Hiểm họa từ trào lưu “độ” xe máy điện

Đằng sau hiện tượng này là thị trường “độ” xe điện đang ngày càng sôi động. Điều này cảnh báo một mối nguy hiểm khi tốc độ của xe điện được đẩy lên cao hơn thiết kế ban đầu, kéo theo những rủi ro về an toàn giao thông và cháy nổ.

“Độ” xe không khó

Theo một số người am hiểu về xe máy, những xe điện lưu thông với tốc độ cao, tăng tốc đột ngột thường đã được can thiệp kỹ thuật hay còn gọi là “độ” như thay động cơ công suất lớn, nâng cấp bộ điều khiển điện tử (IC), thay bình điện, pin dung lượng cao hoặc tháo bỏ thiết bị giới hạn tốc độ. Những tưởng việc “độ” xe điện là hoạt động phức tạp, khó tiếp cận nhưng thực tế dịch vụ này đang được thực hiện khá công khai.

Không ngần ngại chia sẻ việc “độ” xe, Nguyễn Quốc Minh (phường Tây Tựu) cho biết, tháng 5-2026 em đã nâng cấp chiếc xe máy điện của mình tại một cửa hàng sửa xe trên phố Thượng Cát để tăng tốc độ. Đi cùng Minh đến cửa hàng này, phóng viên ghi nhận mỗi ngày có khá đông khách đến nâng cấp xe, phần lớn là thanh thiếu niên bởi trào lưu “độ” xe điện đang trở thành mốt trong một bộ phận giới trẻ. Để xe điện có khả năng tăng tốc và vận hành tương đương một số dòng xe máy chạy xăng phổ thông, thợ sửa đã nâng cấp bộ điều khiển công suất cao hơn và thay mô tơ lên mức 1.500W-3.000W. Sau khi nâng cấp, xe có thể đạt tốc độ 70-90 km/h. Tổng chi phí gần 8 triệu đồng.

Ngoài ra, khách hàng mua phụ tùng để tự “độ” xe cũng khá phổ biến. Em Trần Văn Đạt, ở xã Ô Diên thông tin, việc tự nâng cấp công suất xe điện không quá khó. Chỉ cần đến cửa hàng mua phụ tùng hoặc đặt hàng trên mạng xã hội, người sử dụng có thể tự lắp đặt với chi phí thấp hơn nhiều so với thuê thợ.

Việc “độ” xe không chỉ diễn ra tại các cửa hàng mà còn xuất hiện công khai trên mạng internet. Qua khảo sát trên nhóm Facebook “Xe điện độ Hà Nội”, phóng viên ghi nhận nhiều bài đăng rao bán động cơ công suất lớn, bộ điều khiển điện tử, dây đấu bình, bộ truyền động và các linh kiện phục vụ việc nâng cấp hiệu suất vận hành xe điện. Đáng chú ý, nhiều bài đăng không chỉ giới thiệu sản phẩm mà còn quảng bá khả năng “mở tua”, “tăng hậu”, “tăng tốc độ tối đa” - những thuật ngữ quen thuộc trong giới chơi xe dùng để chỉ việc can thiệp vào giới hạn kỹ thuật của phương tiện.

Trong một bài đăng trên Facebook, tài khoản tên AC giới thiệu các bộ điều khiển điện tử công suất lớn dành cho xe điện. Tại nhiều bài viết khác, người bán sẵn sàng báo giá từng linh kiện, từ trên 100.000 đồng đến 1 triệu đồng/linh kiện và nhận lắp đặt tận nơi nếu khách hàng có nhu cầu. Dưới các bài đăng, hoạt động hỏi giá, đặt mua và trao đổi kỹ thuật diễn ra khá công khai.

Tiềm ẩn rủi ro khi vận hành

Mới đây, ngày 6-5, Đội Quản lý thị trường số 1 (Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội) kiểm tra đột xuất Công ty Cổ phần sản xuất thương mại TTFAIR Việt Nam tại Cụm công nghiệp Thanh Oai và phát hiện doanh nghiệp sử dụng bộ điều khiển động cơ của xe máy điện để lắp cho xe đạp trợ lực điện “VC BIKE” khiến phương tiện có thể đạt tốc độ tối đa tới 49km/h, cao hơn đáng kể so với đặc tính kỹ thuật thông thường của dòng xe này. Lực lượng chức năng đã tạm giữ 91 xe đạp trợ lực điện đã lắp ráp hoàn chỉnh cùng 82 bộ điều khiển chuẩn bị đưa vào dây chuyền sản xuất để tiếp tục xác minh, xử lý.

Trước đó, ngày 5-5, tại cơ sở kinh doanh xe điện T.L trên đường Khuất Duy Tiến, lực lượng chức năng phát hiện 29 xe đạp điện không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ. Số xe này dù được giới thiệu có công suất 240W, tốc độ tối đa 25 km/h nhưng thực tế có thể sử dụng động cơ từ 600W trở lên và đạt tốc độ tới 60 km/h.

Theo Thiếu tá Nguyễn Xuân Cường, Tổ trưởng Tổ tuần tra, kiểm soát, Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 11 (Phòng Cảnh sát giao thông Công an thành phố Hà Nội), từ đầu năm đến nay đơn vị đã xử lý hơn 3.100 trường hợp mô tô, xe máy và xe máy điện vi phạm giao thông. Trong số đó có nhiều trường hợp sử dụng xe máy điện, xe đạp điện vi phạm quy định hoặc có dấu hiệu thay đổi kết cấu kỹ thuật.

Thiếu tá Nguyễn Xuân Cường cho biết, cùng với công tác tuyên truyền, lực lượng chức năng sẽ tiếp tục tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đồng thời áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định như: Tạm giữ phương tiện và giấy phép lái xe đối với các trường hợp vi phạm.

Theo các chuyên gia kỹ thuật, việc nâng công suất động cơ và thay đổi hệ thống điện có thể khiến khả năng vận hành của xe tăng lên nhiều lần so với thiết kế ban đầu. Tuy nhiên, nếu hệ thống khung xe, giảm xóc và phanh không được nâng cấp tương ứng có thể khiến phương tiện có nguy cơ mất ổn định khi vận hành ở tốc độ cao, đặc biệt trong các tình huống phanh gấp hoặc chuyển hướng đột ngột. Không chỉ tiềm ẩn rủi ro khi vận hành, việc thay thế pin hoặc đấu nối thêm các cụm pin lithium không đúng tiêu chuẩn kỹ thuật còn làm gia tăng nguy cơ chập điện, quá nhiệt và cháy nổ.

Nếu việc tự ý thay đổi kết cấu xe điện tiếp tục diễn ra tràn lan, thiếu kiểm soát, những lợi ích về môi trường và tiết kiệm năng lượng có nguy cơ bị đánh đổi bằng các rủi ro về tai nạn giao thông, cháy nổ và mất trật tự an toàn xã hội. Đây là vấn đề không thể chỉ trông chờ vào ý thức của người sử dụng mà cần sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt hơn từ các cơ quan chức năng.