Hòa giải để giữ tình làng, nghĩa xóm ở Thúy Lai

Đất không “đẻ” thêm, tình làng nghĩa xóm càng phải giữ

Nguyên là Trưởng thôn, tổ phó Tổ hòa giải thôn Thúy Lai, xã Thạch Thất, thành phố Hà Nội, ông Khuất Như Lai hiểu rằng, nhiều mâu thuẫn trong cộng đồng dân cư nếu được phát hiện và tháo gỡ từ sớm sẽ không trở thành tranh chấp phức tạp. Với ông, hòa giải không chỉ là giúp các bên giải quyết một vụ việc cụ thể mà còn là cách giữ gìn tình làng, nghĩa xóm.

Theo ông Khuất Như Lai, với những vụ việc mới phát sinh, khi mâu thuẫn chưa trở nên gay gắt, các thành viên tổ hòa giải thường chủ động tìm đến các bên để nắm bắt tình hình, nghe từng người trình bày và phân tích, tư vấn. Khi cần thiết, tổ hòa giải phối hợp với Ban công tác Mặt trận, lãnh đạo thôn tổ chức gặp gỡ các bên tại nhà văn hóa.

Đặc biệt, trong quá trình hòa giải, những người có uy tín trong dòng họ, thôn được vận động tham gia để cùng phân tích, tác động tới các bên. Bởi theo ông Lai, đất đai là tài sản quan trọng nhưng tình cảm giữa những người cùng làng, cùng xóm nếu mất đi thì rất khó lấy lại. Có những trường hợp chỉ vì một phần đất nhỏ mà hai gia đình trở nên căng thẳng, không nhìn mặt nhau. Vì vậy, các thành viên tổ hòa giải luôn cố gắng để người dân hiểu rằng, giải quyết được mâu thuẫn nhưng vẫn giữ được tình cảm mới là kết quả tốt nhất.

Kể về một vụ việc xảy ra vào năm 2025 giữa gia đình ông Nguyễn Văn A và ông Trần Văn B ở trên địa bàn liên quan đến ranh giới, mốc giới đất. Ông A có đất ở địa phương nhưng hiện sinh sống tại Gia Lai. Trong khi đó, ông B khởi công xây nhà mới. Sau quá trình đo đạc, xác định ranh giới, phát sinh tình trạng mốc giới có sự lệch sang phần đất của ông A.

Nhận thấy vụ việc cần được giải quyết sớm, lãnh đạo thôn, Ban công tác Mặt trận và tổ hòa giải đã vào cuộc. Do ông A sinh sống ở xa, tổ hòa giải phải trao đổi, vận động để ông sắp xếp công việc trở về địa phương cùng giải quyết.

Sau khi hai bên trực tiếp gặp gỡ, bước đầu vẫn còn những điểm chưa hiểu nhau. Tổ hòa giải tiếp tục tuyên truyền, phân tích để các bên nhìn nhận vụ việc trên tinh thần giữ tình cảm làng xóm. Cùng với đó, gia đình và những người có uy tín trong thôn cũng được vận động tham gia tác động.

Theo ông Lai, trong trường hợp này, việc cung cấp thông tin chính xác về mốc giới, ranh giới đất là cần thiết để các bên hiểu rõ vấn đề. Khi những điểm đúng, sai được làm rõ, tổ hòa giải tiếp tục vận động để hai bên cùng tìm tiếng nói chung. Sau khoảng một tuần kiên trì gặp gỡ, trao đổi, vụ việc được hòa giải thành. Hai bên thống nhất về mốc giới, không để tranh chấp kéo dài, qua đó giữ được tình cảm láng giềng.

Điều khiến ông Lai nhớ nhất trong vụ việc trên không phải là việc xác định bên nào “thắng”, bên nào “thua”, mà là sự tin tưởng của người dân đối với cán bộ thôn và tổ hòa giải. Muốn người dân nghe và đồng thuận thì người làm công tác hòa giải phải có uy tín, nói đúng và nói bằng tinh thần trách nhiệm.

