Hoàn thiện tố tụng điện tử, bảo đảm quyền tham gia của nhóm yếu thế

Tăng cường bảo đảm quyền bào chữa trong tố tụng hình sự

Phát biểu thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh) đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) theo hướng bảo đảm quyền bào chữa, nâng cao tính minh bạch và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong hoạt động tố tụng.

Đại biểu đề xuất hoàn thiện các quy định về bảo đảm quyền của người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự. Cụ thể, chuyển các quy định liên quan tại khoản 17, 18 và 19 Điều 59 từ Chương IV sang Chương V để thống nhất về bố cục; bổ sung quy định nghiêm cấm hành vi cản trở hoạt động hành nghề luật sư.

Đại biểu đề nghị quy định bắt buộc có sự tham gia của người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong một số thủ tục như: Thi hành án tử hình, xét tha tù trước thời hạn có điều kiện, xóa án tích, giám đốc thẩm, tái thẩm và xem xét lại quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, thay vì chỉ quy định khi xét thấy cần thiết.

Bổ sung quy định kết nối liên thông dữ liệu giữa các cơ quan

Quan tâm đến thủ tục đăng ký bào chữa tại Điều 82 dự thảo Luật, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh kiến nghị bổ sung cơ chế đăng ký qua hệ thống điện tử, cấp mã số đăng ký và kết nối, chia sẻ dữ liệu với cơ sở giam giữ cùng các cơ quan liên quan.

Đại biểu Nguyễn Phi Hùng (Đoàn Đà Nẵng) đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định về tố tụng điện tử tại Điều 18, Điều 104 và Điều 155 của dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự, bảo đảm quyền tham gia tố tụng của các nhóm yếu thế, người nghèo, người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng đặc biệt khó khăn và người bị tạm giữ, tạm giam không có điều kiện kỹ thuật.

Về thời điểm hoàn thành việc giao văn bản tố tụng điện tử tại khoản 3 Điều 155, đại biểu đề xuất xác định khi hệ thống ghi nhận người nhận đã truy cập; nếu người nhận chưa truy cập, tính từ 24 giờ sau khi hệ thống thông báo hợp lệ, trừ trường hợp bất khả kháng.

Góp ý về tố tụng điện tử, đại biểu Lê Văn Đông (đoàn TP Hồ Chí Minh) cho rằng, phải xác định tố tụng điện tử là một chính sách mới trực tiếp thể chế hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị nhằm tạo cơ sở pháp lý về đổi mới phương thức giải quyết vụ án hình sự theo hướng nhanh hơn, chặt chẽ hơn và minh bạch hơn.

Để quy định về tố tụng điện tử thật sự đi vào cuộc sống, đại biểu đề nghị bổ sung quy định kết nối liên thông dữ liệu giữa cơ quan điều tra, viện kiểm sát, tòa án và các cơ quan liên quan.

Đại biểu đề nghị các cơ quan trung ương sớm ban hành quy định hướng dẫn, trong đó có quy định về bảo quản dữ liệu, lưu trữ bảo mật nhằm đảm bảo an ninh mạng, an toàn thông tin trong quá trình khai thác, sử dụng chuẩn hóa biểu mẫu điện tử, quy trình chuyển giao hồ sơ, quy tắc xác thực và xử lý sự cố, đồng thời tổ chức đào tạo, tập huấn cho cán bộ.

Đồng thời, tiếp tục rà soát để các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự đảm bảo thống nhất với pháp luật về giao dịch điện tử, dữ liệu, định danh điện tử, an ninh mạng và bảo vệ thông tin.

Bảo đảm chặt chẽ căn cứ pháp lý trong thu hồi tài sản không qua kết tội

Phát biểu thảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội, đại biểu Lý Văn Tuấn (Đoàn Tuyên Quang) nhất trí với quy định tại Điều 9 dự thảo Nghị quyết về thẩm quyền giải quyết.

Đại biểu cho rằng, việc lựa chọn ưu tiên Tòa án nơi thụ lý giải quyết vụ án hình sự nhằm đảm bảo tính liên tục trong quá trình giải quyết vụ việc, tạo thuận lợi cho việc tiếp cận hồ sơ tài liệu chứng cứ liên quan đến tài sản cần thu hồi và phối hợp trong quá trình kiểm tra thu thập thông tin tài liệu chứng cứ.

Về trách nhiệm của cơ quan tiến hành tố tụng trong giải quyết vụ án hình sự tại Điều 13 dự thảo Nghị quyết, đại biểu Lý Văn Tuấn cho rằng, việc cơ quan tiến hành tố tụng trong vụ án hình sự chịu trách nhiệm về tính hợp pháp, tính xác thực của tài liệu chứng cứ là cần thiết; nhằm đảm bảo chất lượng, độ tin cậy của hồ sơ, làm cơ sở để Viện kiểm sát đánh giá, xem xét, khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết.

Thay mặt Ban soạn thảo, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao Nguyễn Huy Tiến cảm ơn các đại biểu đã đóng góp những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm và cho biết, Ban soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu, tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo Nghị quyết và các nội dung liên quan.