Hành vi bốc đồng của thanh thiếu niên và khoảng trống cần bù đắp từ gia đình

Những hành vi ngông cuồng trên đường phố

Thời gian qua, tình trạng một bộ phận thanh thiếu niên tuổi đời còn rất trẻ tụ tập điều khiển xe máy với tốc độ cao, mang theo hung khí nguy hiểm gây rối trật tự công cộng có nhiều diễn biến phức tạp. Tình trạng này không chỉ đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người tham gia giao thông mà còn gây ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh trật tự chung.

Gần đây nhất, khoảng 23h30 ngày 13-7, Tổ công tác Y1/141 Công an thành phố Hà Nội trong quá trình tuần tra, kiểm soát đã phát hiện hai nam thanh thiếu niên có biểu hiện nghi vấn vi phạm pháp luật tại khu vực ngã tư đường Vạn Kiếp và cơ đê 401, phường Hồng Hà. Khẩn trương truy xét, Phòng Cảnh sát hình sự phối hợp Công an các phường Hồng Hà, Long Biên đã triệu tập 25 đối tượng liên quan. Xuất phát từ mâu thuẫn trên mạng xã hội, hai nhóm đối tượng đã lôi kéo nhiều người tham gia, chuẩn bị hung khí tự chế, tháo hoặc che biển số xe, phóng nhanh vượt ẩu để tìm đối phương đánh nhau.

Trước đó, ngày 2-7, qua công tác rà soát thông tin phản ánh của người dân về việc một nhóm thanh thiếu niên điều khiển xe mô tô phóng nhanh, mang theo hung khí trên tuyến Trường Chinh - Nguyễn Trãi trong đêm 26-6 và rạng sáng 27-6, Công an phường Đại Mỗ đã tập trung xác minh và triệu tập 8 đối tượng liên quan đến trụ sở để làm việc.

Kết quả điều tra xác định các đối tượng gồm: Trần Lê Tiến (sinh năm 2007), Nguyễn Mạnh Cường (sinh năm 2008), Lý Gia Bình (sinh năm 2008), Nguyễn Tiến Đạt (sinh năm 2008), Bùi Đức Duy (sinh năm 2008), Phạm Quang Huy (sinh năm 2008), Vũ An Cường Thịnh (sinh năm 2007), đều trú tại tỉnh Tuyên Quang và Phạm Đức Mạnh (sinh năm 2007), trú tại xã Nam Phù, Hà Nội.

Trong đó, đối tượng Vũ An Cường Thịnh đã có 1 tiền án về tội gây rối trật tự công cộng. Nhóm đối tượng này điều khiển xe mô tô thực hiện hành vi bốc đầu, lạng lách; đối tượng Phạm Quang Huy còn dùng điện thoại di động ghi hình hành vi vi phạm khi di chuyển qua tuyến phố Lê Giản. Tại cơ quan công an, các đối tượng đã thừa nhận toàn bộ hành vi vi phạm.

Cũng trong khoảng thời gian này, khoảng 21h30 ngày 30-6, trên tuyến đường DH05 qua địa bàn xã Dương Hòa, 3 thanh thiếu niên đi xe mô tô mang theo kiếm và tuýp sắt gắn dao đã đuổi theo tấn công làm hai người đi đường bị thương. Công an xã Dương Hòa nhanh chóng làm rõ ba đối tượng gồm N.H.V.A. (sinh năm 2010), Đ.H.A. (sinh năm 2011) và Nguyễn Tiến Nhật (sinh năm 2008) - đang chấp hành án treo về tội Gây rối trật tự công cộng...

Phân tích về tình trạng thanh thiếu niên vi phạm pháp luật gia tăng thời gian qua, Trung tá Vũ Đình Nhâm, Phó Trưởng phòng Cảnh sát hình sự, Công an thành phố Hà Nội cho biết, nguyên nhân của việc này xuất phát từ nhiều khía cạnh như tâm lý, môi trường sống và sự quản lý từ phía gia đình.

Theo Trung tá Vũ Đình Nhâm, ở độ tuổi vị thành niên, tâm sinh lý của các em có nhiều biến đổi, thích thể hiện bản thân nhưng lại thiếu kiến thức pháp luật và kỹ năng kiểm soát cảm xúc. Khi gặp các va chạm nhỏ trên không gian mạng, các em dễ bị kích động, dẫn đến hành vi bồng bột, lôi kéo bè bạn lập nhóm để "dằn mặt" đối phương.

Nhìn nhận dưới góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Huy Hoàng, Đoàn luật sư thành phố Hà Nội cho rằng, những vụ việc vi phạm thường rơi vào đối tượng là thanh, thiếu niên dưới 18 tuổi. Đây là độ tuổi phát triển nhanh chóng về thể chất nhưng tâm sinh lý có những bất ổn, dễ nổi loạn, thiếu kỹ năng sống nên hành vi thường có tính chất bộc phát, thiếu sự điều khiển của lý trí. Các trang mạng xã hội phát triển mạnh tạo điều kiện cho các em dễ dàng tiếp cận những phim ảnh, nội dung có tính chất bạo lực hay cổ xúy hành vi tiêu cực, từ đó hình thành suy nghĩ lệch lạc so với chuẩn mực đạo đức xã hội.

