Từ những lời nói xấu, sự can thiệp của người thân vào cuộc sống riêng, một cặp vợ chồng ở Tổ dân phố 12A, phường Tương Mai từng đưa nhau ra tòa ly hôn. Bằng sự kiên trì lắng nghe, trò chuyện và phân tích của Tổ hòa giải cơ sở, những khúc mắc dần được tháo gỡ, giúp vợ chồng tìm lại tiếng nói chung.
Mâu thuẫn âm ỉ từ những lời ra tiếng vào
Trong những câu chuyện hòa giải ở khu dân cư, có những mâu thuẫn không bắt nguồn từ chuyện cơm áo, tiền bạc hay những bất đồng trực tiếp giữa hai vợ chồng. Đôi khi, sự can thiệp quá sâu của người thân vào cuộc sống riêng lại trở thành nguyên nhân khiến một gia đình đứng trước nguy cơ tan vỡ.

Bà Nguyễn Thị Mai, Tổ phó Tổ dân phố kiêm thành viên Tổ hòa giai Tổ dân phố 12A (phường Tương Mai), nhớ lại câu chuyện về một cặp vợ chồng trẻ cùng sinh sống tại địa bàn. Người vợ làm công việc dạy học tại nhà, tính tình hiền lành, được hàng xóm quý mến. Người chồng cũng là người hiền lành, thương vợ. Hai người có với nhau ba người con và cùng chung sống với một người chị chồng gặp vấn đề về tâm lý.
Tuy nhiên, cuộc sống gia đình dần nảy sinh bất hòa bởi sự can thiệp thường xuyên của một người chị gái khác của người chồng. Dù không sống cùng nhà, người chị này thường xuyên qua lại, soi xét, có những lời nói không hay về em dâu. Điều khiến người vợ tổn thương hơn cả là người chồng không đủ chính kiến, thường nghe theo lời chị mà thiếu sự chia sẻ, bảo vệ vợ trước những tác động từ bên ngoài.
Mâu thuẫn không bùng phát trong một sớm một chiều mà âm ỉ suốt thời gian dài. Khi người vợ tìm đến tâm sự với bà Mai, câu chuyện đã trở nên nghiêm trọng. Hai vợ chồng thậm chí đã đưa nhau ra tòa làm thủ tục ly hôn.
“Lúc ấy, tôi thấy rất tiếc. Hai người vẫn nói còn yêu thương nhau, gia đình lại có ba đứa con. Tôi hỏi người vợ rằng nếu còn tình cảm thì tại sao không thử tìm cách tháo gỡ. Nhưng muốn giữ được gia đình thì không thể chỉ một người cố gắng”, bà Mai kể.
Bà lựa chọn gặp gỡ, trò chuyện với cả hai phía thay vì chỉ khuyên người vợ nhẫn nhịn. Với người chồng, bà phân tích rằng đã lập gia đình thì phải có chính kiến, biết lắng nghe nhưng cũng cần phân biệt điều gì đúng, điều gì không phù hợp. Người thân có thể góp ý, nhưng không nên để những lời nhận xét, nói xấu từ bên ngoài chi phối cách ứng xử giữa hai vợ chồng.
Bà cũng nhấn mạnh trách nhiệm của người chồng đối với vợ và ba người con. Gia đình vốn đã có những áp lực riêng khi cùng chăm lo cho các con và một người chị gặp vấn đề về tâm lý. Vì vậy, người chồng càng cần biết chia sẻ, tôn trọng vợ, không để những tác động từ bên ngoài khiến cuộc sống chung thêm căng thẳng.
Từ sự thấu hiểu, tìm lại tiếng nói chung
Với người vợ, bà Mai lắng nghe những tổn thương, đồng thời động viên chị bình tĩnh, nhìn nhận những điều còn có thể cứu vãn trong quan hệ gia đình. Theo bà, hòa giải không phải là yêu cầu một người phải chịu đựng hay hy sinh quyền lợi của mình, mà là giúp mỗi bên nhận ra trách nhiệm và phần việc cần thay đổi.
Điều khiến bà Mai nhớ nhất ở câu chuyện này là dù đã ly hôn, người vợ vẫn không hoàn toàn rời bỏ gia đình. Chị trở về nhà mẹ đẻ sinh sống nhưng vẫn thường xuyên qua lại, lo việc chợ búa, cơm nước, chăm sóc các con cùng người chị chồng bị bệnh. Khi người chồng gặp tai nạn lao động, chị tiếp tục trở về chăm sóc, dù hai người không còn là vợ chồng trên danh nghĩa.
“Có lần tôi nói chuyện với người chồng, hỏi còn yêu vợ không, anh ấy vẫn nói là còn. Tôi mới phân tích rằng nếu còn yêu thì phải biết tôn trọng, phải có cách ứng xử để vợ cảm thấy được chia sẻ. Không thể cứ để những lời nói từ bên ngoài làm ảnh hưởng đến cuộc sống của hai người”, bà Mai chia sẻ.
Theo bà, chính những việc làm của người vợ trong thời gian xa cách cũng khiến người chồng có thêm cơ hội nhìn nhận lại tình cảm và trách nhiệm của mình. Khi một người đã rời khỏi cuộc hôn nhân nhưng vẫn quan tâm đến chồng, con, điều đó cho thấy giữa họ còn những gắn bó cần được trân trọng và đối thoại.
Quá trình hòa giải không diễn ra trong một lần gặp gỡ. Bà Mai nhiều lần trò chuyện, khi thì với người vợ, khi lại gặp riêng người chồng để tìm hiểu suy nghĩ, khuyên nhủ từng việc cụ thể. Có những lúc câu chuyện khiến bà xúc động, bởi cả hai vẫn còn tình cảm nhưng lại không tìm được tiếng nói chung trong cách ứng xử.
Sau những lần được phân tích, chia sẻ, hai người dần thay đổi cách nhìn nhận và lựa chọn quay lại chung sống. Theo bà Mai, đến nay, họ vẫn ở bên nhau, cùng chăm lo cuộc sống gia đình và các con. Đây là sự gắn kết trong cuộc sống thực tế, không phải việc hai người tổ chức kết hôn lại sau ly hôn.
Từ câu chuyện ấy, bà Mai cho rằng, người làm công tác hòa giải phải thực sự kiên nhẫn và biết đặt mình vào hoàn cảnh của từng người. Không thể chỉ nghe một phía rồi đưa ra lời khuyên, càng không thể áp đặt người trong cuộc phải lựa chọn theo mong muốn của người hòa giải. Điều quan trọng là giúp họ bình tĩnh, nhận diện nguyên nhân mâu thuẫn và tự quyết định hướng giải quyết phù hợp.
Bà cũng thẳng thắn nhìn nhận, không phải vụ việc nào tổ hòa giải cũng có thể tháo gỡ thành công. Có những mâu thuẫn đã kéo dài, các bên không còn thiện chí hoặc không thể tìm được tiếng nói chung thì cần được giải quyết theo quy định, thông qua cơ quan có thẩm quyền. “Chúng tôi chỉ có thể khuyên nhủ, phân tích để mọi người hiểu nhau hơn. Còn quyết định cuối cùng vẫn là của mỗi gia đình”, bà Mai chia sẻ.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.