Hà Nội vận hành chính quyền địa phương hai cấp thông suốt, hiệu quả, vì nhân dân phục vụ

Chiều nay 9-6, Thành ủy Hà Nội đã tổ chức Hội nghị sơ kết một năm vận hành chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn thành phố. Thực hiện cuộc sắp xếp này, Hà Nội đã giảm từ 526 xã, phường, thị trấn xuống còn 126 đơn vị hành chính cấp xã, tương ứng giảm 76%; đồng thời kết thúc hoạt động của 30 quận, huyện, thị xã.

Một năm qua, việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp là cuộc sắp xếp tổ chức bộ máy có quy mô lớn nhất từ trước đến nay của Thủ đô, tạo ra sự thay đổi căn bản về phương thức lãnh đạo, quản trị, điều hành và tổ chức thực hiện nhiệm vụ trong toàn hệ thống chính trị.

Với gần 130 nghìn cán bộ, công chức, viên chức và gần 10 triệu dân, Hà Nội là địa phương có quy mô tổ chức bộ máy, dân số và khối lượng công việc lớn nhất cả nước. Đây vừa là điều kiện để phát huy vai trò tiên phong của Thủ đô trong thực hiện các chủ trương lớn của Trung ương, vừa đặt ra yêu cầu rất cao đối với năng lực lãnh đạo, quản trị và tổ chức thực hiện.

Trong một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương hai cấp ở Thủ đô đã phát huy hiệu quả; bộ máy cơ bản hoạt động ổn định, thông suốt; nhiều nhiệm vụ được giải quyết trực tiếp tại cơ sở; phương thức lãnh đạo, quản trị và điều hành từng bước chuyển từ “quản lý hành chính” sang “quản trị địa bàn theo dữ liệu, tiến độ và kết quả thực hiện nhiệm vụ”.

Qua thực tế vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thành phố Hà Nội đã kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, đồng bộ, thống nhất theo 4 trục của hệ thống chính trị. Bộ máy chính quyền địa phương hai cấp của Thủ đô hoạt động hiệu quả, thông suốt, đồng thời bước đầu tạo chuyển biến rõ nét trong phương thức quản trị, cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền và tổ chức thực hiện nhiệm vụ từ thành phố đến cơ sở.

Từ tinh thần đó, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội lựa chọn chủ đề: “Vận hành chính quyền địa phương hai cấp ở Thủ đô: Thông suốt, hiệu quả, vì nhân dân phục vụ” là nội dung chính trong Chương trình Hà Nội chuyển động vào lúc 19h đến 20h ngày 9-6.

Tham gia trao đổi tại chương trình có Tiến sĩ (TS) Đoàn Văn Tình, Phó Trưởng khoa Quản trị nhân lực, Học viện Hành chính và Quản trị công; đồng chí Nguyễn Huy Nhung, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Minh Châu.

Bước chuyển quan trọng để xây dựng nền chính quyền đô thị hiện đại, vận hành thông suốt

Sau một năm triển khai vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Hà Nội đã đạt được nhiều kết quả rất nổi bật. Theo TS Đoàn Văn Tình, việc giảm từ 526 xã, phường xuống còn 126 đơn vị, tương đương giảm khoảng 76% đầu mối quản lý, không đơn thuần là một phép giảm cơ học, mà là kết quả của quá trình tái cấu trúc bộ máy rất thành công.

"Kết quả nổi bật không chỉ nằm ở việc giảm được bao nhiêu đầu mối, mà quan trọng hơn là bảo đảm sự liền mạch, thông suốt trong quá trình cung cấp dịch vụ công khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Điều chúng ta từng rất trăn trở là liệu có xảy ra nguy cơ đứt gãy trong cung cấp dịch vụ công cho người dân hay không. Tuy nhiên, thực tiễn một năm qua đã chứng minh Hà Nội vận hành mô hình này rất thông suốt, hiệu quả; các dịch vụ công được duy trì liên tục, việc giải quyết thủ tục hành chính cho người dân không bị gián đoạn", TS Đoàn Văn Tình nói.

Những kết quả đó trước hết thể hiện sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, chủ động và có tính đột phá của lãnh đạo thành phố. Ngay khi có chủ trương, đường lối của Đảng, Hà Nội đã nhanh chóng cụ thể hóa thành các chương trình hành động, kế hoạch triển khai và tổ chức thực hiện đồng bộ đến cấp cơ sở. Đồng thời, thành phố cũng tạo được sự đồng thuận cao trong đội ngũ cán bộ, công chức.

