Khởi động chuỗi hoạt động văn hóa Tết Trung thu xưa trên phố cổ

6 điểm đến, một hành trình di sản

“Lưu trăng phố cổ 2026” quy tụ các nhà nghiên cứu, nghệ nhân, nghệ sĩ, thợ thủ công, trường học và cộng đồng, cùng góp phần “giữ lửa” cho những giá trị văn hóa truyền thống. Qua đó, di sản không chỉ được giới thiệu, chiêm ngưỡng mà còn được trải nghiệm, thực hành, sáng tạo và trao truyền giữa các thế hệ.

Chuỗi hoạt động được tổ chức tại 6 điểm đến tiêu biểu của khu phố cổ Hà Nội, gồm: Trung tâm Giao lưu văn hóa phố cổ tại 50 Đào Duy Từ; Trung tâm Văn hóa nghệ thuật tại 22 Hàng Buồm; Trung tâm Thông tin văn hóa hồ Gươm tại số 2 Lê Thái Tổ; Ngôi nhà Di sản 87 Mã Mây; Di tích tại 40 Lãn Ông và Trung tâm thông tin Di sản phố cổ Hà Nội 28 Hàng Buồm.

Phát biểu tại lễ khai mạc, Trưởng ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội Ngô Thị Thùy Dương nhấn mạnh, Tết Trung thu từ bao đời nay đã trở thành một nét đẹp văn hóa sâu lắng, gắn với nền văn minh lúa nước và đời sống tinh thần của người Việt. Đây không chỉ là thời điểm vui mừng sau mùa màng mà còn là mùa của đoàn viên, tình thân, khi các gia đình sum họp dưới ánh trăng rằm, cùng thưởng trà, phá cỗ và gửi gắm những ước vọng về cuộc sống bình an, no đủ.

Theo bà Ngô Thị Thùy Dương, khi mạch nguồn văn hóa nông nghiệp hòa vào nếp sống thanh lịch của đô thị Thăng Long - Hà Nội nghìn năm văn hiến, Rằm tháng Tám đã trở thành một phần ký ức văn hóa sâu đậm của khu phố cổ. Việc tổ chức “Lưu trăng phố cổ 2026” góp phần bảo tồn, lan tỏa những giá trị di sản văn hóa phi vật thể, đồng thời khẳng định vị thế Hà Nội - Thành phố Sáng tạo.

Đưa Trung thu truyền thống vào đời sống đương đại

Điểm khai mạc và khởi đầu hành trình là Trung tâm Giao lưu Văn hóa Phố cổ Hà Nội, số 50 Đào Duy Từ. Tại đây, công chúng trở về với văn hóa nông nghiệp lúa nước - một trong những nền tảng hình thành phong tục, lễ hội và đời sống tinh thần của người Việt.

Cùng trực tiếp tìm hiểu, thực hành làm đèn Trung thu, chuồn chuồn tre Thạch Xá, bộ đồ chơi Trí Uẩn và một số sản phẩm truyền thống. Trong không gian văn hóa, ngày 12-9 diễn ra chương trình trình diễn thời trang thiếu nhi và ngày 20-9 tổ chức chương trình âm nhạc cổ truyền với nhóm Đông Kinh Cổ Nhạc.

Từ điểm khởi đầu này, chương trình kết nối 6 di tích, trung tâm và không gian văn hóa thành những “trạm kể chuyện”, mỗi địa điểm giới thiệu một lớp giá trị của Tết Trung thu xưa

Trung tâm Văn hóa nghệ thuật tại 22 Hàng Buồm là điểm nhấn với triển lãm “Lưu trăng”, giới thiệu bộ đèn lồng, đầu sư tử và linh vật theo lối truyền thống. Các workshop làm đồ chơi Trung thu truyền thống được tổ chức vào các ngày 12, 16 và 20-9; tọa đàm “Chuyện trăng - Chuyện nghề” diễn ra ngày 20-9, tạo cơ hội để công chúng tìm hiểu sâu hơn về nghề thủ công và những câu chuyện phía sau mỗi sản phẩm.

