Khẳng định bản lĩnh, bản sắc, nâng tầm đối ngoại

Nước ta, từ một đất nước từng trải qua nhiều năm chiến tranh, bị bao vây cấm vận, nay đã thành thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Bước chuyển mình đó không chỉ phản ánh sự thay đổi của môi trường quốc tế mà còn thể hiện sự trưởng thành về tư duy, bản lĩnh và tầm nhìn chiến lược của nền đối ngoại dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Phát biểu tại Hội nghị quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng do Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức ngày 11-6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Trong giai đoạn mới, đối ngoại không chỉ là công cụ để bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc mà còn là phương thức thể hiện bản lĩnh, bản sắc và tầm vóc Việt Nam trên trường quốc tế, là cách thức để lan tỏa giá trị văn minh Việt Nam, tạo sự tôn trọng, tin cậy và tầm ảnh hưởng trong cộng đồng quốc tế”. Quan điểm này vừa mang ý nghĩa định hướng trước mắt, vừa đặt nền tảng cho một tầm nhìn dài hạn về vai trò của công tác đối ngoại trong chiến lược phát triển đất nước.

Nhìn lại chặng đường phát triển của nền đối ngoại dưới sự lãnh đạo của Đảng ta có thể thấy rõ một quá trình chuyển đổi mạnh mẽ từ thế phòng thủ sang thế chủ động và tích cực hội nhập. Nếu trước đây, đối ngoại tập trung vào phá thế bao vây, cô lập, tranh thủ sự ủng hộ quốc tế và tạo dựng môi trường hòa bình cho tái thiết thì ngày nay, đối ngoại đã trở thành một trụ cột chiến lược, là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên trong phát triển quốc gia. Đối ngoại không chỉ góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định mà còn trực tiếp phục vụ tăng trưởng kinh tế, củng cố quốc phòng - an ninh và nâng cao vị thế đất nước.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, đối ngoại không còn thuần túy là quan hệ giữa các nhà nước, mà đã mở rộng thành một hệ sinh thái đa tầng nấc, bao gồm đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân; đồng thời gắn kết chặt chẽ với ngoại giao kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ và ngoại giao số. Sự phối hợp đồng bộ ấy đã tạo nên sức mạnh tổng hợp, giúp Việt Nam không chỉ tham gia mà từng bước đóng góp và định hình một số tiến trình hợp tác quốc tế.

Bản lĩnh, bản sắc và tầm vóc mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh đã gợi mở một cách tiếp cận sâu sắc và toàn diện hơn đối với đối ngoại trong giai đoạn mới. Nếu chỉ coi đối ngoại là công cụ, tư duy sẽ dễ nghiêng về ứng phó ngắn hạn. Nhưng khi đối ngoại được nhìn nhận như phương thức thể hiện bản lĩnh và tầm vóc quốc gia, đó sẽ là không gian sáng tạo để Việt Nam chủ động khẳng định mình. Bản lĩnh không nằm ở những tuyên bố mạnh mẽ mà thể hiện qua cách xử lý những vấn đề phức tạp của thế giới: Kiên định độc lập, tự chủ; bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc; đồng thời linh hoạt, mềm dẻo trong sách lược. Đó là sự kết hợp giữa nguyên tắc và linh hoạt, giữa kiên trì và sáng tạo, là nghệ thuật “dĩ bất biến, ứng vạn biến” trong điều kiện mới.

Thực tiễn những năm qua cho thấy, Việt Nam đã kiên trì duy trì quan hệ cân bằng, hài hòa với các đối tác lớn; vững vàng trong lập trường về chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ; đồng thời chủ động, tích cực tham gia và đóng góp vào các cơ chế đa phương. Qua đó, hình ảnh một Việt Nam nhất quán, tin cậy và có trách nhiệm ngày càng được khẳng định và củng cố trên trường quốc tế.

Tuy nhiên, giai đoạn mới đang đặt ra những yêu cầu cao hơn. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng; xung đột cục bộ kéo dài; biến đổi khí hậu và các thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng hiện hữu. Trong bối cảnh đó, triển khai công tác đối ngoại không chỉ dừng ở thích ứng mà phải nâng cao năng lực dự báo, chủ động tham gia kiến tạo môi trường thuận lợi cho phát triển đất nước. Đối ngoại vì thế phải mang tầm nhìn dài hạn, gắn chặt với lợi ích cốt lõi của quốc gia, đồng thời linh hoạt trong xử lý các quan hệ quốc tế đa tầng, đa phương thức.

Một điểm nhấn quan trọng của tư duy mới là gắn đối ngoại với lan tỏa giá trị văn minh Việt Nam. Đây là bước phát triển từ hội nhập kinh tế sang hội nhập toàn diện. Trong đó, văn hóa, con người và hệ giá trị Việt Nam trở thành những thành tố quan trọng của sức mạnh mềm quốc gia. Trong thời đại truyền thông số, hình ảnh quốc gia không chỉ được xây dựng bằng chính sách hay tiềm lực kinh tế mà còn bằng cách một dân tộc kể câu chuyện của mình với thế giới. Một Việt Nam yêu chuộng hòa bình, tôn trọng luật pháp quốc tế, giàu bản sắc và năng động trong phát triển sẽ tạo dựng niềm tin bền vững trong cộng đồng quốc tế.

Nhìn tổng thể, tư duy đối ngoại mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh không chỉ mang tính định hướng cho giai đoạn trước mắt mà còn đặt nền tảng cho một tầm nhìn dài hạn: Xây dựng một nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, chuyên nghiệp, mang đậm bản sắc Việt Nam. Đó là nền ngoại giao vừa biết bảo vệ lợi ích quốc gia, vừa biết tạo dựng hình ảnh, vừa biết lan tỏa giá trị.

Để đối ngoại thực sự phát huy vai trò trong giai đoạn phát triển mới, cần bảo đảm sự thống nhất giữa tư duy và hành động. Đối ngoại phải được nhìn nhận là bộ phận hữu cơ của chiến lược phát triển quốc gia, gắn kết chặt chẽ với kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ và an ninh - quốc phòng. Cùng với đó là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng cường năng lực phân tích, dự báo chiến lược và phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Đối ngoại nhân dân, ngoại giao doanh nghiệp, ngoại giao địa phương cần được thúc đẩy đồng bộ, tạo thành thế trận đối ngoại toàn diện, linh hoạt và hiệu quả.

Trong bối cảnh thế giới đang có nhiều biến động phức tạp, một Việt Nam kiên định về nguyên tắc, linh hoạt về sách lược, giàu bản sắc văn hóa và chủ động đóng góp sẽ tiếp tục khẳng định vị thế là thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Khi đối ngoại trở thành không gian thể hiện bản lĩnh, bản sắc và tầm vóc, đó không chỉ là sự bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc mà còn là con đường để Việt Nam vững vàng bước tới tương lai, tự tin hội nhập và chủ động đóng góp cho hòa bình, hợp tác và phát triển của thế giới.