Một mái nhà không tan vì những mâu thuẫn đời thường

Không chỉ giải quyết tranh chấp đất đai, công việc hòa giải ở Thúy Lai còn có những câu chuyện gắn trực tiếp với hạnh phúc của mỗi gia đình.

Ông Lai kể, khoảng năm 2023, tổ hòa giải của thôn tiếp nhận một trường hợp mâu thuẫn giữa hai vợ chồng. Mâu thuẫn kéo dài đến mức người vợ có ý định ly hôn.

Tổ hòa giải cùng người có uy tín trong thôn đã tìm hiểu, gặp gỡ, trao đổi với hai vợ chồng. Qua tìm hiểu, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ vấn người chồng cũng có sử dụng rượu bia. Từ những mâu thuẫn trong cuộc sống, tình cảm vợ chồng bị ảnh hưởng, dẫn tới ý định chia tay.

Thay vì để mâu thuẫn tiếp tục đẩy gia đình tới quyết định ly hôn, tổ hòa giải kiên trì phân tích, vận động. Những hoà giải viên giúp hai vợ chồng nhìn lại cuộc sống gia đình, trách nhiệm với con cái và những gì đã cùng nhau vun đắp.

Sau quá trình hòa giải, hai vợ chồng đã thay đổi cách nhìn nhận. Người chồng giảm uống rượu bia, cả hai cùng ý thức hơn trong việc vun vén gia đình. Cuối cùng, họ không ly hôn mà tiếp tục chung sống, cùng chăm sóc con cái.

“Kết quả của một cuộc hòa giải đôi khi không thể đo đếm bằng những con số, mà nằm ở việc một mối quan hệ được nối lại, một gia đình được giữ gìn hay một vụ tranh chấp không bị đẩy lên thành xung đột lớn”, ông Khuất Như Lai nhấn mạnh.

Bên cạnh công tác hoà giải, hưởng ứng phong trào “Toàn dân chung sức xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao”, thời gian qua, người dân thôn Thúy Lai, xã Thạch Thất đã phát huy tinh thần đoàn kết, đồng lòng, tự nguyện đóng góp sức người, sức của để mở rộng và nâng cấp các tuyến đường giao thông nông thôn, ngõ xóm.

Từ năm 2021 đến nay, trong thôn còn nhiều hộ hiến từ 4 - 12m2 đất làm đường, hiến đất dựng cột điện cho xóm, các hộ còn chung tay cùng bà con đóng góp ngày công, vận chuyển vật liệu, san gạt mặt bằng để mở rộng đường,…

Đánh giá về công tác hòa giải ở thôn Thúy Lai, ông Nguyễn Doãn Lũy, Phó Chủ tịch UBND xã Thạch Thất cho biết, tổ hòa giải của thôn đã phát huy tốt vai trò trong việc nắm bắt tình hình, phát hiện và giải quyết những mâu thuẫn phát sinh ngay từ cơ sở. Các hòa giải viên không chỉ dựa trên quy định pháp luật để phân tích đúng, sai mà còn chú trọng tìm hiểu nguyên nhân, hoàn cảnh của từng vụ việc, từ đó lựa chọn cách vận động phù hợp, giúp các bên tự nguyện tháo gỡ bất đồng.

Theo ông Nguyễn Doãn Lũy, hiệu quả hòa giải ở Thúy Lai không chỉ giúp giải quyết những tranh chấp cụ thể, công tác hòa giải còn tạo sự đồng thuận để người dân cùng tham gia các phong trào chung của thôn, như tự nguyện hiến đất, đóng góp ngày công mở rộng đường giao thông nông thôn. Đây là nền tảng quan trọng để giữ gìn tình làng, nghĩa xóm, hạn chế đơn thư, khiếu kiện và xây dựng cộng đồng dân cư đoàn kết, ổn định từ cơ sở.