"Có thể nói, thành công này không chỉ là thành công trong việc tinh gọn bộ máy, mà còn là bước chuyển mình quan trọng để xây dựng một nền chính quyền đô thị hiện đại, vận hành thông suốt, thông minh, hướng tới phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn", TS Đoàn Văn Tình khẳng định.

Thể hiện sự hòa quyện giữa ý Đảng và lòng dân

Theo TS Đoàn Văn Tình, những kết quả bước đầu trong vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp cho thấy sự đồng thuận cao của cán bộ, công chức và nhân dân, tạo nền tảng xây dựng nền hành chính phục vụ tại Thủ đô.

TS Đoàn Văn Tình cho rằng, từ góc độ quản trị, sự ổn định và thành công bước đầu trong vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp là minh chứng sinh động cho sự hòa quyện giữa ý Đảng và lòng dân.

Theo ông, quá trình triển khai mô hình đã góp phần củng cố niềm tin của đội ngũ cán bộ, công chức và người dân. Kết quả khảo sát, đánh giá cho thấy mức độ đồng thuận và ủng hộ của nhân dân đối với mô hình chính quyền địa phương hai cấp ở mức cao. Đây là tín hiệu tích cực, phản ánh sự đồng thuận xã hội đối với chủ trương đổi mới tổ chức bộ máy.

TS Đoàn Văn Tình nhấn mạnh, những kết quả ban đầu này là nền tảng quan trọng để tiếp tục xây dựng hệ sinh thái hành chính phục vụ của chính quyền Thủ đô, hướng tới nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Khó khăn của xã Minh Châu là “phép thử” của mô hình mới

Chia sẻ về những thuận lợi, khó khăn khi vận hành chính quyền địa phương hai cấp, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Minh Châu Nguyễn Huy Nhung cho rằng, từ thực tế khó khăn của xã Minh Châu chính là "phép thử" cho mô hình mới.

Đồng chí Nguyễn Huy Nhung cho biết, Minh Châu là xã đảo duy nhất của Thủ đô, nằm giữa ngã ba sông Hồng - Đà - Lô, cách trung tâm Hà Nội hơn 60km, với gần 6.700 dân trên 10,3 km². Bối cảnh đặc thù đó khiến tác động của mô hình hai cấp lên xã Minh Châu rõ nét hơn bất kỳ nơi nào.

Về mặt thuận lợi, theo Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Minh Châu, mô hình mới đã “thông tuyến” giữa thành phố và cơ sở: Chủ trương, nguồn lực, quyết sách đi thẳng xuống cơ sở. Dẫn chứng là trong chưa đầy một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã đã đề xuất và được thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư Trường liên cấp Tiểu học - THCS - THPT (dự kiến khánh thành tháng 8-2026), Cầu Minh Châu nối Phú Thọ và đưa vào vận hành tuyến xe buýt 20ATC từ 1-10-2025 với 39 chuyến/ngày.

Cùng với đó, cấp xã được trao quyền và trao niềm tin lớn hơn. Nhờ đó, chính quyền xã đã chủ động trong kêu gọi đầu tư. Đến nay, xã đã mời gọi được Tập đoàn Vingroup đầu tư Quần thể sinh thái - nghỉ dưỡng - chăm sóc sức khỏe quy mô hơn 200 ha ngay trên đảo. “Với một xã từng “không có nhà đầu tư nào để ý”, đây là điều trước đây không ai dám nghĩ tới”, ông Nguyễn Huy Nhung nhấn mạnh.

Về mặt khó khăn, theo đồng chí Nguyễn Huy Nhung, xã có đặc thù là xã đảo ngoài đê, trong vùng thoát lũ - riêng việc quản lý đê điều và phòng, chống thiên tai đã vượt khả năng cân đối ngân sách của địa phương.

Bên cạnh đó, thẩm quyền giao cho cấp xã tăng nhiều nhưng nguồn lực và biên chế chưa kịp tương xứng, định mức chi vẫn theo công thức chung như xã đồng bằng.

Đặc biệt, do xã xa trung tâm nên việc thu hút và giữ chân nhân lực rất khó. Có tới 90% cán bộ các cơ quan của xã không phải người địa phương, có cán bộ cách nhà 60 - 80km, trong khi đó xã lại chưa có nhà công vụ.

Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Minh Châu khẳng định, mặc dù còn những khó khăn đó nhưng xã đã có nhiều giải pháp khắc phục. "Chúng tôi xem Minh Châu là “phép thử” của mô hình mới. Nếu chính quyền địa phương hai cấp vận hành thành công ở một xã đảo khó khăn bậc nhất Thủ đô, thì hoàn toàn có cơ sở tin rằng nó sẽ thành công ở mọi nơi", Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Minh Châu nhấn mạnh.

Gần dân từ những việc làm cụ thể

Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Minh Châu Nguyễn Huy Nhung cho rằng, ở cấp xã, “gần dân” không nằm trong các văn bản hay khẩu hiệu, mà được thể hiện bằng những việc làm cụ thể, thiết thực đối với người dân.

Minh chứng đầu tiên là sự gần dân trong chăm sóc sức khỏe. Ngày 19-7-2025, xã Minh Châu đã phối hợp với 15 bệnh viện Trung ương và thành phố đưa máy móc hiện đại vượt phà về địa phương, tổ chức 5 đợt khám chuyên sâu cho 100% người dân và lập hồ sơ y tế điện tử toàn dân. Đây là xã đầu tiên trong cả nước thực hiện được việc này ở quy mô cấp xã.

Thứ hai là giải quyết thủ tục hành chính, xã triển khai mô hình “Chính quyền hai phục vụ”, với ban ngày phục vụ tại trụ sở, buổi tối cán bộ đến tận nhà hỗ trợ người dân, ưu tiên người cao tuổi và những người phải mưu sinh ban ngày. Các nhà văn hóa thôn được cải tạo thành điểm vệ tinh hành chính công với đầy đủ wifi, máy tính và máy in miễn phí. Nhờ đó, 100% thủ tục hành chính được giải quyết đúng quy trình, đúng hạn, không có hồ sơ phải trả lại. Đồng thời, xã đang triển khai đưa sóng 5G, camera AI phục vụ an ninh, hệ thống phát thanh thông minh và sandbox công nghệ “Bàn làm việc số” về tận thôn, xóm, gắn với 51 nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết số 57 của địa phương.

Thứ ba là gần dân về tinh thần. Mô hình “Bữa cơm đoàn kết” được tổ chức vào dịp Tết Độc lập, Tết ơn Đảng với hơn 700 mâm cỗ tại 100% cụm dân cư từ sự đóng góp của chính người dân. Cùng với đó, địa phương đã huy động gần 4 tỷ đồng nguồn lực xã hội hóa cho an sinh xã hội; hỗ trợ 100% học sinh THPT tiền đi phà, từ 400.000 đến 500.000 đồng mỗi em mỗi tháng, góp phần giúp các em không phải bỏ học vì điều kiện sông nước cách trở.

“Gần dân không phải là khẩu hiệu, mà là khi chính quyền ngồi xuống cùng dân, ăn cơm cùng dân, lắng nghe dân nói và làm cho dân tin”, đồng chí Nguyễn Huy Nhung nhấn mạnh.

Yếu tố con người giữ vai trò quyết định

Đánh giá về việc Hà Nội chủ động xây dựng phương án bố trí, sắp xếp, điều động, luân chuyển cán bộ đồng bộ với mô hình tổ chức bộ máy mới, TS Đoàn Văn Tình cho rằng, yếu tố con người giữ vai trò quyết định đối với hiệu quả vận hành của bộ máy.

Dù một thiết kế thể chế được xây dựng bài bản, đồng bộ và chuyên nghiệp đến đâu, nếu đội ngũ cán bộ, công chức thiếu năng lực, thiếu động lực và thiếu cam kết thì rất khó phát huy được hiệu lực, hiệu quả trong thực tiễn.

Theo TS Đoàn Văn Tình, ông đánh giá cao việc Hà Nội đã điều động linh hoạt hơn 1.200 cán bộ, công chức giữa các xã, phường, đồng thời, bố trí 65 cán bộ từ cấp thành phố về công tác tại cơ sở. Theo TS Đoàn Văn Tình, đây không phải sự xáo trộn về nhân sự mà là sự hòa trộn về năng lực quản lý giữa đội ngũ cán bộ có tầm nhìn vĩ mô với những cán bộ am hiểu thực tiễn địa phương.

“Đây là cách làm giúp gắn kết tư duy quản trị ở cấp thành phố với yêu cầu quản lý, điều hành sát thực tiễn đời sống ở cơ sở, qua đó nâng cao chất lượng hoạt động của bộ máy”, TS Đoàn Văn Tình nhận định.

Quyết sách này thể hiện rõ tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” của Hà Nội; đồng thời, thể hiện sự chủ động, dám nghĩ, dám làm trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và bước đầu đạt được những kết quả tích cực.

Muốn cán bộ phục vụ dân tốt, trước hết phải lo cho cán bộ

Trả lời câu hỏi về mô hình “dân vận khéo với cán bộ và người nhà cán bộ”, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Minh Châu Nguyễn Huy Nhung cho biết, đây là một mô hình xuất phát từ thực tiễn rất đặc thù của địa phương sau sắp xếp đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Theo đồng chí Nguyễn Huy Nhung, hiện nay, khoảng 90% cán bộ, công chức đang công tác tại xã Minh Châu không phải người địa phương. Nhiều cán bộ ở cách nơi làm việc từ 60 đến 80km, mỗi ngày phải vượt sông, đi phà để đến cơ quan. Trong khi đó, địa phương chưa có nhà công vụ, khiến chi phí đi lại, ăn ở phát sinh khá lớn.

“Triết lý của chúng tôi rất đơn giản: Muốn cán bộ phục vụ nhân dân tốt thì trước hết phải lo được cho chính cán bộ. Nếu anh em ngồi ở cơ quan mà đầu óc vẫn còn lo cơm áo, lo gia đình ở xa thì khó có thể toàn tâm, toàn ý với công việc phục vụ người dân”, đồng chí Nguyễn Huy Nhung chia sẻ.

Từ thực tế đó, Đảng ủy xã Minh Châu đã triển khai mô hình “Dân vận khéo với cán bộ và người nhà cán bộ” với các nhóm giải pháp cụ thể. Đó là chăm lo đời sống vật chất cho cán bộ ở xa. Trong đó, xã chủ động bố trí chỗ ở tạm, sắp xếp lịch trực hợp lý để các cán bộ có thời gian về thăm gia đình; đồng thời vận động xã hội hóa nhằm hỗ trợ chi phí đi lại trong những trường hợp đột xuất.

Ngoài ra, Đảng ủy, chính quyền địa phương thường xuyên tổ chức gặp mặt, thăm hỏi gia đình cán bộ vào các dịp lễ, Tết; mời cán bộ cùng người thân tham dự các “Bữa cơm đoàn kết” với bà con nhân dân địa phương để tạo sự gắn bó, sẻ chia.

“Chúng tôi mong muốn các đồng chí cán bộ, dù không phải người địa phương, nhưng khi về Minh Châu công tác sẽ cảm nhận được mình thực sự là một phần của Minh Châu”, đồng chí Nguyễn Huy Nhung nhấn mạnh.

Điểm đặc biệt của mô hình, theo Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Minh Châu, công tác dân vận không chỉ hướng tới cán bộ mà còn hướng tới người thân của cán bộ. “Vợ, chồng, cha mẹ của các đồng chí ở quê cũng cần được chia sẻ, thấu hiểu và đồng hành. Khi gia đình yên tâm, cán bộ mới yên tâm công tác, gắn bó lâu dài với địa phương”, đồng chí Nguyễn Huy Nhung cho biết.

Theo đồng chí Nguyễn Huy Nhung, việc nhiều cán bộ chấp nhận thiệt thòi, xa gia đình để gắn bó với Minh Châu suốt thời gian qua chính là minh chứng cho hiệu quả và tính nhân văn của mô hình. Đây cũng là một điểm sáng của mô hình chính quyền địa phương hai cấp - một chính quyền không chỉ kiến tạo để phục vụ nhân dân mà còn biết chăm lo cho chính những người đang trực tiếp làm nhiệm vụ phục vụ nhân dân.

Phân bổ nguồn lực theo thực tiễn để giảm áp lực cho cơ sở

Theo TS Đoàn Văn Tình, việc sắp xếp đơn vị hành chính và tinh gọn bộ máy làm gia tăng áp lực đối với đội ngũ cán bộ, công chức. Để giải quyết bài toán này, cần đổi mới tư duy phân bổ nguồn lực và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong thực thi công vụ…

Việc sáp nhập đơn vị hành chính và tinh gọn đầu mối khiến khối lượng công việc của cán bộ, công chức tăng lên đáng kể, đặc biệt ở cấp cơ sở. Bên cạnh áp lực công việc, nhiều địa bàn còn đối mặt với những khó khăn về điều kiện sinh hoạt, thu nhập và việc đi lại, nhất là tại các khu vực xa trung tâm.

Theo TS Đoàn Văn Tình, thay vì tiếp tục tư duy tăng biên chế, cần thay đổi cách thức phân bổ nguồn lực. Việc phân bổ không nên theo hướng cào bằng mà phải dựa trên các chỉ số thực tiễn như diện tích, điều kiện tự nhiên, đặc điểm kinh tế - xã hội và nhu cầu quản lý của từng địa phương. Trên cơ sở đó, nguồn nhân lực, ngân sách và các nguồn lực khác sẽ được bố trí phù hợp hơn với yêu cầu thực tế.

TS Đoàn Văn Tình cũng nhấn mạnh, trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, các cơ quan, đơn vị có thể tận dụng công nghệ như một công cụ hỗ trợ đắc lực cho đội ngũ cán bộ, công chức, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi công vụ, đồng thời hạn chế sai sót trong quá trình triển khai nhiệm vụ.

Đưa công nghệ số đến gần người dân

Tại nhà sinh hoạt cộng đồng chung cư Tân Việt, xã Hoài Đức, không khí những buổi tối gần đây trở nên sôi nổi hơn khi đông đảo người dân đến tìm hiểu, được hướng dẫn cài đặt ứng dụng eTax Mobile và thực hiện nghĩa vụ nộp thuế trực tuyến. Những buổi hỗ trợ trực tiếp, “cầm tay chỉ việc” ngay tại khu dân cư không chỉ giúp người dân làm quen với công nghệ số mà còn phản ánh rõ nét nỗ lực của chính quyền địa phương trong việc xây dựng chính quyền gần dân, sát dân, phục vụ nhân dân.

Có mặt tại buổi hướng dẫn, bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, cư dân chung cư Tân Việt, cho biết, người dân rất phấn khởi khi được UBND xã cùng cơ quan thuế trực tiếp đến trao đổi, giải đáp những thắc mắc liên quan đến nghĩa vụ nộp thuế sử dụng đất phi nông nghiệp. Việc được hướng dẫn trực tiếp giúp người dân hiểu rõ hơn các quy định của pháp luật thuế cũng như trách nhiệm của bản thân trong thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước. Đặc biệt, việc cài đặt ứng dụng eTax Mobile đã tạo thuận lợi lớn khi người dân có thể thanh toán, nộp thuế nhanh gọn trên điện thoại, thay vì phải đi lại nhiều lần như trước.

Không chỉ hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ số trong giải quyết thủ tục hành chính, theo cảm nhận của người dân địa phương, sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hoạt động của chính quyền cơ sở đã có nhiều chuyển biến tích cực.

Sinh sống tại chung cư Tân Việt hơn 5 năm, bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho biết, điều dễ nhận thấy nhất là các phản ánh, kiến nghị của người dân được tiếp nhận và xử lý nhanh chóng hơn.

“Trước đây, cứ vào mùa mưa, khu cư dân chúng tôi thường xuyên bị ngập lụt. Người dân đã phản ánh qua ứng dụng iHanoi và được chính quyền tiếp nhận rất nhanh. Cán bộ xuống khảo sát, khơi thông cống rãnh nên trận mưa lớn vừa qua, khu vực này không còn ngập như trước hoặc nếu có thì thời gian ngập cũng ngắn hơn nhiều”, bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh chia sẻ.

Không chỉ vấn đề hạ tầng thoát nước, hệ thống giao thông tại khu vực dân cư cũng ghi nhận những thay đổi rõ rệt từ phản ánh thực tiễn của người dân. Theo bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, tuyến đường nối từ quốc lộ 32 vào khu dân cư trước đây thường xảy ra va chạm, tai nạn giao thông do chưa có hệ thống tín hiệu điều tiết. Sau khi người dân phản ánh thông qua ứng dụng iHanoi, chính quyền địa phương đã tổ chức khảo sát và lắp đặt đèn tín hiệu giao thông.

“Từ khi có đèn tín hiệu, chúng tôi yên tâm hơn rất nhiều, nhất là việc con cái đi học. Các cháu qua đường an toàn hơn, người dân đi lại cũng bớt nguy hiểm, hạn chế được những tai nạn đáng tiếc”, bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh chia sẻ.

Từ những thay đổi cụ thể trong đời sống thường nhật, bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho rằng, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã góp phần đưa chính quyền đến gần dân hơn, lắng nghe và xử lý kịp thời các kiến nghị phát sinh từ thực tiễn.

