Internet vệ tinh - Giải pháp bổ trợ quan trọng trong hệ sinh thái kết nối công ích

Phát sinh nhiều vùng lõm sóng

Thông tin từ Cục Viễn thông, trong giai đoạn 2021-2025, cơ quan quản lý nhà nước đã phối hợp với các doanh nghiệp viễn thông phủ sóng cho 3.245 thôn, bản lõm sóng, qua đó nâng tỷ lệ thôn, bản có kết nối băng rộng di động lên 99,56%.

Bước sang năm 2026, với mục tiêu 100% thôn, bản được phủ sóng, Cục Viễn thông đã phối hợp với các địa phương rà soát và xác định 435 thôn, bản còn lõm sóng tại 13 tỉnh, thành phố, phần lớn thuộc diện đặc biệt khó khăn nằm trong vùng công ích.

Song song với đó, 117 trụ sở cơ quan nhà nước, điểm trường, cơ sở đào tạo và y tế công lập khu vực miền núi, vùng sâu... cũng được xác định gặp tình trạng lõm sóng, sóng yếu hoặc chập chờn.

Các điểm lõm sóng còn lại đều nằm ở những địa bàn địa hình hiểm trở, dân cư phân tán và thiếu điều kiện hạ tầng mặt đất thuận lợi, khiến việc kéo cáp hay lắp đặt trạm thu phát sóng truyền thống gặp rất nhiều khó khăn, chi phí đầu tư lớn.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, đối với 435 thôn, bản đã có 210 thôn được doanh nghiệp triển khai phủ sóng, nhưng đồng thời lại phát sinh thêm 48 thôn, bản lõm sóng (tại Tuyên Quang và Nghệ An), đưa tổng số thôn bản cần tiếp tục xử lý là 273, trong đó có tới 82 thôn chưa có điện lưới.

Tương tự, đối với 117 địa điểm trụ sở và cơ sở công lập, các doanh nghiệp đã xử lý 73 địa điểm và tiếp tục lên kế hoạch hoàn thiện các điểm còn lại đến hết năm 2026…

Theo đánh giá của Cục Viễn thông, việc xóa các khu vực lõm sóng không chỉ là câu chuyện về phủ sóng kỹ thuật. Đối với các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, có địa hình chia cắt, kết nối viễn thông là điều kiện thiết yếu để người dân tiếp cận dịch vụ công, giáo dục số, y tế số, thông tin phòng, chống thiên tai, thương mại điện tử và các dịch vụ số thiết yếu. Vì vậy, mục tiêu của Bộ Khoa học và Công nghệ là từng bước bảo đảm mọi người dân, mọi địa bàn đều có cơ hội tiếp cận hạ tầng và dịch vụ viễn thông phù hợp.

Đối với các địa bàn đặc biệt khó khăn, chi phí đầu tư và duy trì cao nhưng hiệu quả thương mại thấp, cơ chế viễn thông công ích có vai trò đặc biệt quan trọng. Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích đến năm 2030 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt là cơ sở để Nhà nước tiếp tục hỗ trợ phát triển và duy trì hạ tầng tại các khu vực chưa có hoặc chưa bảo đảm dịch vụ viễn thông, đồng thời hỗ trợ người dân và các đối tượng chính sách tiếp cận dịch vụ.

Giải pháp từ internet vệ tinh

Theo ông Nguyễn Thành Chung, Cục trưởng Cục Viễn thông, trước những giới hạn không thể sớm khắc phục của hạ tầng mặt đất, việc đưa internet vệ tinh quỹ đạo tầm thấp vào hỗ trợ đã mở ra một hướng đi mang tính bước ngoặt.

Về mặt chính sách, dựa trên Quyết định số 777/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích đến năm 2030, Nhà nước đang tiếp tục hoàn thiện cơ chế tài chính để duy trì hạ tầng tại các vùng thị trường chưa thể tự cân đối.

Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích đến năm 2030 đã đặt mục tiêu phấn đấu 100% các địa bàn hỗ trợ được cung cấp dịch vụ viễn thông công ích, bao gồm duy trì hạ tầng di động mặt đất, hỗ trợ băng rộng cố định và đặc biệt là truy nhập internet trên mạng vệ tinh quỹ đạo tầm thấp.

Thông qua chương trình hợp tác thí điểm dịch vụ vệ tinh quỹ đạo tầm thấp, Cục Viễn thông đã làm việc với Công ty Starlink Services Việt Nam, Tập đoàn Space X đề nghị ưu tiên sử dụng một phần trong số 1.000 bộ thiết bị để hỗ trợ các địa điểm đang chờ triển khai hạ tầng mặt đất.

Theo cam kết, trong đợt đầu tiên, có 254 bộ thiết bị đầu cuối Starlink Standard 4X kèm gói dịch vụ tốc độ truy cập tối đa 400Mbps miễn phí trong 6 tháng được Cục Viễn thông và Starlink Services Việt Nam phân bổ cho 13 tỉnh, thành phố (gồm: Tuyên Quang, Điện Biên, Sơn La, Nghệ An, Cao Bằng, Đà Nẵng, Lào Cai, Gia Lai, Huế, Lai Châu, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Thanh Hoá). Các thiết bị này được bàn giao trực tiếp vào ngày 11-9 vừa qua cho sở khoa học và công nghệ các địa phương để triển khai ngay tại các điểm trường, trạm y tế và thôn bản chưa có sóng hoặc sóng yếu.

Cũng theo lãnh đạo Cục Viễn thông, giải pháp căn bản, lâu dài vẫn là phát triển hạ tầng viễn thông mặt đất, trên cơ sở phối hợp với địa phương, bảo đảm điều kiện về mặt bằng, điện, đường truyền và các điều kiện cần thiết khác.

Cục Viễn thông đang tiếp tục đôn đốc các doanh nghiệp đẩy nhanh tiến độ, ưu tiên các thôn, bản có dân cư, cơ sở thiết yếu và những địa bàn có khả năng triển khai hạ tầng bền vững.

Về giải pháp trong thời gian tới, Cục trưởng Nguyễn Thành Chung cho biết, Cục Viễn thông xác định việc xóa lõm sóng là nhiệm vụ cần thực hiện liên tục, không dừng lại ở việc hoàn thành một danh sách điểm lõm sóng tại một thời điểm.

Cùng với đó, Cục Viễn thông phối hợp với các địa phương để đánh giá đúng nhu cầu, lựa chọn giải pháp theo nguyên tắc nơi có điều kiện phát triển hạ tầng mặt đất bền vững; nơi khó triển khai trong ngắn hạn sử dụng giải pháp vệ tinh hoặc giải pháp phù hợp khác để bảo đảm kết nối trước mắt…