc ổn định, thu nhập đủ trang trải sinh hoạt gia đình khiến anh ít khi nghĩ đến chuyện chuyển nghề. Thế nhưng, khi doanh nghiệp sắp xếp lại hoạt động sản xuất, vị trí công việc của anh không còn được duy trì.

Những ngày đầu nghỉ việc, anh Hùng khá tự tin bởi bản thân có nhiều năm kinh nghiệm. Anh tìm kiếm thông tin tuyển dụng trên mạng xã hội, liên hệ bạn bè và trực tiếp đến một số doanh nghiệp nộp hồ sơ. Tuy nhiên, quá trình tìm việc không thuận lợi như dự tính. Có doanh nghiệp tuyển đúng chuyên môn nhưng yêu cầu sử dụng máy móc hiện đại, trong khi anh chủ yếu quen vận hành thiết bị cơ khí truyền thống.

“Tôi không ngại học hỏi hay làm công việc mới, chỉ mong tìm được việc làm ổn định, thu nhập khoảng 10-12 triệu đồng mỗi tháng để tiếp tục lo cho gia đình. Nhưng ở tuổi này, tìm được công việc phù hợp không đơn giản. Nhiều vị trí yêu cầu kỹ năng mà trước đây tôi chưa được đào tạo”, anh Hùng chia sẻ.

Sau nhiều lần tìm việc chưa thành công, anh bắt đầu cân nhắc học thêm kỹ năng vận hành thiết bị mới. Tuy nhiên, việc dành thời gian đi học trong khi gia đình vẫn cần nguồn thu nhập thường xuyên khiến anh không khỏi băn khoăn.

Cũng trong hoàn cảnh phải tìm hướng đi mới, chị Trần Thị Lan, 43 tuổi, trú tại phường Vĩnh Tuy, từng có hơn 15 năm làm nhân viên hành chính tại một doanh nghiệp thương mại. Sau khi nghỉ việc, chị tìm kiếm các vị trí văn phòng tương tự nhưng nhận thấy yêu cầu tuyển dụng đã thay đổi đáng kể.

Theo chị Lan, ngoài kỹ năng hành chính thông thường, nhiều doanh nghiệp hiện yêu cầu nhân viên thành thạo phần mềm quản lý, xử lý dữ liệu và sử dụng công cụ số.

“Trước đây, tôi chủ yếu làm hồ sơ, giấy tờ và theo dõi công việc bằng các phần mềm văn phòng cơ bản. Bây giờ, nhiều nơi yêu cầu sử dụng hệ thống quản trị trực tuyến, báo cáo dữ liệu, thậm chí cả công cụ hỗ trợ bằng trí tuệ nhân tạo. Tôi thấy mình cần học thêm rất nhiều nếu muốn tiếp tục làm công việc văn phòng”, chị Lan cho biết.

Với hai con đang trong độ tuổi đi học, chị Lan khó có thể chấp nhận công việc có mức lương quá thấp. Trong khi đó, để tìm được vị trí có thu nhập tương đương công việc cũ, chị phải cạnh tranh với nhiều ứng viên có lợi thế về công nghệ và ngoại ngữ.

Những câu chuyện như anh Hùng, chị Lan phần nào phản ánh khó khăn mà một bộ phận lao động trung niên gặp phải khi quay trở lại thị trường lao động. Họ có kinh nghiệm, mong muốn tiếp tục làm việc nhưng không phải ai cũng dễ dàng đáp ứng những yêu cầu tuyển dụng đang thay đổi.

Theo Báo cáo số 2234/BC-TTDVVL ngày 8-10-2026 của Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, trong tháng 9-2026, toàn thành phố ước tính có khoảng 45.000 người có nhu cầu tìm kiếm việc làm. Đáng chú ý, trong hơn 7.000 hồ sơ người tìm việc được khảo sát, nhóm lao động từ 35 đến 54 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất, đạt 45,9%.

Trong khi đó, nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp đang dịch chuyển theo hướng ưu tiên nhân sự có trình độ và kỹ năng chuyên môn. Trong mẫu khảo sát 11.311 chỉ tiêu tuyển dụng, nhóm lao động có trình độ cao đẳng và đại học trở lên chiếm 58,5%, còn lao động chưa qua đào tạo chiếm 16,1%.

Sự chênh lệch về trình độ giữa nhu cầu tuyển dụng và nguồn cung lao động cho thấy yêu cầu cấp thiết của việc đào tạo, cập nhật kỹ năng. Với những người đã có nhiều năm làm việc, kinh nghiệm vẫn là lợi thế, song cần được bổ sung kiến thức phù hợp với công nghệ và phương thức sản xuất mới để duy trì khả năng cạnh tranh.

Đào tạo lại kỹ năng, mở rộng cơ hội việc làm bền vững

Từ góc độ doanh nghiệp, lao động trung niên vẫn có những lợi thế nhất định, đặc biệt ở các vị trí đòi hỏi kinh nghiệm, tính kỷ luật và khả năng xử lý tình huống. Tuy nhiên, trong bối cảnh chuyển đổi số, yêu cầu về chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp cũng ngày càng cao.

