Hòa giải ở cơ sở là một trong những nhiệm vụ vừa mang tính nhân văn, vừa mang tính pháp lý, là mắt xích quan trọng, xóa tan những mâu thuẫn, tranh chấp trong cộng đồng dân cư.
Những “chuyên gia” hòa giải chia sẻ kinh nghiệm
Được tiếp xúc với những người làm công tác hòa giải ở cơ sở, được nghe họ chia sẻ kinh nghiệm trong thực hiện nhiệm vụ mới thấu hiểu những vất vả của công việc “ăn cơm nhà, vác tù và hàng tổng”.
Bà Đặng Thị Mai Hòa, hòa giải viên với hơn 30 năm tham gia hòa giải cơ sở tại phường Vĩnh Phúc, quận Ba Đình cũ (nay là phường Ngọc Hà, Hà Nội), chia sẻ: “Muốn làm tốt công tác hòa giải, các hòa giải viên phải thường xuyên tìm hiểu thêm kiến thức pháp luật, nhất là những bộ luật liên quan đến các sự việc thường gặp, như: Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Đất đai để tuyên truyền, giải thích cho người dân.
Ông Lê Đình Can, hòa giải viên phường Mai Dịch (nay là phường Phú Diễn, thành phố Hà Nội), chia sẻ: “Tôi luôn ghi nhớ lời dạy của Bác Hồ “dễ trăm lần không dân cũng chịu. Khó vạn lần dân liệu cũng xong” nên ngoài việc luôn nhiệt tình, gương mẫu và tuyên truyền người dân trong tổ dân phố chấp hành tốt các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước... Tôi luôn gần gũi nắm bắt tâm tư, tình cảm và thường xuyên lắng nghe ý kiến, nguyện vọng của nhân dân để phản ánh với cấp trên, giải quyết kịp thời những mâu thuẫn, khó khăn, vướng mắc”.
Với kinh nghiệm 20 năm gắn với “nghề” hòa giải, với tấm lòng nhiệt huyết, đam mê, chẳng quản nắng mưa, bà Nguyễn Thị Bầu, hòa giải viên phường Trung Hòa, quận Cầu Giấy cũ (nay là phường Yên Hòa, Hà Nội) như con thoi chăm chỉ ngày ngày se mối dây tình cảm gắn kết tình làng nghĩa xóm…
Bà Bầu cho biết: “Hòa giải viên cần sự kiên trì, nhiệt tình và đặc biệt là phải gần dân thì mới giải quyết kịp thời những thắc mắc, những tranh chấp. Những thành viên trong tổ hòa giải nhất là tổ trưởng sống phải trong sạch, liêm chính, công tâm, khách quan, vô tư, lấy tình trước, sau mới đến lý, vận dụng các văn bản pháp luật áp dụng vào công tác hòa giải”.
Có thể khẳng định, thời gian qua, công tác hòa giải đã đi vào nề nếp, bài bản, quá trình thực hiện công tác hòa giải đã có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội, các tổ chức thành viên của Mặt trận và nhân dân. Nhiều mô hình hay trong công tác hòa giải ở cơ sở được thực hiện đặc biệt là mô hình “Tổ hòa giải 5 tốt” đã phát huy hiệu quả tích cực. Vị trí, vai trò của các tổ hòa giải, hòa giải viên trong đời sống xã hội ngày càng được khẳng định và được đón nhận trong cộng đồng dân cư.
Gắn kết tình cảm mẹ chồng nàng dâu
Hoà giải viên Nguyễn Thị Bầu đã hòa giải thành nhiều vụ việc, góp phần vào việc ổn định chính trị, tư tưởng, trật tự trị an ở khu dân cư, tổ dân phố. Câu chuyện dưới đây là một trong những vụ việc tiêu biểu được bà hòa giải thành.

Hơn 22h, tôi đang ngủ, bỗng nghe tiếng kêu cứu ngoài cửa: “Bà Bầu ơi, bà cứu cháu với”.
Tôi chạy xuống, trước mặt tôi là chị Bình - con dâu cả của ông Phả, bà May cùng ngõ. Sau một hồi hỏi han, chị Bình kể rằng: “Cháu bị mẹ chồng đuổi ra khỏi nhà”.
Tôi cùng chị Bình về nhà, hỏi bà May lý do vì sao mà đêm hôm lại đuổi con dâu ra khỏi nhà. Bà May cho biết: “Em đuổi nó vì nó láo quá, từ ngày về làm dâu đến giờ đi nó không hỏi, về không chào, chớm nói là cãi. Sáng nay, nó làm một việc không thể chấp nhận được”. Sau một hồi tôi khuyên giải, đêm đó, bà May cũng đồng ý cho chị Bình vào nhà.