Bên cạnh đó, hiệu ứng đám đông cũng đóng vai trò nguy hiểm. Nhìn từ thực tiễn công tác quản lý địa bàn cơ sở, Thượng tá Nguyễn Duy Định, Trưởng Công an phường Láng cho biết, qua rà soát ghi nhận nhiều thanh thiếu niên khi tham gia tụ tập thường bị ảnh hưởng mạnh bởi tâm lý đám đông. Khi đi cùng nhóm đông người, các em thường nảy sinh tâm lý tự tin ảo, cho rằng hành vi phóng nhanh, vượt ẩu, bốc đầu xe hay mang theo hung khí là cách để khoe khoang, khẳng định bản thân trước bè bạn.

Thượng tá Nguyễn Duy Định cho rằng, việc quay video ghi lại cảnh bốc đầu, lạng lách rồi đăng tải lên các nền tảng mạng xã hội thể hiện sự nhận thức lệch chuẩn nghiêm trọng về pháp luật. Nhóm đối tượng này không lường trước được rằng việc tán phát những hình ảnh đó không chỉ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh trật tự mà còn là bằng chứng trực tiếp dẫn đến các hình phạt nghiêm khắc của pháp luật.

Khoảng trống trong quản lý và giáo dục từ gia đình

Bên cạnh trách nhiệm cá nhân của các đối tượng vi phạm, nguyên nhân quan trọng trực tiếp dẫn đến tình trạng trên đến từ sự buông lỏng quản lý của một số gia đình.

Theo các chuyên gia tâm lý, nhiều bậc phụ huynh vì mải lo làm ăn, cha mẹ ly hôn, hoặc nuông chiều thiếu sát sao nên không nắm bắt được các mối quan hệ xã hội cũng như hoạt động của con em trên mạng internet. Việc không quản lý chặt chẽ thời gian sinh hoạt, để con tự do ra khỏi nhà vào thời điểm đêm muộn chính là tạo điều kiện cho các hành vi tụ tập bộc phát.

Đặc biệt, việc giao xe máy, xe mô tô cho con khi chưa đủ tuổi hoặc chưa có giấy phép lái xe vô tình tạo điều kiện thuận lợi cho các em thực hiện hành vi vi phạm. Chiếc xe máy khi được những thanh thiếu niên chưa đủ nhận thức và kỹ năng điều khiển sẽ gây ra nhiều nguy hiểm, đặc biệt nếu người điều khiển có hành vi bốc đầu, phóng nhanh, chở hung khí gây mất an toàn giao thông.

Bày tỏ quan điểm về vấn đề này, chị Trần Thị Hồng, phường Đại Mỗ cho rằng, để phòng ngừa tình trạng trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật, cần đẩy mạnh giáo dục gia đình. Gia đình có ảnh hưởng rất lớn trong việc hình thành nhân cách mỗi cá nhân. Các bậc cha mẹ phải gần gũi, quan tâm chăm sóc, chia sẻ những tâm tư tình cảm của các em, uốn nắn kịp thời những suy nghĩ và hành vi lệch lạc của con trẻ. Một môi trường tốt, thân thiện được hình thành trong gia đình sẽ giúp hạn chế việc hình thành nhận thức và hành vi xấu.

Nhằm đảm bảo an ninh trật tự và ngăn ngừa vi phạm từ sớm, Thượng tá Nguyễn Duy Định, Trưởng Công an phường Láng khuyến cáo các gia đình trên địa bàn cần chủ động nâng cao tinh thần trách nhiệm trong việc theo dõi, giáo dục con em. Cha mẹ cần thường xuyên kiểm tra, nắm bắt các mối quan hệ xã hội của con cả ngoài đời thực lẫn trên môi trường mạng xã hội; kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường như con em mang hung khí tự chế, gia nhập các hội nhóm tiêu cực hoặc có biểu hiện tụ tập về đêm để chấn chỉnh kịp thời.

Lực lượng công an đề nghị các bậc phụ huynh tuân thủ nghiêm quy định pháp luật, tuyệt đối không giao phương tiện cơ giới cho người chưa đủ điều kiện điều khiển. Khi phát hiện con em có dấu hiệu bị lôi kéo vào các nhóm hành vi gây rối trật tự, gia đình cần chủ động phối hợp ngay với nhà trường và công an phường, xã nơi cư trú để có giải pháp răn đe, giáo dục, tránh để xảy ra hậu quả đáng tiếc làm ảnh hưởng đến tương lai của các em.

Chung quan điểm đó, Công an thành phố Hà Nội đề nghị toàn thể nhân dân nâng cao tinh thần cảnh giác, tích cực cung cấp thông tin, phản ánh kịp thời cho cơ quan công an khi phát hiện các nhóm thanh thiếu niên có biểu hiện tụ tập, mang theo hung khí lạng lách trên đường phố.

Trong thời gian tới, Công an thành phố Hà Nội sẽ tiếp tục tăng cường lực lượng, đẩy mạnh công tác tuần tra, kiểm soát khép kín địa bàn, tập trung vào các tuyến giao thông trọng điểm và các khung giờ đêm muộn. Lực lượng chức năng sẽ chủ động nắm tình hình, sử dụng đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ để phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các trường hợp tụ tập, tàng trữ hung khí, gây rối trật tự công cộng. Hành vi vi phạm pháp luật của các đối tượng sẽ bị xử lý nghiêm minh theo đúng quy định nhằm đảm bảo tính răn đe, giữ vững kỷ cương pháp luật và bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân Thủ đô.