Ông Nguyễn Đức Minh, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Minh Phát (Hà Nội), cho rằng tuổi tác không phải yếu tố duy nhất quyết định khả năng tuyển dụng. Điều quan trọng là người lao động có đáp ứng được yêu cầu công việc và sẵn sàng thích ứng với những thay đổi hay không.

“Doanh nghiệp không chỉ cần lao động trẻ mà còn rất cần những người có kinh nghiệm, trách nhiệm và gắn bó lâu dài. Nhiều lao động ngoài 40 tuổi có tay nghề tốt nhưng còn hạn chế trong việc sử dụng thiết bị tự động hoặc phần mềm quản lý. Nếu được đào tạo bổ sung kỹ năng phù hợp, họ hoàn toàn có thể tiếp tục đảm nhiệm tốt công việc. Thay vì đặt nặng yếu tố tuổi tác, doanh nghiệp cần đánh giá năng lực thực tế của người lao động”, ông Minh chia sẻ.

Theo ông Minh, để giải quyết bài toán việc làm cho lao động trung niên, cần tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo nghề. Các chương trình đào tạo nên tập trung vào kỹ năng thực hành, có thời gian linh hoạt và bám sát nhu cầu tuyển dụng. Về phía doanh nghiệp, việc chủ động đào tạo lại, bố trí công việc phù hợp sẽ góp phần ổn định nhân sự và tận dụng hiệu quả nguồn lao động có tay nghề.

Thực tế, thị trường lao động Hà Nội vẫn có nhu cầu nhân lực lớn. Trong tháng 9-2026, nhu cầu tuyển dụng trên địa bàn thành phố ước khoảng 40.000 vị trí, tập trung ở các lĩnh vực dịch vụ, thương mại, công nghiệp và xây dựng. Mức lương chào tuyển phổ biến trong mẫu khảo sát từ 10 đến 20 triệu đồng/tháng; một số vị trí kỹ thuật, xây dựng có tay nghề cao được chào tuyển ở mức cao hơn.

Tuy nhiên, có vị trí tuyển dụng không đồng nghĩa người lao động có thể dễ dàng tiếp cận. Khoảng cách giữa kinh nghiệm sẵn có và kỹ năng doanh nghiệp cần đang trở thành vấn đề cần được quan tâm giải quyết.

Với lao động trung niên, chuyển sang một ngành nghề hoàn toàn mới thường không đơn giản. Họ phải cân nhắc thời gian học nghề, chi phí sinh hoạt và khả năng duy trì thu nhập trong giai đoạn chuyển đổi. Vì vậy, những chương trình đào tạo ngắn hạn, gắn với nhu cầu tuyển dụng thực tế sẽ có ý nghĩa thiết thực nếu giúp người học nhanh chóng quay trở lại làm việc.

Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, trong tháng 9-2026, đơn vị tiếp nhận 6.398 hồ sơ đề nghị hưởng bảo hiểm thất nghiệp, trong khi số người được hỗ trợ học nghề là 95. Tính chung 9 tháng, hơn 47.500 người thất nghiệp được tư vấn, giới thiệu việc làm mới và 742 người được hỗ trợ học nghề.

Những số liệu này đặt ra yêu cầu tìm hiểu sâu hơn về khả năng tiếp cận chính sách đào tạo nghề, nhất là đối với lao động trung niên. Việc mở rộng các chương trình học nghề phù hợp với nhu cầu thực tế, đồng thời tăng cường tư vấn, định hướng chuyển đổi nghề nghiệp là những giải pháp cần được quan tâm.

Bên cạnh đào tạo nghề, hoạt động kết nối cung - cầu lao động cũng giữ vai trò quan trọng. Trong tháng 9, Trung tâm tổ chức 24 phiên giao dịch việc làm, kết nối phỏng vấn cho 1.227 lượt lao động, trong đó 547 người được doanh nghiệp tiếp nhận hồ sơ tuyển dụng.

Để nâng cao hiệu quả, các phiên giao dịch việc làm cần tăng cường tư vấn chuyên sâu theo nhóm tuổi, trình độ và kinh nghiệm; đồng thời mở rộng kết nối với những doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng lao động trung niên. Việc theo dõi kết quả sau phỏng vấn, hỗ trợ người chưa tìm được việc tiếp tục tiếp cận cơ hội phù hợp cũng cần được chú trọng.

Ở góc độ lâu dài, bảo đảm cơ hội việc làm cho lao động trung niên không chỉ là câu chuyện của riêng người tìm việc mà còn là vấn đề sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực có kinh nghiệm, góp phần ổn định đời sống người dân và bảo đảm an sinh xã hội trên địa bàn Thủ đô.

Với những người như anh Hùng, chị Lan, điều mong mỏi không phải là một công việc có thu nhập thật cao, mà trước hết là cơ hội được tiếp tục lao động, phát huy kinh nghiệm và duy trì cuộc sống ổn định. Khi những rào cản về kỹ năng, thông tin tuyển dụng và cơ hội đào tạo từng bước được tháo gỡ, lao động trung niên sẽ có thêm điều kiện phát huy năng lực, đóng góp cho sự phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô.