Hậu quả khó lường khi điều trị sốt xuất huyết sai cách

Khó phát hiện triệu chứng bệnh

Hà Nội đang bước vào cao điểm sốt xuất huyết với số ca mắc gia tăng. Nhiều bệnh viện trên địa bàn thành phố đã ghi nhận các ca bệnh diễn biến nặng, thậm chí nguy kịch. Điển hình là trường hợp bà N.T.S. (64 tuổi, ở Hà Nội), một trong những bệnh nhân mắc sốt xuất huyết đang điều trị tại Khoa Vi rút - Ký sinh trùng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Khi bắt đầu sốt, bà cho rằng mình chỉ bị sốt vi rút thông thường nên tiếp tục theo dõi tại nhà. Tuy nhiên, sau 2 ngày, sức khỏe suy giảm nhanh chóng, bà cảm thấy mệt lả, khó thở, đau đầu và đau mỏi toàn thân. Gia đình lập tức đưa bà đến bệnh viện. Kết quả xét nghiệm xác định bà mắc sốt xuất huyết. Đáng chú ý, số lượng tiểu cầu của bà S. giảm sâu, chỉ còn 7 G/L, trong khi mức bình thường ở người trưởng thành khoảng 150-450 G/L. Mức giảm tiểu cầu nghiêm trọng khiến người bệnh tăng nguy cơ xuất huyết, vì vậy cần được theo dõi chặt chẽ cả về lâm sàng và các chỉ số xét nghiệm.

Tại Bệnh viện Đa khoa Medlatec, các bác sĩ cũng đang điều trị cho bệnh nhân T.N.Q (43 tuổi, ở Hà Nội) bị sốt xuất huyết có tiểu cầu giảm mạnh. Khoảng 4 ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân xuất hiện sốt cao từng cơn, gai rét, đau mỏi người, nhiệt độ cao nhất lên tới 40°C. Sau khi thăm khám, bệnh nhân được chẩn đoán mắc sốt xuất huyết Dengue và điều trị ngoại trú theo hướng dẫn. Đến ngày thứ 4 của bệnh, bệnh nhân vẫn sốt, nôn nhiều và ăn uống kém. Kết quả xét nghiệm cho thấy số lượng tiểu cầu giảm mạnh. Bệnh nhân được chỉ định nhập viện để theo dõi và điều trị. Tình trạng bệnh nhân nhanh chóng chuyển nặng. Sau một thời gian điều trị, kết quả siêu âm cho thấy người bệnh có dịch tự do trong ổ bụng và khoang màng phổi phải...

Hai trường hợp trên với biểu hiện và diễn biến bệnh khác nhau cho thấy, sốt xuất huyết không phải lúc nào cũng dễ nhận biết ngay từ đầu. Sốt cao, đau đầu, đau mỏi người, buồn nôn, nôn... là những triệu chứng có thể gặp ở nhiều bệnh do vi rút khác. Nếu chỉ dựa vào các triệu chứng ban đầu hoặc tự cho rằng mình mắc sốt vi rút thông thường, người bệnh dễ chủ quan, trì hoãn thăm khám và bỏ lỡ thời điểm phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh chuyển nặng.

Theo dõi sát, điều trị đúng cách

Theo Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Xuân Tuyến, Trưởng Khoa Nội (Bệnh viện Đa khoa Medlatec), sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút Dengue gây ra và lây truyền chủ yếu qua muỗi Aedes. Bệnh có thể diễn biến nhanh và thay đổi theo từng giai đoạn. Giai đoạn nguy hiểm thường diễn ra từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh. Đây là thời điểm người bệnh có thể xuất hiện tình trạng thoát huyết tương, giảm tiểu cầu, xuất huyết hoặc tổn thương cơ quan nội tạng.

Đồng quan điểm trên, bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thanh Bình, Phó Trưởng Khoa Vi rút - Ký sinh trùng (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) cho biết, trong những ngày đầu, người mắc sốt xuất huyết thường có biểu hiện sốt cao, đau đầu, đau mỏi người, đau nhức hai hốc mắt, buồn nôn hoặc nôn, có thể kèm các biểu hiện sung huyết. Tuy nhiên, mức độ sốt không phản ánh đầy đủ nguy cơ diễn biến nặng của bệnh.

Đặc biệt, từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, khi người bệnh bắt đầu giảm sốt hoặc hết sốt, một số trường hợp có thể bước vào giai đoạn nguy hiểm. “Khi bệnh nhân bắt đầu đỡ sốt, thậm chí hết sốt, chưa có nghĩa là đã qua giai đoạn nguy hiểm. Trong những ngày đầu sau khi giảm sốt, bệnh vẫn có thể tiếp tục diễn biến nặng, xuất hiện xuất huyết hoặc trụy mạch do thoát huyết tương. Vì vậy, tuyệt đối không nên chủ quan chỉ vì thấy đã hết sốt”, bác sĩ Nguyễn Thanh Bình nhấn mạnh.

Một sai lầm phổ biến khác là tự ý truyền dịch tại nhà khi mắc sốt xuất huyết. Theo các bác sĩ, truyền dịch không đúng chỉ định hoặc không đúng thời điểm có thể làm tăng nguy cơ phù phổi cấp, suy hô hấp và các biến chứng nguy hiểm khác. Bên cạnh đó, việc tự ý sử dụng thuốc giảm đau, thuốc chống viêm hoặc kháng sinh cũng không có tác dụng điều trị vi rút Dengue. Một số thuốc còn có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết hoặc khiến việc nhận biết các dấu hiệu cảnh báo trở nên khó khăn hơn.

Để bảo đảm an toàn, bác sĩ Nguyễn Thanh Bình khuyến cáo, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết. Các dấu hiệu bệnh cần lưu ý gồm: Sốt cao không giảm, đau bụng nhiều, đặc biệt ở vùng gan và thượng vị; nôn nhiều; chảy máu mũi, chảy máu chân răng; nôn ra máu...

Bên cạnh việc phát hiện sớm và theo dõi sát người bệnh, phòng bệnh sốt xuất huyết vẫn là biện pháp quan trọng. Người dân cần chủ động loại bỏ các dụng cụ chứa nước đọng, đậy kín dụng cụ chứa nước, vệ sinh môi trường và diệt lăng quăng, thực hiện các biện pháp phòng muỗi đốt. Người dân có thể tìm hiểu về vắc xin phòng sốt xuất huyết và cân nhắc tiêm theo khuyến cáo của cơ quan y tế, cũng như chỉ định của bác sĩ.