Hòa giải viên cơ sở thôn Cổ Điển, xã Vĩnh Thanh:Gỡ "nút thắt” bằng cái tâm

Gỡ mâu thuẫn, giữ tình thân

Trước khi về địa phương, ông Huy công tác tại Bộ Giao thông vận tải. Sau khi nghỉ chế độ, ông chuyển sinh hoạt Đảng về nơi cư trú và được bầu làm Phó trưởng thôn nhiệm kỳ 2012-2014. Từ năm 2014 đến nay, ông giữ cương vị Trưởng thôn, đồng thời là Tổ trưởng Tổ hòa giải thôn Cổ Điển.

Những năm đầu tham gia công tác ở địa phương, các vụ việc cần hòa giải khá nhiều, chủ yếu liên quan đến tranh chấp đất đai, hôn nhân và gia đình. Những năm gần đây, số vụ việc giảm đáng kể. Theo ông Huy, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, nhận thức của người dân ngày càng được nâng cao. Tuy nhiên, những mâu thuẫn liên quan đến quyền lợi đất đai, phân chia tài sản trong gia đình vẫn là vấn đề phức tạp, đòi hỏi người làm công tác hòa giải phải kiên trì, có phương pháp phù hợp.

Nhắc đến một vụ việc để lại nhiều ấn tượng, ông Huy kể về mâu thuẫn phân chia đất đai giữa những người con trong một gia đình có chung bố nhưng khác mẹ. Người bố có hai người vợ; người vợ thứ nhất có hai con gái, người vợ thứ hai có một con gái và hai con trai. Sau khi người bố qua đời, các con của người vợ thứ hai đề nghị được chia quyền lợi đối với mảnh đất của gia đình. Mâu thuẫn kéo dài, các bên nhiều lần gửi đơn kiến nghị đến các cấp nhưng vẫn chưa tìm được tiếng nói chung.

Sự việc càng trở nên căng thẳng khi người vợ thứ hai đang sinh sống trên khu đất thuộc diện Nhà nước thu hồi để thực hiện dự án đô thị. Đây là nơi ở của gia đình, nên việc thu hồi đất cũng đặt ra những lo lắng về chỗ ở và quyền lợi của các thành viên.

Khi tổ hòa giải tiếp cận, không khí giữa các thành viên gia đình rất căng thẳng. Mỗi bên đều có lý lẽ và tâm tư riêng. Thay vì chỉ tập trung phân định đúng, sai, ông Huy cùng các thành viên tổ hòa giải tổ chức họp gia đình, gặp gỡ từng bên để tìm hiểu nguyện vọng, phân tích những điều có thể và chưa thể thống nhất.

“Chúng tôi tổ chức liên tiếp ba cuộc họp mặt, giải thích nhiều lần, đồng thời gặp riêng các thành viên để làm công tác tư tưởng. Tôi nói với các cháu rằng, dù khác mẹ nhưng vẫn chung một dòng máu, đều là con của một người cha. Chưa đến mức phải đưa nhau ra tòa thì nên tìm cách giải quyết trong gia đình”, ông Huy nhớ lại.

Điều khiến ông xúc động là sau nhiều lần vận động, những người con vốn có nhiều bất đồng đã ôm nhau khóc. Các con của người vợ thứ hai chủ động xin rút đơn. Người vợ cả cũng bày tỏ niềm vui khi thấy các con hòa thuận. Bà nói của cải rồi cũng để lại cho các con, điều mong muốn nhất là các con đoàn kết, giữ gìn tình cảm gia đình. “Lúc ấy, chính tôi cũng khóc lây”, ông Huy nhớ lại.

Kiên trì từ những việc nhỏ

Theo ông Nguyễn Hữu Huy, muốn hòa giải có kết quả, trước tiên phải tiếp cận người trong cuộc, lắng nghe và hiểu được tâm tư, nguyện vọng của họ. Khi nắm rõ nguyên nhân, người hòa giải mới có thể lựa chọn cách giải thích, vận động phù hợp. Những trường hợp đơn giản, Trưởng thôn và Trưởng ban Công tác Mặt trận có thể trực tiếp gặp gỡ, trao đổi; nhưng với vụ việc phức tạp, cần huy động thêm các chi hội, đoàn thể cùng tham gia.