Để tìm hiểu rõ nguyên nhân mâu thuẫn giữa mẹ chồng nàng dâu, sáng hôm sau, tôi hẹn gặp ông Phả. Sau hơn 2 tiếng đồng hỏi chuyện, tôi cũng biết được nguyên nhân. Chuyện là thế này: Vợ chồng ông Phả, bà May sống cùng vợ chồng hai người con trai và các cháu trong một căn nhà 4 tầng, rất khang trang.
Hàng ngày, ông Phả, bà May giúp vợ chồng các con đưa đón cháu đi học, lo ăn uống, tắm rửa. Ngoài ra, vì có lương hưu nên hai ông bà cũng đỡ đần các con tiền điện, nước hàng tháng. Thời gian đầu, đại gia đình sống rất hòa thuận, đầm ấm, vui vẻ.
Nhưng dần theo thời gian, chị Thắm (vợ người con trai thứ 2) khéo ăn nói nên rất được lòng bố mẹ chồng. Chị Bình thì thẳng tính, bố mẹ chồng góp ý điều gì không đúng ý là chị cãi lại, nên bị ghét bỏ. Chính vì vậy, chị Bình đem lòng đố kị với chị Thắm. Chị Bình luôn tìm mọi cách để bố mẹ chồng ghét bỏ chị Thắm.
Đỉnh điểm của sự việc là vào buổi tối (trước đêm chị Bình bị đuổi khỏi nhà), sau khi gia đình đã đi ngủ, chị Bình xuống phòng khách tại tầng 1 (nơi để hộp sữa bột của con chị), lấy gói bột chống ẩm đổ vào hộp sữa bột của con trai mình đang uống dở, sau đó chị lên phòng ngủ. Chị Bình nghĩ rằng, sau khi biết chuyện, cả gia đình sẽ đổ lỗi cho chị Thắm.
Sáng hôm sau, chị Bình dậy sớm và lu loa lên rằng có người muốn hại con chị nên đã đổ gói chống ẩm vào hộp sữa. Ông Phả, bà May, hai người con trai và cả người con dâu thứ 2 chạy xuống tầng 1. Chị Bình đưa hộp sữa cho từng người xem, sau đó đem bỏ vào thùng rác ngoài đầu ngõ.
Mọi ánh mắt tức giận đổ dồn vào chị Thắm. Bà May trách chị Thắm: “Dù hai chị em có giận nhau đến thế nào thì cũng không nên làm như vậy, các cháu có lỗi gì đâu mà lại hại chúng”. Chị Thắm một mực phủ nhận.
Ông Phả hét lên: “Ông bà chăm bẵm đứa bé từ khi mới sinh ra đến giờ, yêu thương không đủ thì không có lý gì mà lại làm điều thất đức đó. Bố mẹ đứa bé thì càng không bao giờ làm. Chồng con cũng yêu thương các cháu như con thì cũng chẳng bao giờ hại cháu. Chị em có gì không bằng lòng cứ nói thẳng với nhau, đừng làm thế mà có tội”.
Nghe những lời của bố mẹ chồng, chị Thắm không biết giải thích thế nào, chỉ ôm mặt khóc. Ông Phả, bà May lúc đầu một mực nghĩ chị Thắm đổ gói bột chống ẩm vào hộp sữa, nhưng sau khi xâu chuỗi lại các dữ kiện thì họ khẳng định người làm việc đó chính là chị Bình. Mục đích chị Bình làm như vậy là để tạo tiếng ác, khiến cho bố mẹ chồng ghét bỏ chị Thắm.
"Biết được nguyên nhân của vụ việc, tôi cùng với hòa giải viên trong tổ dân phố tổ chức buổi hòa giải tại nhà ông Phả, bà May, với sự có mặt đông đủ các thành viên trong gia đình, tôi cũng mời đại diện gia đình chị Bình đến tham dự (anh trai và chị gái chị Bình có mặt).
Tại buổi hòa giải, sau khi nghe đại diện gia đình kể đầu đuôi sự việc, nghe hòa giải viên phân tích lý – tình. Anh trai chị Bình thay mặt gia đình có lời xin lỗi ông Phả, bà May" - lời hoà giải viên.
Như bà Bầu chia sẻ, chị Bình cũng nhận ra cái sai của mình, gửi lời xin lỗi bố mẹ chồng và chị Thắm. Ông Phả, bà May chấp nhận lời xin lỗi của con dâu. Chị Thắm cũng đồng ý gạt bỏ những mâu thuẫn trước đó.
Vụ việc được hòa giải thành công, gia đình ông Phả, bà May chung sống hòa thuận, gia đình luôn đầy ắp tiếng cười.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.