Khi hệ thống phân phối trở thành “mắt xích” của chuỗi giá trị hàng Việt

Tuy nhiên, trước sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ hàng hóa nhập khẩu và yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng, việc khuyến khích tiêu dùng hàng Việt thôi chưa đủ. Điều quan trọng hơn là xây dựng những chuỗi giá trị bền vững, trong đó hệ thống bán lẻ không chỉ là nơi tiêu thụ sản phẩm mà trở thành đối tác đồng hành với doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân ngay từ khâu sản xuất.

Từ “đầu ra” đến đồng hành với người sản xuất

Nếu trước đây vai trò của các hệ thống bán lẻ chủ yếu được nhìn nhận ở khâu tiêu thụ sản phẩm thì nay cách tiếp cận đang có sự thay đổi rõ nét. Nhiều doanh nghiệp phân phối không còn chỉ là “đầu ra” của chuỗi cung ứng mà từng bước tham gia sâu hơn vào quá trình tạo ra sản phẩm, từ phát triển vùng nguyên liệu, hướng dẫn quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng, hoàn thiện bao bì, xây dựng thương hiệu đến kết nối tiêu thụ.

Việc Central Retail Việt Nam triển khai thêm 5 dự án sinh kế cộng đồng trong năm 2026 là một minh chứng cho xu hướng này. Với việc nâng tổng số dự án lên 10, mở rộng hỗ trợ 291 hộ nông dân tại nhiều địa phương, chương trình không chỉ tạo đầu ra cho các hợp tác xã sản xuất rau, nông nghiệp hữu cơ, trồng nấm hay chế biến nông sản mà còn hướng đến xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, nâng cao chất lượng sản phẩm và tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Tổng Giám đốc Tập đoàn Central Retail Việt Nam Olivier Langlet chia sẻ, hiệu quả của mô hình liên kết được phản ánh qua những con số cụ thể. Năm 2025, các dự án sinh kế cộng đồng đã tiêu thụ hơn 229 tấn nông sản, đạt doanh thu trên 7 tỷ đồng, tăng gần 60% so với cùng kỳ năm trước. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, chương trình tiếp tục thu mua 101 tấn hàng hóa với tổng giá trị hơn 1,68 tỷ đồng, góp phần tạo việc làm và thu nhập ổn định cho gần 300 hộ gia đình. Những kết quả này cho thấy, khi người sản xuất có đầu ra ổn định, có sự đồng hành về tiêu chuẩn và thị trường, họ sẵn sàng đầu tư bài bản hơn vào chất lượng sản phẩm, thay vì chỉ chạy theo sản lượng như trước đây.

Điều đáng chú ý là nhiều doanh nghiệp bán lẻ hiện nay cũng xác định rõ vai trò không chỉ dừng ở việc mở rộng mạng lưới kinh doanh mà còn đồng hành với nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp Việt trong việc nâng cao giá trị hàng hóa; hỗ trợ sản phẩm tham gia hệ thống phân phối hiện đại, từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.

Điển hình như WinCommerce hiện duy trì tỷ lệ hàng Việt trên 90% trong toàn hệ thống, đồng thời tiêu thụ khoảng 50.000 tấn rau, củ, quả mỗi năm, trong đó hơn 99% là nông sản trong nước. Đằng sau những con số ấy là các chương trình liên kết với vùng nguyên liệu, hợp tác xã và doanh nghiệp sản xuất nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định, đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng và an toàn thực phẩm trước khi sản phẩm được đưa lên quầy kệ.

Chìa khóa nâng sức cạnh tranh của hàng Việt

Nhìn từ những mô hình liên kết giữa hệ thống bán lẻ với người sản xuất có thể thấy, cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” đang đứng trước yêu cầu đổi mới về cách tiếp cận. Nếu như giai đoạn đầu, trọng tâm là khơi dậy niềm tự hào dân tộc, khuyến khích người tiêu dùng ưu tiên lựa chọn hàng sản xuất trong nước, thì trong bối cảnh hội nhập sâu rộng hiện nay, hàng Việt chỉ có thể giữ vững thị phần khi đủ sức cạnh tranh bằng chất lượng, giá thành, mẫu mã và khả năng đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường.

Đó cũng là lý do việc xây dựng chuỗi giá trị đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Theo Giám đốc Truyền thông Tập đoàn Central Retail Việt Nam Nguyễn Thị Bích Vân, điểm yếu của nhiều sản phẩm Việt Nam không nằm ở năng lực sản xuất mà ở sự thiếu liên kết giữa các khâu, từ vùng nguyên liệu, chế biến, logistics đến phân phối. Không ít hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ vẫn sản xuất theo quy mô manh mún, thiếu thông tin thị trường, chưa đáp ứng đồng đều các tiêu chuẩn về chất lượng, truy xuất nguồn gốc hay bao bì. Hệ quả là dù có sản phẩm tốt nhưng khó tiếp cận các kênh phân phối hiện đại hoặc phải phụ thuộc vào thương lái, khiến giá trị gia tăng chưa tương xứng với tiềm năng.

Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam Trần Thị Phương Lan cho rằng, sự tham gia của hệ thống phân phối ngay từ đầu chuỗi sản xuất mang ý nghĩa quan trọng. Khi doanh nghiệp bán lẻ cùng xây dựng kế hoạch sản xuất, dự báo nhu cầu thị trường, hỗ trợ tiêu chuẩn kỹ thuật và ký kết hợp đồng tiêu thụ ổn định, người sản xuất có điều kiện đầu tư dài hạn, yên tâm nâng cao chất lượng sản phẩm. Ngược lại, hệ thống phân phối cũng chủ động được nguồn cung ổn định, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người tiêu dùng.

Việc đồng hành với doanh nghiệp, hợp tác xã trong chuẩn hóa chất lượng, xây dựng thương hiệu, nâng cao năng lực quản trị và mở rộng hệ thống phân phối sẽ góp phần nâng cao sức cạnh tranh của hàng Việt, đồng thời tạo nền tảng để phát triển thị trường trong nước theo hướng hiện đại và bền vững. Đây cũng là hướng đi phù hợp với chủ trương của Chính phủ về phát triển thị trường nội địa gắn với cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”.

Thay vì chỉ tập trung vào các chương trình kích cầu tiêu dùng, nhiều chính sách hiện nay đã hướng tới hoàn thiện chuỗi cung ứng, phát triển logistics, đẩy mạnh chuyển đổi số trong thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng thương hiệu và mở rộng mạng lưới phân phối. Những giải pháp này không chỉ giúp hàng Việt có thêm cơ hội tiếp cận người tiêu dùng trong nước mà còn tạo nền tảng để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.