Hàng Việt tìm chỗ đứng tại các chợ truyền thống Hà Nội

Hàng Việt có lợi thế nhưng cạnh tranh không dễ

Chợ truyền thống là kênh tiêu thụ quen thuộc của hàng Việt, nhất là thực phẩm, bánh kẹo, gia vị và hàng tiêu dùng thiết yếu. Dù vậy, sản phẩm có mặt tại chợ chưa đồng nghĩa với việc dễ bán, bởi người mua ngày càng có nhiều lựa chọn về giá cả, mẫu mã và nơi mua sắm.

Ghi nhận những ngày gần đây tại chợ Đồng Xuân, hoạt động mua bán khá nhộn nhịp, trong đó có nhiều đoàn khách nước ngoài. Bánh kẹo, hoa quả sấy khô, quần áo, giày dép và đồ lưu niệm là những mặt hàng được quan tâm. Đây cũng là cơ hội cho các cơ sở sản xuất trong nước, đặc biệt là doanh nghiệp làng nghề, tiếp cận khách du lịch. Tuy nhiên, lượng khách tập trung chủ yếu tại những gian hàng thuận tiện, còn các quầy phía trong phụ thuộc nhiều vào khách buôn và khách quen.

Chị Phương, tiểu thương bán hàng lưu niệm tại tầng 1 chợ Đồng Xuân cho biết, 100% sản phẩm tại gian hàng là hàng Việt Nam. Kinh doanh ở chợ hơn 3 năm, tôi nhận thấy khách Ấn Độ đến mua sắm tương đối nhiều, thường đi theo đoàn. Theo chị Phương, để bán được hàng, ngoài xuất xứ Việt Nam, sản phẩm vẫn phải có mẫu mã phù hợp và mức giá khách chấp nhận được.

Tại quầy vali, balo, túi xách, chị Hiền cho biết, khách Ấn Độ và Trung Quốc có xu hướng mua hàng nhiều hơn, trong khi khách châu Âu, châu Mỹ chủ yếu xem và tham quan. Người mua thường so sánh giá, mặc cả trước khi quyết định. Điều này buộc tiểu thương phải tính toán nguồn hàng, giá nhập và khả năng tiêu thụ thay vì chỉ dựa vào lợi thế vị trí kinh doanh.

Theo anh Thành, hướng dẫn viên thường dẫn các đoàn khách Ấn Độ tới Hà Nội, chợ truyền thống vẫn thu hút du khách, nhưng phần lớn chỉ mua bánh kẹo, đồ lưu niệm và mặt hàng nhỏ gọn.

Những ghi nhận trên cho thấy thị trường khách du lịch mang lại cơ hội cho hàng Việt, song không phải sản phẩm nào cũng dễ tiếp cận người mua. Hàng thủ công, đặc sản và sản phẩm làng nghề cần có bao bì, thông tin xuất xứ rõ ràng, kích thước tiện mang theo và giá bán phù hợp để biến sự quan tâm thành giao dịch thực tế.

Theo Ban Chỉ đạo Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” thành phố Hà Nội, hơn 90% người tiêu dùng được khảo sát ưu tiên chọn hàng Việt, 75% sẵn sàng giới thiệu cho người thân, bạn bè; tỷ trọng hàng Việt tại các chợ đạt trên 70%. Tuy nhiên, tỷ lệ hiện diện cao chưa bảo đảm sức cạnh tranh ở mọi ngành hàng.

Thực phẩm, bánh kẹo, gia vị có lợi thế từ thói quen sử dụng; trong khi quần áo, giày dép, phụ kiện phải cạnh tranh quyết liệt về mẫu mã, giá bán. Với tiểu thương, lựa chọn sản phẩm còn phụ thuộc mức chiết khấu, nguồn cung và khả năng đổi trả. Muốn có chỗ đứng lâu dài, hàng Việt phải đáp ứng cả nhu cầu người mua lẫn điều kiện kinh doanh của người bán.

Mở rộng đầu ra từ kênh phân phối truyền thống

Để duy trì sức mua, các chợ đang đổi mới phương thức kinh doanh, tạo thêm cơ hội cho hàng Việt tiếp cận khách hàng. Tại chợ Quan Hoa, phường Nghĩa Đô, mô hình “Chợ 4.0 - thanh toán không dùng tiền mặt” triển khai từ ngày 28-8-2026. Tiểu thương được hướng dẫn sử dụng mã QR, tài khoản ngân hàng và ví điện tử, giúp giao dịch thuận tiện hơn.

Chợ Đồng Xuân cũng triển khai mô hình “Chợ chuyển đổi số” từ cuối tháng 8-2026, số hóa thông tin tiểu thương, giới thiệu ngành hàng qua mã QR và hướng dẫn một số hộ kinh doanh livestream, quảng bá sản phẩm. Đây là cách mở rộng tệp khách hàng ngoài những người trực tiếp đến chợ, đặc biệt với hàng thủ công, đặc sản địa phương và sản phẩm OCOP. Tuy nhiên, thanh toán điện tử hay bán hàng trực tuyến không thể thay thế chất lượng sản phẩm. Doanh nghiệp cần chú trọng mẫu mã, bao bì, truy xuất nguồn gốc và xây dựng chính sách phân phối phù hợp với hộ kinh doanh nhỏ lẻ.

Ngày 29-10-2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2069/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình “Hàng Việt vì người Việt” giai đoạn 2026 - 2030. Chương trình đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ hàng Việt trên 80% tại siêu thị, trung tâm thương mại và trên 60% tại các kênh thương mại truyền thống; đồng thời tăng kết nối giữa nhà sản xuất và hệ thống phân phối.

Tại Hà Nội, Kế hoạch số 117/KH-UBND về phát triển và quản lý chợ giai đoạn 2026 - 2030 đề ra mục tiêu xây mới, xây lại 108 chợ, cải tạo, nâng cấp 118 chợ. Thành phố phấn đấu 100% hộ kinh doanh có mã QR thanh toán, 50% hộ kinh doanh cố định có gian hàng trực tuyến vào năm 2030.

Những mục tiêu này tạo điều kiện cải thiện môi trường kinh doanh, nhưng để hàng Việt thực sự bán được tại chợ, điều quan trọng là kết nối cung - cầu thường xuyên. Doanh nghiệp, hợp tác xã cần duy trì nguồn hàng ổn định, giá bán buôn hợp lý, chính sách giao hàng và đổi trả linh hoạt; đồng thời hỗ trợ tiểu thương giới thiệu, nhận diện sản phẩm tại quầy.

Các đơn vị quản lý chợ cũng cần kiểm soát nguồn gốc hàng hóa, khuyến khích niêm yết giá và kết nối hộ kinh doanh với nhà cung cấp uy tín. Với sản phẩm OCOP, nông sản an toàn và hàng làng nghề, hoạt động giới thiệu tại chợ cần duy trì lâu dài, thay vì chỉ xuất hiện trong những đợt xúc tiến ngắn hạn.

Hàng Việt đã có nền tảng trong kênh phân phối truyền thống, nhưng muốn mở rộng thị phần phải cạnh tranh bằng chất lượng, giá cả và sự thuận tiện. Khi nhà sản xuất, tiểu thương và đơn vị quản lý cùng tháo gỡ những điểm nghẽn, chợ truyền thống mới trở thành đầu ra bền vững cho sản phẩm trong nước.