Hương vị Tết Đoan Ngọ từ làng nghề xôi Phú Thượng

Từ lâu, cơm rượu nếp đã trở thành món ăn không thể thiếu trong dịp Tết Đoan Ngọ của người Việt. Theo quan niệm dân gian, vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch, ăn cơm rượu nếp giúp “diệt sâu bọ”, cầu mong sức khỏe, bình an. Chính vì vậy, cứ đến dịp này, sản phẩm cơm rượu nếp của làng nghề xôi Phú Thượng lại được nhiều khách hàng tìm mua.

Tất bật mùa cơm rượu

Chị Mai Thị Nga, Chi hội trưởng Chi hội 7, Hội làng nghề xôi Phú Thượng cho biết, dịp Tết Đoan Ngọ năm nay gia đình chị sử dụng gần 5 tạ gạo nếp để làm cơm rượu phục vụ khách hàng. Dù đã tăng sản lượng đáng kể nhưng nhiều thời điểm cơ sở vẫn rơi vào tình trạng hết hàng.

Theo chị Nga: Đây là thời điểm bận rộn nhưng cũng là niềm vui của những người làm nghề. Điều khiến chúng tôi phấn khởi nhất là sản phẩm truyền thống của làng nghề vẫn được người tiêu dùng yêu mến, tin tưởng lựa chọn mỗi dịp Tết Đoan Ngọ.

Chị Nga cũng cho biết, để giữ được uy tín với khách hàng, các hộ sản xuất luôn đặt chất lượng lên hàng đầu, từ khâu lựa chọn nguyên liệu, chế biến đến bảo quản sản phẩm. Chính sự cẩn trọng ấy đã góp phần giữ gìn thương hiệu cơm rượu nếp Phú Thượng suốt nhiều năm qua.

Không chỉ gia đình chị Nga, những ngày này nhiều hộ sản xuất trong làng cũng hoạt động hết công suất. Nếu như ngày thường chủ yếu làm xôi phục vụ nhu cầu ăn sáng, thì dịp Tết Đoan Ngọ, cơm rượu nếp trở thành sản phẩm chủ lực.

Bí quyết làm nên hương vị riêng

Tại nhà bà Nguyễn Thị Phượng, Chi hội trưởng Chi hội 3, Hội làng nghề xôi Phú Thượng, những chiếc khay lớn được xếp kín cơm rượu nếp chuẩn bị giao cho khách. Theo bà Phượng, để làm ra một mẻ cơm rượu ngon, nguyên liệu là yếu tố quan trọng hàng đầu.

Đối với cơm rượu nếp trắng, người làm nghề ưu tiên sử dụng nếp cái hoa vàng, loại nếp nổi tiếng bởi hương thơm tự nhiên, hạt tròn đều và độ dẻo cao. Còn với cơm rượu nếp cẩm, nguyên liệu phải là loại nếp cẩm ngon, khi đồ chín vẫn giữ được màu tím sẫm đặc trưng.

Sau khi được lựa chọn kỹ càng, gạo được vo sạch, ngâm từ 8 đến 12 tiếng rồi đưa vào đồ chín bằng hơi. Khi cơm chín, người làm phải trải đều để nguội tự nhiên trước khi trộn men. “Cơm phải nguội vừa đủ mới được trộn men. Nếu còn nóng, men sẽ chết; còn nguội quá thì quá trình lên men sẽ không đạt chất lượng như mong muốn”, bà Phượng cho biết.

Nhiều năm gắn bó với nghề, bà Phượng cho rằng bí quyết tạo nên thương hiệu cơm rượu nếp Phú Thượng không nằm ở những công thức cầu kỳ mà ở sự cẩn trọng trong từng công đoạn. Từ việc chọn gạo, chọn men đến kỹ thuật ủ đều được người dân gìn giữ và truyền lại qua nhiều thế hệ.

Theo các hộ sản xuất, sản lượng dịp này thường tăng gấp nhiều lần ngày thường. Nhiều đơn hàng được đặt trước cả tuần từ các chợ đầu mối, cửa hàng thực phẩm, cơ quan và khách hàng cá nhân. Hiện giá bán lẻ cơm rượu nếp cẩm dao động khoảng 80.000 đồng/kg, trong khi cơm rượu nếp trắng ở mức khoảng 70.000 đồng/kg. Dù chi phí nguyên liệu tăng, nhiều hộ vẫn cố gắng giữ giá ổn định để phục vụ khách hàng.

Tết Đoan Ngọ chỉ diễn ra trong một ngày, nhưng để có những hộp cơm rượu thơm ngon đến tay người tiêu dùng là cả quá trình lao động tỉ mỉ của những người dân làng nghề. Trong từng hạt nếp dẻo thơm không chỉ có kinh nghiệm, sự khéo léo của người làm nghề mà còn chứa đựng tình yêu với nghề truyền thống được vun đắp qua nhiều năm tháng.

Giữa nhịp sống hiện đại, những mẻ cơm rượu nếp của làng nghề xôi Phú Thượng vẫn giữ nguyên hương vị truyền thống, góp phần làm nên nét đẹp riêng của Tết Đoan Ngọ trong đời sống người Việt hôm nay.