Khơi thông động lực phát triển

Từ hoàn thiện hệ thống pháp luật đến đẩy mạnh chuyển đổi số, những bước đi quyết liệt đang từng bước tháo gỡ rào cản, mở lối cho phát triển trong giai đoạn mới.

Hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất

Theo Ủy viên Trung ương Đảng, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh, ngay sau khi Nghị quyết số 66-NQ/TW được ban hành, ngày 18-5-2025, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã tổ chức Hội nghị toàn quốc quán triệt nội dung của Nghị quyết với sự tham gia của hơn 1,5 triệu cán bộ, đảng viên theo hình thức trực tiếp và trực tuyến, kết nối tới 37.000 điểm cầu ở Trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã, cơ quan, đơn vị trên cả nước. Đảng ủy Quốc hội; Chính phủ; 22 bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cùng 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã ban hành chương trình hoặc kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết.

Bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng và các định hướng lớn trong Nghị quyết số 66-NQ/TW, tròn 1 năm qua, công tác xây dựng pháp luật đang ghi nhận những chuyển động mạnh mẽ với nhiều quyết sách mang tính đột phá, thậm chí chưa có tiền lệ. Nổi bật là sự chuyển dịch rõ nét trong tư duy lập pháp - từ quản lý sang kiến tạo phát triển, từ “không quản được thì cấm” sang chủ động mở đường, khơi thông nguồn lực, bảo đảm tối đa quyền tự do kinh doanh của người dân và doanh nghiệp.

Thực tiễn cho thấy, nhiều “nút thắt” thể chế đã và đang được tháo gỡ một cách căn cơ. Việc sửa đổi Luật Đất đai (2024) theo hướng minh bạch hóa cơ chế định giá, mở rộng khả năng tiếp cận đất đai; hoàn thiện Luật Đấu thầu, Luật Đấu giá tài sản nhằm xử lý triệt để tình trạng chồng chéo, bịt kín các kẽ hở tiêu cực... là những bước đi cụ thể. Song hành với đó, hàng loạt điều kiện kinh doanh đã được cắt giảm, đơn giản hóa, góp phần giảm chi phí tuân thủ, tạo môi trường đầu tư thông thoáng hơn cho doanh nghiệp.

Dấu ấn cải cách còn thể hiện rõ ở việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước, khi hơn 80% dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4 đã được triển khai, nhiều thủ tục được xử lý hoàn toàn trên môi trường điện tử, giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí cho người dân. Đáng chú ý, tư duy “mở đường” cũng được thể hiện qua việc xây dựng các khung pháp lý linh hoạt cho lĩnh vực mới, như thí điểm cơ chế sandbox trong xây dựng pháp luật, tạo không gian thử nghiệm cho đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế số.

Có điều đáng lưu ý là, cùng với việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường hậu kiểm và kiểm soát quyền lực, cách thức tháo gỡ điểm nghẽn và tiếp cận cải cách không còn theo từng bộ, ngành riêng lẻ mà chuyển sang phối hợp liên ngành.

Trong đó, Bộ Tư pháp giữ vai trò hoàn thiện thể chế và kiểm soát thủ tục ngay từ khâu xây dựng văn bản; Bộ Nội vụ rà soát, sắp xếp tổ chức bộ máy, phân định rõ chức năng để tránh chồng chéo. Ở các lĩnh vực cụ thể, Bộ Tài chính tập trung tháo gỡ vướng mắc trong thủ tục đầu tư, tài chính - những lĩnh vực tác động trực tiếp đến môi trường kinh doanh. Bộ Công an đẩy mạnh kết nối cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, tạo nền tảng để cắt giảm giấy tờ, đơn giản hóa quy trình xác thực thông tin. Sự phối hợp này đang dần thay đổi cách vận hành: Từ xử lý theo “lãnh địa” sang xử lý theo chuỗi thủ tục liên thông. Qua đó đơn giản hóa thủ tục hành chính, tiếp tục giảm bớt khâu trung gian, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả giải quyết công việc.

Theo hướng đi này, trong thủ tục đầu tư, quy trình được chuẩn hóa giữa các cơ quan, giảm tình trạng doanh nghiệp phải “chạy nhiều cửa”. Trong lĩnh vực hộ tịch, cư trú, việc kết nối dữ liệu giúp người dân không phải nộp lại những giấy tờ mà cơ quan nhà nước đã có. Không chỉ giúp đơn giản hóa thủ tục, cách làm này còn góp phần kiểm soát quyền lực. Khi nhiều cơ quan cùng tham gia một quy trình, trách nhiệm được phân định rõ và có sự giám sát lẫn nhau, qua đó hạn chế nguy cơ lạm quyền hay lợi ích nhóm, giúp nâng cao tính minh bạch, giảm chi phí tuân thủ và rút ngắn khoảng cách giữa “luật trên giấy” và “luật trong đời sống”

Áp lực phải cải cách

Một trong những nội dung trọng tâm của Nghị quyết số 66-NQ/TW là nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật. Song, trên thực tế, đây vẫn là khâu còn hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của người dân và doanh nghiệp. Chưa hết, hệ thống pháp luật hiện nay còn thiếu một thiết kế tổng thể để đáp ứng những yêu cầu đặt ra trong tình hình mới, đặc biệt là yêu cầu từ phát triển kinh tế - xã hội, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và đổi mới mô hình quản trị quốc gia.

Hướng đến mục tiêu hoàn thiện hệ thống pháp luật về đầu tư, kinh doanh, góp phần đưa môi trường đầu tư của Việt Nam nằm trong nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN vào năm 2028, Đảng ủy Chính phủ chỉ đạo Bộ Tư pháp xây dựng, trình Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV ban hành Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam được giao lãnh đạo xây dựng chương trình, kế hoạch hướng dẫn, vận động nhân dân thực hiện Nghị quyết, phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội, tham gia xây dựng và thi hành pháp luật, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật.

Đây được xác định là trọng tâm để tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực phát triển. Qua đó tạo sự thống nhất, khả thi, đáp ứng yêu cầu phát triển.