Không gian số giữa lòng thôn xóm tại xã Đông Anh

"Hạ tầng mềm" của xã hội số

Tại thôn Mạch Tràng (xã Đông Anh), mô hình Nhà văn hóa số được đầu tư hệ thống internet tốc độ cao, máy tính, màn hình, máy in cùng các mã QR phục vụ tra cứu thông tin. Người dân có thể sử dụng điện thoại thông minh để truy cập thư viện số, tìm hiểu các dịch vụ công trực tuyến, đăng ký hoạt động của nhà văn hóa, đồng thời cập nhật thông tin về chuyển đổi số, an toàn thông tin mạng...

Đặc biệt, khu vực hỗ trợ thực hiện dịch vụ công trực tuyến thu hút đông người dân. Tại đây, cán bộ cơ sở, thành viên Tổ chuyển đổi số cộng đồng và đoàn viên thanh niên trực tiếp hướng dẫn người dân cài đặt VNeID, xác thực tài khoản điện tử, nộp hồ sơ trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt.

Bà Nguyễn Thị Lương, Phó Chủ tịch UBND xã Đông Anh cho biết, mục tiêu của mô hình không chỉ là bổ sung thiết bị công nghệ mà hướng tới đổi mới toàn diện hoạt động của nhà văn hóa theo hướng thông minh, đa chức năng, phục vụ tốt hơn nhu cầu học tập, sinh hoạt và tiếp cận các tiện ích số của người dân.

Theo bà Nguyễn Thị Lương, điều đáng mừng là người dân, đặc biệt là người cao tuổi, đã chủ động hơn trong việc tiếp cận công nghệ. Từ chỗ còn lúng túng với điện thoại thông minh hay các ứng dụng số, nhiều người nay đã có thể tự thực hiện các thủ tục hành chính trực tuyến ngay sau vài lần được hướng dẫn.

Đối với nhiều người cao tuổi, đây là lần đầu tiên họ được tiếp cận bài bản với các nền tảng số. Ông Nguyễn Văn Hòa (72 tuổi, thôn Mạch Tràng) chia sẻ, trước đây mỗi lần làm giấy tờ đều phải nhờ con cháu hỗ trợ. Nay đến Nhà văn hóa số, ông được hướng dẫn trực tiếp nên có thể tự thao tác trên điện thoại.

"Làm vài lần là quen. Bây giờ làm thủ tục nhanh hơn, đỡ phải đi lại nhiều", ông cho biết.

Từ một không gian sinh hoạt quen thuộc, nhà văn hóa đang từng bước trở thành "điểm chạm" của chuyển đổi số ở cơ sở, góp phần thu hẹp khoảng cách số và giúp người dân tiếp cận các tiện ích số một cách thuận lợi hơn.

Chuyển đổi số từ việc gần dân nhất

Nếu hạ tầng số là điều kiện cần thì kỹ năng số của người dân mới là yếu tố quyết định thành công của quá trình chuyển đổi số. Chính vì vậy, bên cạnh việc hỗ trợ thực hiện dịch vụ công, Nhà văn hóa số tại Đông Anh còn được xem như một "lớp học số" của cộng đồng.

Các buổi phổ cập kỹ năng số được tổ chức thường xuyên với nhiều nội dung thiết thực như khai thác dịch vụ công trực tuyến, bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhận diện các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng, thanh toán điện tử, tiếp cận thương mại điện tử và tìm hiểu những ứng dụng mới của trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo Bí thư Chi bộ thôn Mạch Tràng Đào Thị Chiện, hiệu quả lớn nhất của mô hình không nằm ở số lượng thiết bị được trang bị mà ở sự thay đổi trong nhận thức của người dân. Nhờ đó, cán bộ cơ sở giảm đáng kể khối lượng công việc giấy tờ.

Chị Trần Thu Hà, thôn Mạch Tràng, cho biết, sau khi tham gia lớp tập huấn kỹ năng số, chị biết cách thực hiện nhiều thủ tục hành chính trực tuyến cho gia đình, đồng thời được trang bị thêm kiến thức bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.

"Những kiến thức trước đây nghĩ chỉ có ở các lớp học chuyên đề thì nay được phổ biến ngay tại nhà văn hóa của thôn", chị chia sẻ.

Thực tế cho thấy, việc phát huy hệ thống nhà văn hóa - thiết chế gần gũi nhất với cộng đồng - để phổ cập kỹ năng số được xem là hướng đi phù hợp, góp phần xây dựng xã hội số từ cơ sở. Thời gian tới, xã Đông Anh sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình Nhà văn hóa số tại các thôn, tổ dân phố; bổ sung tiện ích số, duy trì các lớp tập huấn kỹ năng số và lồng ghép tuyên truyền, giáo dục trên môi trường số vào các hoạt động văn hóa.