“Mặt trận và các đoàn thể là cánh tay nối dài của công tác hòa giải”, ông Huy nói. Mỗi tổ chức có thế mạnh riêng, hiểu hội viên và nắm bắt được hoàn cảnh của từng gia đình. Vì vậy, khi phát sinh mâu thuẫn liên quan đến hội viên Hội Cựu chiến binh, Hội Người cao tuổi, Hội Nông dân hay Hội Liên hiệp Phụ nữ, ông đều chủ động đề nghị chi hội phối hợp vận động.

Việc trao đổi thông tin được duy trì qua giao ban hằng tháng và hội ý hằng tuần giữa các đoàn thể, giúp những vấn đề mới phát sinh được nắm bắt, xử lý sớm. Theo ông Huy, để tổ hòa giải hoạt động hiệu quả, bên cạnh sự phối hợp chặt chẽ, các hòa giải viên cần thường xuyên được bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng nghiệp vụ và bảo đảm điều kiện hoạt động.

Đây cũng là những nội dung được thành phố Hà Nội đặt ra trong xây dựng mô hình “Tổ hòa giải 5 tốt”, với các tiêu chí: Phát hiện và hòa giải tốt; phối hợp tốt; được bồi dưỡng tốt; được hỗ trợ tốt; hoạt động nền nếp. Tại Kế hoạch số 183/KH-UBND ngày 10-7-2025 về triển khai Đề án nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở giai đoạn 2025-2030, thành phố tiếp tục xác định xây dựng mô hình điểm này là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

Từ năm 2014 đến nay, theo thống kê của ông Huy, tổ hòa giải đã tham gia giải quyết khoảng 30 vụ việc, chỉ có một vụ phải chuyển lên cấp trên; tỷ lệ hòa giải thành đạt gần 90%. Nhiều mâu thuẫn được phát hiện, vận động ngay từ khi mới phát sinh, chưa phải tổ chức hòa giải chính thức.

Để chủ động nắm bắt tình hình địa bàn, ông Huy cùng cán bộ thôn xây dựng các nhóm Zalo kết nối người dân. Thôn Cổ Điển hiện có khoảng 1.300 hộ thường trú và 800 hộ tạm trú; riêng nhóm thông tin của thôn có khoảng 1.000 thành viên. Qua đó, thông tin về mâu thuẫn gia đình, bất đồng giữa các hộ dân và những vấn đề phát sinh trong cộng đồng được phản ánh kịp thời. Cán bộ thôn chủ động tìm hiểu, gặp gỡ, động viên các bên, hạn chế để sự việc trở nên căng thẳng.

Cách làm này cũng phát huy hiệu quả trong nhiều hoạt động khác như tìm trẻ đi lạc, hỗ trợ tìm giấy tờ, tài sản thất lạc và vận động các nguồn quỹ tại địa phương. Theo ông Huy, ứng dụng công nghệ giúp thông tin được truyền tải nhanh hơn, tạo sự kết nối giữa người dân với cán bộ thôn, qua đó hỗ trợ thiết thực cho công tác quản lý và vận động ở cơ sở.

Chia sẻ về công việc đã gắn bó nhiều năm, ông Huy cho rằng người làm công tác ở cơ sở phải xác định rõ trách nhiệm, không để những mối quan hệ riêng tư hay lợi ích cá nhân chi phối việc giải quyết công việc chung. “Việc gì giúp được người dân thì mình cố gắng giúp, nhưng không mong người khác phải giúp lại mình. Làm công tác ở cơ sở là làm dâu trăm họ, nếu không công tâm thì rất khó tạo được niềm tin”, ông Huy bộc bạch.

Sự tin tưởng của người dân cũng là động lực để ông tiếp tục gắn bó với công việc. Trong những lần bầu Trưởng thôn, ông đều nhận được sự đồng thuận cao. Dù đã nhiều lần bày tỏ mong muốn nghỉ để dành thời gian cho gia đình, trước sự tín nhiệm của người dân và đề nghị của cấp ủy, ông tiếp tục nhận nhiệm vụ thêm một nhiệm kỳ.