"Hãy chăm lười lên"-Học cách lười để làm việc tốt hơn

Rất nhiều bạn trẻ ngày nay thường than thở vì phải quay cuồng với lịch họp kín mít, với những đêm trắng để hoàn thành dự án hay những ngày cuối tuần vẫn ngập trong công việc. Trên mạng xã hội, nhiều người trẻ vừa đi làm, vừa học thêm, vừa tập gym, vừa tạo thương hiệu cá nhân, lại vừa phải xây dựng hình tượng “work - life balanced” (cân bằng giữa công việc và cuộc sống).

Nhưng, bận rộn có đồng nghĩa với hiệu quả? Trong cuốn sách “Hãy chăm lười lên”, tác giả Nguyễn Thành Long “mổ xẻ” về sự chăm và sự lười mà chúng ta cần nhìn nhận từ nhiều góc độ.

“Lười” vốn là từ không được yêu mến, thậm chí còn được coi là tật xấu, trong khi chăm chỉ là phẩm chất tốt đẹp mà ai cũng khen ngợi. Thế nhưng, nếu chăm chỉ như một cái máy chạy không có nút dừng, đến mức có thể khiến ta mệt mỏi dẫn đến mất tập trung, kiệt sức, làm nhiều mà không tạo ra giá trị, thì có khi nào điều ta cần học không phải là chăm hơn, mà là lười đúng chỗ? Một cơ thể thiếu ngủ, một tinh thần quá tải hay một bộ não luôn trong trạng thái căng thẳng rất khó có thể đưa ra những quyết định sáng suốt.

Theo tác giả Nguyễn Thành Long, trong công việc, mục tiêu cuối cùng không phải là chăm chỉ, mà phải là tạo ra giá trị, làm việc hiệu quả, có thể phát triển bản thân, kiếm sống tử tế và khả năng sống bền với công việc. Nếu để năng lượng cạn kiệt và sự tập trung chỉ còn bằng con số 0, thì có dành thêm nhiều tiếng đồng hồ trong công việc sẽ chỉ giúp cho cái mệt có vẻ “hợp pháp” hơn, chính đáng hơn mà thôi. Đặc biệt, điều đáng lo là người chăm chỉ nhiều khi lại dành quá nhiều thời gian cho những việc không cần thiết, những cuộc họp dài không đạt hiệu quả, làm việc không có kế hoạch và không năng suất.

Và khi ấy, một kiểu “lười” khó làm hơn nhiều mà tác giả Nguyễn Thành Long muốn độc giả hướng tới, đó là lười làm việc vô nghĩa, lười phung phí năng lượng, lười lao đầu vào mọi thứ chỉ để được người khác khen là chăm. Lười ở đây còn là “bớt làm những việc máy móc, lười để giữ chỗ cho suy nghĩ, lười để không bị tốc độ của thời đại kéo đi như một cái vali bung bánh xe ở sân bay”. Nói một cách ngắn gọn, đó là sự lười biếng có suy nghĩ, lười có kỷ luật - một kỹ năng quan trọng trong thời đại bận rộn ngày nay, đặc biệt với những người trẻ đang chịu áp lực phải thành công sớm, phải phát triển bản thân liên tục và phải chứng minh giá trị của mình trong môi trường cạnh tranh khốc liệt.

“Hãy chăm lười lên” tổng kết luận điểm về sự chăm và sự lười thành một công thức đơn giản: “Nỗ lực = Thời gian x Năng lượng x Sự tập trung”, từ đó giúp người đọc xây dựng thói quen làm việc của mình thay vì chỉ đếm số giờ đã bỏ ra. Theo công thức này, mỗi người cần biết bỏ bớt việc có ưu tiên thấp, từ chối những điều không cần thiết để tập trung vào những mục tiêu quan trọng, có thể dùng OKR (mục tiêu và hiệu quả then chốt) hoặc cách thức phù hợp để giới hạn điều cần làm, và đặc biệt cần biết nghỉ ngơi đúng lúc để tái tạo sức lao động.

Theo tác giả Nguyễn Thành Long, đời không phát huân chương cho người kiệt sức sớm nhất. Nếu có một kỹ năng đáng học trước khi lao vào thế giới người lớn, có lẽ đó là biết lúc nào nên làm, lúc nào nên nghỉ và lúc nào nên lười một cách nghiêm túc.

Bởi thế, “chăm lười” không chỉ đơn thuần là một trò chơi chữ, mà là một lời nhắc nhở rất thực dụng: Hãy chăm chọn việc quan trọng, chăm giữ năng lượng, chăm nghỉ ngơi đúng lúc, chăm nói không và chăm suy nghĩ trước khi lao đầu vào làm những việc không quan trọng và không tạo ra giá trị thực sự.

Ngoài ra, trong thời đại của trí tuệ nhân tạo, mỗi người cũng nên chăm dùng công nghệ để bớt làm những việc lặp lại, chăm bảo vệ sự tập trung trong một thế giới lúc nào cũng có thể khiến ta mất tập trung bằng rất nhiều các thông báo, tin nhắn, xu hướng mới.

Không phải là cuốn sách dạy làm giàu hay một cẩm nang về quản trị thời gian, "Hãy chăm lười lên" là một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng thẳng thắn và hài hước rằng giá trị của một người không được đo bằng số giờ làm việc hay mức độ bận rộn. Nghỉ ngơi đúng cách sau những giờ làm việc là điều kiện để lao động hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, mỗi người cần dành thời gian chăm sóc bản thân với các thói quen tập thể thao, chạy bộ, thiền… để giúp giữ gìn sức khỏe tinh thần và thể chất, từ đó đóng góp hiệu quả hơn cho công việc. “Một nhân viên không kiệt sức, không cau có, không sống bằng cà phê và oán khí, xét cho cùng, cũng là tài sản đắt giá của công ty”, tác giả Nguyễn Thành Long khẳng định.

Cuốn sách "Hãy chăm lười lên" do Nhã Nam và Nhà xuất bản Dân Trí liên kết xuất bản.