Hòa giải trực tuyến: Hòa giải viên cần lưu ý gì?

Người dân có quyền lựa chọn hòa giải trực tuyến

Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2026 có hiệu lực từ ngày 1-3-2027 quy định hòa giải được tiến hành bằng hình thức trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp và trực tuyến.

Đây là một trong những điểm mới đáng chú ý, tạo điều kiện để việc hòa giải được tổ chức linh hoạt, thuận lợi hơn cho các bên. Tuy nhiên, việc thực hiện hòa giải trên môi trường trực tuyến không làm thay đổi những nguyên tắc cơ bản của hòa giải ở cơ sở.

Theo Điều 4 của Luật, hoạt động hòa giải phải tôn trọng sự tự nguyện của các bên; không bắt buộc, áp đặt; bảo đảm khách quan, công bằng, kịp thời, có lý, có tình và bảo mật thông tin, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định khác.

Luật cũng yêu cầu tôn trọng ý chí, quyền và lợi ích hợp pháp của các bên. Hoạt động hòa giải phải được tiến hành linh hoạt, thuận lợi cho các bên, phù hợp với tình hình thực tế và đặc điểm của từng vụ việc.

Như vậy, hòa giải trực tuyến trước hết vẫn phải xuất phát từ sự tự nguyện của các bên. Việc lựa chọn hình thức trực tuyến không đồng nghĩa với việc hòa giải viên hoặc một bên có thể áp đặt cách thức tham gia đối với bên còn lại.

Trong quá trình hòa giải, các bên được bày tỏ ý chí và tự thỏa thuận cách giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp. Hòa giải viên có vai trò hỗ trợ các bên hiểu rõ quyền lợi, trách nhiệm của mình và lựa chọn phương án giải quyết phù hợp, chứ không quyết định thay các bên.

Điều 26 của Luật cũng quy định hòa giải có thể được tiến hành công khai hoặc không công khai theo ý kiến thống nhất của các bên. Trường hợp có người khuyết tật hoặc người dân tộc thiểu số tham gia và gặp trở ngại về ngôn ngữ, cần có biện pháp hỗ trợ phù hợp, bố trí người phiên dịch để bảo đảm việc tham gia hòa giải.

Hòa giải trực tuyến vẫn phải bảo đảm bảo mật thông tin

Một yêu cầu đặc biệt cần lưu ý khi hòa giải trực tuyến là bảo mật thông tin.

Theo Điều 5 Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2026, hòa giải viên, các bên, người được mời tham gia hòa giải, người phiên dịch và cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan có trách nhiệm bảo mật bí mật nhà nước, thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, bí mật kinh doanh của các bên và những thông tin khác được pháp luật bảo vệ, trừ trường hợp có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định khác.

Luật quy định trong quá trình hòa giải không được ghi âm, ghi hình. Hòa giải viên và các bên chỉ được ghi chép để phục vụ việc hòa giải và phải bảo mật nội dung đã ghi chép, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định khác.

Quy định này đặc biệt quan trọng đối với hòa giải trực tuyến bởi nhiều nền tảng họp, gọi điện trực tuyến hiện có sẵn chức năng ghi âm, ghi hình. Vì vậy, người tham gia không được tự ý sử dụng các chức năng này khi chưa có thỏa thuận của các bên hoặc không thuộc trường hợp pháp luật có quy định khác.

Theo Luật sư Hoàng Văn Tùng - Văn phòng Luật sư Trung Hòa (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), để triển khai hiệu quả Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2026, các tổ hòa giải cần cập nhật những quy định mới liên quan đến bảo mật thông tin, ghi âm, ghi hình; cách thức tiến hành hòa giải trực tiếp, trực tuyến cũng như việc lập văn bản về kết quả hòa giải.

Đáng chú ý, Luật cũng quy định kết quả hòa giải có thể được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể. Trường hợp kết quả hòa giải được thể hiện dưới hình thức thông điệp dữ liệu theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử thì được coi là bằng văn bản. Quy định này tạo cơ sở để việc ghi nhận kết quả hòa giải phù hợp hơn với hình thức hòa giải trực tuyến.