Kiến tạo đại học hạnh phúc từ năng lực và sự trưởng thành của sinh viên

Nhiều ý kiến cho rằng trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển nhanh chóng, “đại học hạnh phúc” không đồng nghĩa với môi trường ít áp lực, mà phải là nơi giúp người học trưởng thành, có năng lực thích nghi và đủ bản lĩnh bước vào cuộc sống.

Phát biểu khai mạc, ông Bùi Ngọc Hải, Giám đốc Soha.vn, Trưởng ban Tổ chức hội thảo cho rằng câu chuyện “đại học hạnh phúc” không chỉ là vấn đề của giáo dục mà còn là bài toán phát triển con người của quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Theo ông, trong văn kiện và Báo cáo chính trị Đại hội XIV của Đảng, lần đầu tiên cụm từ “Hạnh phúc” được đặt cạnh các mục tiêu “Dân chủ, công bằng, văn minh”, cho thấy đây không còn là khái niệm trừu tượng mà đã trở thành thước đo phát triển bền vững và cốt lõi văn hóa của đất nước.

Ông Bùi Ngọc Hải nhận định giáo dục đại học Việt Nam thời gian qua đã có nhiều chuyển biến nhằm nâng cao mức độ hài lòng và hạnh phúc cho sinh viên. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi mạnh mẽ bởi AI và công nghệ số, các trường đại học vẫn còn rất nhiều việc phải làm để hỗ trợ người học thích nghi với tương lai.

Dẫn kết quả khảo sát online do Soha.vn thực hiện tháng 4-2026 với hơn 9.200 sinh viên tại 10 trường đại học, ông Bùi Ngọc Hải cho biết có hơn 33% sinh viên phân vân hoặc muốn đổi ngành nếu được lựa chọn lại; gần 20% chưa thực sự tự hào về ngôi trường mình đang theo học. Đáng chú ý, 15% sinh viên cho biết thiếu tự tin về cơ hội nghề nghiệp sau tốt nghiệp, trong khi khoảng 80% đang chịu áp lực học tập ở các mức độ khác nhau.

Theo ông, những con số này phản ánh tâm trạng bất an của nhiều người trẻ hiện nay - thế hệ có nhiều cơ hội hơn trước nhưng cũng đối mặt với áp lực và sự bất định lớn hơn bao giờ hết.

Nhiều chuyên gia tham dự hội thảo cùng chung quan điểm rằng đại học hạnh phúc không phải nơi “làm vừa lòng” sinh viên bằng mọi giá, cũng không phải môi trường loại bỏ hoàn toàn áp lực. Hạnh phúc cần được xây dựng trên nền tảng năng lực thật, khả năng thích nghi và sự trưởng thành của người học.

Tiến sĩ Lê Đắc Sơn, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Đại Nam cho rằng áp lực không phải lúc nào cũng tiêu cực. Điều quan trọng là sinh viên có được hỗ trợ để vượt qua áp lực và trưởng thành hay không.

Từ thực tiễn triển khai mô hình giáo dục theo chuẩn đầu ra, ứng dụng AI và triết lý “kỷ luật hỗ trợ” tại Trường Đại học Đại Nam, Tiến sĩ Lê Đắc Sơn cho rằng giáo dục đại học cần giúp sinh viên hình thành năng lực thực thay vì chạy theo thành tích hình thức. Một trường đại học hạnh phúc không phải nơi sinh viên cười nhiều nhất, mà là nơi sau khi tốt nghiệp, sinh viên có thể đứng vững trước cuộc đời.

Nhiều ý kiến tại hội thảo cũng bày tỏ sự quan tâm đến tác động của AI đối với giáo dục đại học. Theo các chuyên gia, nếu các trường tiếp tục đào tạo theo lối truyền đạt kiến thức cũ, sinh viên sẽ nhanh chóng tụt lại trước tốc độ thay đổi của công nghệ.

Giáo sư Rick Bennett, Phó Hiệu trưởng kiêm Phó Chủ tịch Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam cho rằng, giáo dục đại học cần chuyển từ tư duy mở rộng quy mô sang xây dựng chất lượng thực chất và niềm tin quốc tế. Điều quan trọng không nằm ở bảng xếp hạng hay kiểm định, mà là việc trường đại học có giúp sinh viên hình thành năng lực, khả năng thích nghi và sự tự tin để bước vào thế giới biến động hay không.

Trong khi đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam nhấn mạnh, giáo dục đại học không thể chỉ dừng ở việc truyền đạt tri thức mà cần giúp người học phát triển năng lực tự học, khả năng phục hồi tâm lý và học tập suốt đời trong thời đại AI.

Ở phần tọa đàm, nhiều chuyên gia tiếp tục đề cập yêu cầu gắn giáo dục đại học với thực tiễn xã hội và thị trường lao động.

Các ý kiến cho rằng trường đại học không chỉ dạy kiến thức mà còn cần giúp sinh viên có khả năng thích nghi, biết ứng dụng vào công việc thực tế, rèn bản lĩnh và sự tự tin để bước vào tương lai.