Tại Trung tâm Thông tin văn hóa hồ Gươm, số 2 Lê Thái Tổ, công chúng được thưởng lãm những tác phẩm sáng tạo của học sinh, sinh viên về đầu sư tử truyền thống với chủ đề “Rằm rộ”. Đây là không gian thể hiện cách thế hệ trẻ tiếp nhận, diễn giải và làm mới những hình tượng quen thuộc của Trung thu.

Ngôi nhà Di sản 87 Mã Mây tái hiện Tết Trung thu của một gia đình Hà Nội xưa với chủ đề “Đón Trăng”, gợi lại không khí sum họp, chuẩn bị mâm cỗ và những ký ức Trung thu trong nếp nhà truyền thống. Cùng với không gian trưng bày, các workshop tạo hình con giống từ hoa quả được tổ chức ngày 12 và 13-9; workshop làm bánh Trung thu diễn ra từ ngày 18 đến 20-9.

Tại Di tích 40 phố Lãn Ông, chương trình giới thiệu và tổ chức trải nghiệm các loại dược trà, trà trầm cùng bánh Trung thu, kết hợp hoạt động làm đồ thủ công. Trong khi đó, không gian tại 28 Hàng Buồm được trang trí theo chủ đề “Hương trầm với trăng xưa”, mang đến trải nghiệm về hương trầm và thực hành làm các sản phẩm từ trầm với chủ đề “Chạm hương”.

Điểm nhấn “Lưu trăng phố cổ 2026” là lễ rước “Đêm hội trăng rằm” tại không gian đi bộ khu vực hồ Hoàn Kiếm, dự kiến thu hút khoảng 1.000 người tham gia với 15 khối diễu hành nghệ thuật mang đậm bản sắc văn hóa Thăng Long - Hà Nội.

Lễ rước quy tụ các đoàn múa rồng, múa sư tử, xe Nguyệt Cung, đèn lồng cổ truyền, cá chép, ngựa giấy, tiến sĩ giấy, mâm ngũ quả, cờ hội, nghi trượng truyền thống cùng hàng trăm thanh thiếu niên cầm đèn Trung thu, tạo nên một không gian lễ hội đường phố đặc sắc giữa trung tâm Thủ đô.

Đáng chú ý, lần đầu tiên chương trình xuất hiện mẫu đèn lồng đặc biệt lấy cảm hứng từ Tháp Bút và Đài Nghiên trước cổng đền Ngọc Sơn. Không chỉ phóng tác từ một biểu tượng quen thuộc của Hà Nội, mẫu đèn còn là cách đưa hình ảnh, không gian văn hóa hồ Hoàn Kiếm vào đời sống Trung thu đương đại.

Theo họa sĩ Nguyễn Đức Bình, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Đình Làng Việt, điểm đặc biệt của chương trình “Lưu trăng phố cổ 2026” là kết nối di tích - phố nghề - làng nghề - nghệ nhân - người trẻ thành một chỉnh thể thống nhất. Mỗi không gian văn hóa kể một câu chuyện về Trung thu; mỗi phố nghề giới thiệu một nghề thủ công; mỗi nghệ nhân truyền lại một kỹ năng; mỗi bạn trẻ trở thành một “đại sứ văn hóa”, tiếp nối và lan tỏa những giá trị truyền thống bằng ngôn ngữ sáng tạo của thời đại mới.

"Đây cũng là cách để những nghề thủ công từng làm nên bản sắc Thăng Long như làm đèn lồng, đầu sư tử, mặt nạ giấy bồi, con giống bột, hương trầm, bánh Trung thu, mây tre đan... có thêm cơ hội được hồi sinh và phát triển trong đời sống hiện đại", họa sĩ Nguyễn Đức Bình chia sẻ.