Tại thôn Xuân Sơn, xã Kim Anh (Hà Nội), sự kiên trì, gần dân, sát dân của các thành viên tổ hòa giải đã giúp hóa giải những mâu thuẫn tưởng chừng khó tháo gỡ, góp phần tạo đồng thuận trong triển khai các nhiệm vụ phát triển địa phương.
Nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân để hóa giải các mâu thuẫn
Thôn Xuân Sơn được hình thành trên cơ sở sáp nhập ba thôn Xuân Áp, Xuân Lễ và Xuân Long của xã Tân Dân cũ. Với 1.052 hộ dân, gần 4.500 nhân khẩu, đây là địa bàn có quy mô dân cư tương đối lớn. Quá trình sắp xếp đơn vị dân cư không chỉ đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý mà còn đòi hỏi sự thích ứng trong đời sống cộng đồng, bởi mỗi khu vực trước đây đều có những phong tục, tập quán và nếp sinh hoạt riêng.
Theo ông Nguyễn Đức Việt, Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng ban Công tác mặt trận, Tổ trưởng Tổ hòa giải thôn Xuân Sơn, công tác hòa giải ở khu dân cư giữ vai trò quan trọng trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, nhất là tại những địa phương vừa trải qua quá trình sáp nhập.
“Việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, kịp thời phát hiện những bất đồng trong quan hệ dân cư có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bởi nếu không được giải quyết từ sớm, những va chạm nhỏ trong sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh hay quan hệ gia đình, hàng xóm rất dễ tích tụ thành tranh chấp phức tạp”, ông Nguyễn Đức Việt chia sẻ.

Xuất phát từ quan điểm đó, các thành viên tổ hòa giải thôn Xuân Sơn luôn xác định phải chủ động bám sát địa bàn, thường xuyên tiếp xúc, lắng nghe tâm tư, tình cảm của người dân để kịp thời phát hiện mâu thuẫn phát sinh và có phương án giải quyết ngay từ đầu. Với sự nỗ lực bám sát địa bàn, kịp thời giải quyết những mâu thuẫn nảy sinh, tình hình an ninh trật tự và an toàn xã hội được bảo đảm, không xảy ra những vấn đề nghiêm trọng hay những mâu thuẫn lớn trong cư dân.
Kiên trì vận động, tạo đồng thuận trong triển khai dự án
Điều đáng chú ý, công tác hòa giải ở Xuân Sơn không chỉ dừng lại ở việc tháo gỡ những bất đồng đã phát sinh mà còn hướng đến phòng ngừa, xây dựng sự đồng thuận trong cộng đồng. Những cuộc trò chuyện, trao đổi trực tiếp tại khu dân cư trở thành kênh quan trọng để nắm bắt dư luận, nhận diện những vấn đề có thể phát sinh, qua đó hạn chế nguy cơ hình thành điểm nóng ngay từ cơ sở.
Một minh chứng rõ nét cho hiệu quả công tác hòa giải, dân vận tại Xuân Sơn là việc vận động các hộ kinh doanh bàn giao mặt bằng để triển khai Dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu dân cư Xuân Áp, xã Tân Dân, huyện Sóc Sơn cũ.
Theo ông Nguyễn Đức Việt, tại khu vực nhà văn hóa thôn Xuân Áp cũ này có 9 ki-ốt của 8 hộ gia đình hoạt động kinh doanh từ trước năm 2024. Đến khoảng tháng 12-2024, khi dự án được phê duyệt, diện tích các ki-ốt nằm trong phạm vi triển khai dự án, các hộ phải di dời để bàn giao mặt bằng.

Tuy nhiên, do việc di dời sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh và sinh kế, ban đầu các hộ chưa đồng thuận. Các gia đình đề nghị chính quyền, cơ quan chức năng hỗ trợ kinh phí đã bỏ ra trong quá trình xây dựng ki-ốt. UBND xã đã giao Phòng Kinh tế tổ chức nhiều cuộc đối thoại nhưng các bên vẫn chưa tìm được tiếng nói chung.
Trước tình hình đó, lãnh đạo thôn Xuân Sơn cùng các thành viên tổ hòa giải, đại diện Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể như Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên, Thanh tra Nhân dân đã kiên trì gặp gỡ, vận động từng hộ gia đình.
Không áp đặt hay chỉ tuyên truyền một chiều, tổ hòa giải tập trung phân tích các quy định pháp luật, làm rõ phạm vi, yêu cầu triển khai dự án, đồng thời giúp các hộ nhận thức được lợi ích chung của cộng đồng và những hệ quả pháp lý có thể phát sinh nếu không chấp hành quy định.
“Trong sự việc này, tổ hòa giải đã kiên trì thuyết phục các hộ gia đình hiểu rõ những quy định của pháp luật về triển khai dự án, phân tích những được, mất và cảnh báo hậu quả pháp lý nếu cố tình vi phạm. Bằng việc đến gặp gỡ riêng từng hộ gia đình, áp dụng nguyên tắc kiên trì vận động, đến tháng 8-2026, cả 8 hộ đã thống nhất lựa chọn phương án tự tháo dỡ các ki-ốt để bàn giao mặt bằng triển khai dự án”, ông Nguyễn Đức Việt cho biết.
Nắm bắt dư luận, nhận diện mâu thuẫn để xử lý từ sớm
Kết quả trên không chỉ tháo gỡ một vướng mắc cụ thể trong quá trình thực hiện dự án mà còn cho thấy hiệu quả của phương pháp dân vận dựa trên đối thoại, thuyết phục và tôn trọng người dân.
Từ thực tiễn này, ông Nguyễn Đức Việt cho biết, mỗi khi có dự án triển khai trên địa bàn, thông tin đều được đưa ra trao đổi tại các cuộc họp khu dân cư để người dân nắm bắt, thảo luận và đóng góp ý kiến. Đây cũng là cách để tổ hòa giải chủ động nắm bắt dư luận, nhận diện những băn khoăn, vướng mắc ngay từ khi dự án mới được thông tin đến cộng đồng.
Thực tiễn tại Xuân Sơn cho thấy, hòa giải không đơn thuần là xử lý những bất đồng đã phát sinh, mà quan trọng hơn là chủ động phòng ngừa, không để những va chạm nhỏ tích tụ thành tranh chấp lớn. Khi người dân được thông tin đầy đủ, được lắng nghe và tham gia trao đổi, những khác biệt về lợi ích có thêm cơ hội được tháo gỡ trên tinh thần tôn trọng, chia sẻ.
Trong tiến trình xây dựng cộng đồng dân cư đoàn kết, văn minh sau sáp nhập, những người làm công tác hòa giải chính là cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với Nhân dân. Bằng sự gần gũi, kiên trì và trách nhiệm, họ không chỉ góp phần giữ gìn bình yên thôn xóm mà còn khơi dậy ý thức cộng đồng, tinh thần sẻ chia và trách nhiệm đối với sự phát triển chung.
Ở Xuân Sơn, giá trị của hòa giải vì thế không chỉ được đo bằng số vụ việc được giải quyết, mà còn nằm ở những mâu thuẫn không để xảy ra, những rạn nứt được hàn gắn và sự đồng thuận được vun đắp từ mỗi gia đình, mỗi ngõ xóm. Đó cũng chính là nền tảng quan trọng để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân từ cơ sở.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.