Làn sóng nhiệt cướp đi hơn 10.000 sinh mạng ở châu Âu

Đợt nắng nóng quét qua Tây và Trung Âu từ cuối tháng 6 đã để lại hậu quả nghiêm trọng hơn nhiều so với những gì các con số thống kê ban đầu phản ánh.

Theo dữ liệu do mạng lưới giám sát tử vong EuroMOMO công bố, giai đoạn cao điểm nắng nóng ghi nhận số ca tử vong cao hơn khoảng 10.000 trường hợp so với mức thông thường, hơn 90% trong số đó là người từ 65 tuổi trở lên.

EuroMOMO, được hỗ trợ bởi Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh châu Âu (ECDC) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sử dụng chỉ số "tử vong vượt mức" để đo lường số người chết cao hơn mức trung bình theo mùa. Chỉ số này được xem là công cụ quan trọng nhằm đánh giá tác động của nắng nóng, dịch bệnh hoặc thiên tai đối với sức khỏe cộng đồng.

Các chuyên gia nhận định nắng nóng không chỉ gây sốc nhiệt trực tiếp mà còn làm trầm trọng thêm các bệnh tim mạch, hô hấp và nhiều bệnh nền khác, khiến người cao tuổi trở thành nhóm dễ bị tổn thương nhất.

Tại Bỉ và Pháp, mức tử vong vượt mức được xếp vào ngưỡng "rất cao", trong khi Bỉ ghi nhận số người tử vong liên quan đến nắng nóng cao nhất kể từ năm 2000.

Không chỉ số ca tử vong gia tăng, đợt nắng nóng còn làm đảo lộn đời sống tại nhiều quốc gia. Nhiều địa phương ở Pháp, Tây Ban Nha, Anh và Bỉ phải đóng cửa trường học, hạn chế các hoạt động ngoài trời, trong khi hệ thống điện và y tế chịu áp lực lớn. Tại Barcelona (Tây Ban Nha), nhiệt độ lên tới 40,7°C - mức cao nhất trong 112 năm. Một lò phản ứng hạt nhân ở Pháp cũng phải tạm ngừng hoạt động do nhiệt độ nước sông quá cao, không đáp ứng yêu cầu làm mát.

Tại Đức, hậu quả của nắng nóng còn thể hiện qua nhiều thống kê đáng báo động. Viện Robert Koch ước tính hơn 5.100 ca tử vong liên quan đến nắng nóng đã được ghi nhận trong đợt nóng cuối tháng 6, chủ yếu là người từ 75 tuổi trở lên. Cùng thời gian, gần 100 người thiệt mạng do đuối nước khi đổ xô tới sông hồ để tránh nóng - mức cao nhất trong hơn hai thập kỷ.

Trong khi đó, tại Anh và xứ Wales, nghiên cứu của Imperial College London, Cơ quan Khí tượng Anh (Met Office) và Trường Vệ sinh & Y học Nhiệt đới London ước tính hơn 2.700 người đã tử vong liên quan đến các đợt nắng nóng trong tháng 5 và tháng 6 năm nay. Các bệnh viện phải kích hoạt tình trạng khẩn cấp, nhiều ca phẫu thuật bị hoãn do cơ sở hạ tầng không đáp ứng được điều kiện thời tiết cực đoan.

Các tổ chức khí hậu cũng ghi nhận những dấu hiệu bất thường trên quy mô toàn châu lục. Theo Cơ quan Biến đổi Khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu, tháng 6-2026 là tháng 6 nóng nhất từng được ghi nhận tại Tây Âu và nóng thứ hai trên toàn cầu. Trong nửa cuối tháng, nhiều quốc gia phá kỷ lục nhiệt độ tháng 6, thậm chí lập mức cao nhất mọi thời đại ở một số địa phương.

Các nhà khoa học cho rằng biến đổi khí hậu do con người gây ra đã làm tăng đáng kể xác suất cũng như cường độ của những đợt nắng nóng. Theo các nghiên cứu đánh giá nhanh, nếu không có hiện tượng nóng lên toàn cầu, một đợt nắng nóng với mức độ nghiêm trọng như cuối tháng 6 vừa qua gần như không thể xảy ra.

Giới chuyên gia cảnh báo châu Âu đang phải thích nghi với một "bình thường mới", trong đó các đợt nắng nóng kéo dài sẽ xuất hiện thường xuyên hơn, dữ dội hơn và gây thiệt hại lớn hơn đối với sức khỏe cộng đồng.

Dù nhiều quốc gia đã xây dựng kế hoạch ứng phó, hệ thống hạ tầng, nhà ở và y tế tại không ít nơi vẫn chưa theo kịp tốc độ gia tăng của các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt.