Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Hoàn thiện thể chế cho mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Hội thảo được tổ chức nhằm đánh giá kết quả sau 1 năm triển khai, kịp thời nhận diện những khó khăn, vướng mắc, trọng tâm là các quy định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền; về tổ chức bộ máy, bố trí cán bộ, công chức, chế độ chính sách, phân bổ nguồn lực, điều kiện bảo đảm hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp.

Theo Tổng biên tập Tạp chí Dân chủ và Pháp luật Trương Thế Côn, sau gần một năm thực hiện, mô hình chính quyền địa phương hai cấp bước đầu đã có những chuyển biến rất tích cực. Bộ máy được tinh gọn hơn; nhiều nhiệm vụ, quyền hạn được giao trực tiếp cho cấp cơ sở; quy trình, thủ tục giải quyết công việc được rút ngắn; việc phục vụ người dân, doanh nghiệp ngày càng thuận lợi.

Những kết quả này cho thấy tính đúng đắn của chủ trương và quyết tâm chính trị rất lớn của Đảng, Nhà nước trong việc xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, phục vụ và kiến tạo phát triển.

Tuy nhiên, quá trình vận hành cũng đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá và hoàn thiện. Trong đó có những khó khăn, vướng mắc liên quan đến cơ chế phân cấp, phân quyền; phân định thẩm quyền giữa các cấp chính quyền; tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ, công chức; cơ chế phân bổ nguồn lực; điều kiện bảo đảm thực hiện nhiệm vụ; cũng như sự đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật điều chỉnh hoạt động của chính quyền địa phương.

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu tiếp tục xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong đó có yêu cầu đẩy mạnh phân quyền, phân cấp và phát huy vai trò chủ động của chính quyền địa phương, việc hoàn thiện thể chế cho mô hình chính quyền địa phương hai cấp càng trở nên cấp thiết.

Tại hội thảo, các đại biểu đã trao đổi, thảo luận về yêu cầu hoàn thiện thể chế, pháp luật trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, thực trạng pháp luật về chính quyền địa phương hai cấp; thực tiễn tổ chức, hoạt động của mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Đồng thời phân tích, đánh giá những khó khăn, vướng mắc, bất cập trong các quy định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền; về tổ chức bộ máy, bố trí cán bộ, công chức, chế độ chính sách, phân bổ nguồn lực, điều kiện bảo đảm hoạt động và đề xuất giải pháp, kiến nghị hoàn thiện pháp luật.

Rà soát toàn diện pháp luật có liên quan quản trị quốc gia

GS.TS Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam cho rằng, cần rà soát toàn diện các lĩnh vực pháp luật trong hệ thống có liên quan đến quản trị quốc gia, đặc biệt là các quy định về quyền hạn, nhiệm vụ của chính quyền địa phương các cấp trên cơ sở các luật hiện hành.

Việc rà soát phải được thực hiện một cách tổng thể để làm rõ cấp tỉnh và cấp phường đang thực hiện những nhiệm vụ gì, chứ không nên chỉ xem xét từng lĩnh vực riêng lẻ, bởi nếu không sẽ phát sinh những bất cập, chồng chéo giữa các lĩnh vực pháp luật liên quan đến chính quyền địa phương.

Bên cạnh đó, cũng theo GS.TS Lê Hồng Hạnh, khi thực hiện phân cấp, phân quyền, cần đặc biệt chú trọng đến nguyên tắc hiệu quả và tính khả thi. Cần đánh giá rõ việc phân cấp có khả thi hay không, có mang lại hiệu quả hay không, với nguyên tắc đặt ra là công việc phải được giải quyết ở nơi nào khả thi, hiệu quả nhất.

Luật sư Đào Ngọc Chuyền, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư Hà Nội cho rằng, để giải quyết các khó khăn vướng mắc trong thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cần tư duy lập pháp và quản trị tích hợp, đồng bộ từ Trung ương đến địa phương.

Luật sư Đào Ngọc Chuyền cũng cho rằng, cần tổng rà soát và đồng bộ hóa pháp luật chuyên ngành, trong đó Quốc hội cần sớm ban hành đạo luật sửa đổi các luật về đất đai, đầu tư, ngân sách, xây dựng để pháp điển hóa thẩm quyền của chính quyền hai cấp; rà soát các Nghị định về phân cấp, phân quyền gắn với thực hiện pháp luật.

Đáng quan tâm, ông Chuyền cho rằng, cần có hành lang pháp lý riêng cho các thành phố lớn để chủ động huy động nguồn lực và quản trị đô thị hiện đại, chứ không nên áp dụng chung một khung quản lý cho cả xã nông thôn và phường đô thị loại đặc biệt.

Từ thực tiễn quản lý, bà Nguyễn Thị Nắng Mai, Phó Bí thư Đảng ủy phường Tây Tựu (Hà Nội) cho rằng, ở cấp phường, hiện nay một phòng, ban đang kiêm nhiệm rất nhiều việc. Cụ thể như Ban Xây dựng Đảng có 22 mảng nhiệm vụ, hay Phòng Kinh tế - Hạ tầng và Đô thị có 14 nhiệm vụ, quyền hạn chung…

Để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở, Phó Bí thư Đảng ủy phường Tây Tựu cho rằng, cần nghiên cứu tách một số phòng chuyên môn, tăng thêm biên chế cho cấp phường, đồng thời nâng cao tiêu chuẩn tuyển công chức để có nguồn nhân lực chất lượng và tiếp tục cải cách tiền lương để thu hút nhân tài.