Hiện thực hóa khát vọng trở thành đô thị xanh

Góp phần thúc đẩy tăng trưởng bền vững

Bước vào giai đoạn phát triển mới, Hà Nội đứng trước yêu cầu phải tạo ra những động lực tăng trưởng mới để hiện thực hóa khát vọng trở thành đô thị “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”. Tuy nhiên, cùng với quá trình phát triển nhanh, Thủ đô cũng đang đối mặt với nhiều thách thức lớn về môi trường và chất lượng sống đô thị. Ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước tại các dòng sông nội đô, áp lực dân số và giao thông ngày càng gia tăng bên cạnh những tác động rõ nét của biến đổi khí hậu.

Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định rõ quan điểm phát triển kinh tế nhanh, bền vững gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và phát triển kinh tế tuần hoàn. Đây không chỉ là định hướng về môi trường mà còn là sự chuyển dịch tư duy phát triển theo hướng chất lượng tăng trưởng, hiệu quả sử dụng nguồn lực và chất lượng sống của người dân.

Điểm đáng chú ý là lần đầu tiên, “chuyển đổi xanh” được đặt trong mối quan hệ với chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Điều đó cho thấy, Hà Nội đang hướng tới một mô hình phát triển mới, trong đó khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế xanh trở thành những động lực chủ đạo của tăng trưởng.

Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị tiếp tục mở ra tầm nhìn phát triển dài hạn cho Thủ đô. Nghị quyết đặt mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại vào năm 2035; là trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm kinh tế lớn của cả nước và khu vực; đồng thời đóng vai trò dẫn dắt phát triển vùng và quốc gia. Chuyển đổi xanh từ đó không còn là một lĩnh vực riêng lẻ mà trở thành nội dung xuyên suốt trong quy hoạch, đầu tư hạ tầng, phát triển đô thị, quản lý tài nguyên và tổ chức các hoạt động kinh tế.

Trong các diễn đàn về tăng trưởng xanh, nhiều chuyên gia cho rằng, các tiêu chuẩn phát triển bền vững, giảm phát thải và kinh tế tuần hoàn đang trở thành “luật chơi mới” của nền kinh tế toàn cầu. Điều đó đồng nghĩa với việc năng lực cạnh tranh của địa phương và doanh nghiệp ngày càng gắn chặt với khả năng chuyển đổi xanh.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành khẳng định, chuyển đổi xanh đã trở thành yêu cầu bắt buộc của phát triển. Đây là điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Nhận định này cho thấy, phát triển xanh đang dịch chuyển từ môi trường sang phát triển và cạnh tranh. Theo đó, mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên đang được chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Hoàn thiện hệ sinh thái phát triển

Thực tế, quá trình chuyển đổi xanh đang đặt ra nhiều thách thức đối với cộng đồng doanh nghiệp. Với đặc điểm phần lớn là doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhiều đơn vị còn gặp khó khăn về vốn, công nghệ, nguồn nhân lực và năng lực quản trị. Việc đầu tư đổi mới công nghệ, tiết kiệm năng lượng hay đáp ứng các tiêu chuẩn ESG đòi hỏi nguồn lực không nhỏ.

Theo các chuyên gia về môi trường, “chuyển đổi xanh” chắc chắn kéo theo những khoản đầu tư ban đầu. Tuy nhiên, ở góc độ dài hạn, đây lại là cơ hội để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, tiếp cận các thị trường xuất khẩu chất lượng cao và thu hút các nguồn vốn phát triển bền vững. Kinh tế xanh đang mở ra một không gian tăng trưởng mới dựa trên đổi mới sáng tạo, công nghệ sạch và hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Bên cạnh lĩnh vực công nghiệp và sản xuất, nhiều ngành kinh tế khác của Hà Nội cũng đang đứng trước cơ hội lớn từ xu hướng phát triển xanh. Trong lĩnh vực du lịch, nhu cầu của du khách đối với các sản phẩm thân thiện môi trường, trải nghiệm văn hóa gắn với bảo tồn thiên nhiên ngày càng gia tăng. Điều này mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp xây dựng thương hiệu và nâng cao sức cạnh tranh thông qua các mô hình du lịch xanh, du lịch cộng đồng và du lịch bền vững.

Để thúc đẩy quá trình chuyển đổi này, thể chế và chính sách đóng vai trò then chốt. Luật Thủ đô năm 2026 cùng các cơ chế đặc thù mới được kỳ vọng sẽ tạo ra những đột phá quan trọng trong phát triển kinh tế xanh của Hà Nội. Các cơ chế về tài chính, thu hút đầu tư công nghệ cao, thử nghiệm mô hình kinh doanh mới, phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) hay thúc đẩy đổi mới sáng tạo sẽ góp phần tạo lập môi trường thuận lợi cho quá trình chuyển đổi xanh.

Một trong những vấn đề được nhiều chuyên gia nhấn mạnh là nguồn lực cho chuyển đổi xanh. Tín dụng xanh, trái phiếu xanh, tài chính bền vững và thị trường carbon sẽ trở thành những công cụ quan trọng giúp huy động nguồn lực cho quá trình chuyển đổi. Đây cũng là điều kiện cần để các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, có thêm cơ hội tiếp cận vốn và công nghệ.

Bên cạnh đó, Hà Nội cần tiếp tục hoàn thiện hệ sinh thái phát triển xanh thông qua việc xây dựng hạ tầng xanh, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, phát triển khoa học công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ và nâng cao nhận thức cộng đồng về tiêu dùng bền vững. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là tăng trưởng kinh tế mà còn là xây dựng một đô thị xanh, thông minh, hiện đại và đáng sống.

Từ những định hướng lớn của Đảng bộ thành phố Hà Nội đến các mục tiêu chiến lược của Bộ Chính trị có thể thấy, kinh tế xanh đang từng bước trở thành trụ cột của mô hình tăng trưởng mới. Khi chuyển đổi xanh được thúc đẩy đồng bộ với chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và hoàn thiện thể chế, Hà Nội sẽ có thêm động lực để phát triển nhanh hơn, bền vững hơn, hiện thực hóa khát vọng trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại và đáng sống trong những thập niên tới.