Ở góc độ quản lý, bà Đồng Thị Nga, Phó Chủ tịch UBND xã Hoài Đức cho biết, sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cùng với sự chỉ đạo quyết liệt của Trung ương và thành phố Hà Nội về chuyển đổi số, hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành và triển khai nhiệm vụ tại cấp xã đã được nâng lên rõ rệt. Việc sử dụng các nền tảng số, phần mềm dùng chung và đồng bộ dữ liệu đã hỗ trợ tích cực cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong thực hiện nhiệm vụ hằng ngày, nhất là giải quyết thủ tục hành chính.

“Khi thủ tục hành chính được giải quyết thuận lợi hơn, người dân và doanh nghiệp cũng tiếp cận các dịch vụ công dễ dàng hơn, hiệu quả hơn. Qua đó góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước, đồng thời hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân, doanh nghiệp, đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương”, bà Đồng Thị Nga cho biết.

Trong bối cảnh thành phố đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền, khối lượng công việc giao xuống cấp xã ngày càng lớn, chuyển đổi số được xác định là công cụ hỗ trợ quan trọng để nâng cao hiệu quả quản trị ở cơ sở.

Theo lãnh đạo UBND xã Hoài Đức, kể từ khi thực hiện mô hình chính quyền mới, địa phương đã triển khai nhiều hoạt động, mô hình phục vụ chuyển đổi số, nổi bật là “bình dân học vụ số” và các mô hình số lưu động. Các mô hình này được đưa trực tiếp về nhà văn hóa thôn, khu dân cư nhằm hỗ trợ người dân làm sạch dữ liệu đất đai, cài đặt ứng dụng eTax Mobile để thực hiện nghĩa vụ nộp thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và tiếp cận các nền tảng số dùng chung.

“Mấu chốt để chuyển đổi số thực sự hiệu quả là phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân. Địa bàn cần gì, người dân cần gì thì chúng tôi triển khai mô hình phù hợp với nhu cầu đó. Với mô hình số lưu động, cán bộ trực tiếp hướng dẫn theo phương châm “cầm tay chỉ việc”, để người dân có thể thao tác, sử dụng được các ứng dụng số. Khi thấy thuận lợi, thiết thực, người dân sẽ chủ động tham gia”, bà Đồng Thị Nga nhấn mạnh.

Để duy trì hiệu quả các mô hình hỗ trợ ngoài giờ hành chính, theo lãnh đạo UBND xã Hoài Đức, địa phương đã quán triệt tinh thần xây dựng chính quyền gần dân, sát dân, phục vụ nhân dân trong toàn thể đội ngũ cán bộ, đảng viên, đặc biệt là cán bộ chuyên môn. Dù khối lượng công việc hằng ngày lớn, xã vẫn duy trì ít nhất hai buổi tối mỗi tuần để cán bộ trực tiếp xuống địa bàn, hỗ trợ người dân như tại chung cư Tân Việt trong việc rà soát kê khai, nộp thuế qua ứng dụng eTax Mobile.

Theo bà Đồng Thị Nga, việc làm này vừa giúp người dân thực hiện đầy đủ quyền, trách nhiệm công dân, vừa góp phần hoàn thành nhiệm vụ chính trị của địa phương, trong đó có công tác thu thuế sử dụng đất phi nông nghiệp theo các chỉ tiêu được giao.

Luật Thủ đô là công cụ pháp lý sắc bén thúc đẩy phân cấp, phân quyền triệt để

Thành phố đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đã giúp giảm mạnh tầng nấc trung gian, tăng tính trực tiếp trong lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành. Phân tích về bước đi đột phá này của chính quyền Thủ đô, đặc biệt trong bối cảnh Hà Nội đang thực hiện Luật Thủ đô năm 2026 với nhiều cơ chế, chính sách đột phá chưa từng có, TS Đoàn Văn Tình cho rằng, Luật Thủ đô chính là công cụ pháp lý sắc bén và toàn diện để giải quyết triệt để bài toán về phân cấp, phân quyền.

Một trong những điểm đột phá lớn nhất của đạo luật này là việc trao cho chính quyền cấp xã cơ chế và không gian tự chủ đủ lớn. Điều này cho phép đội ngũ lãnh đạo, cán bộ, công chức cấp xã có thể tự quyết định các vấn đề trên địa bàn theo đúng thẩm quyền được giao.

Cơ chế mới đã cắt bỏ hoàn toàn các tầng nấc hành chính trung gian. Việc ủy quyền trực tiếp 65 thủ tục hành chính xuống cơ sở đã phá vỡ rào cản hành chính truyền thống tồn tại bấy lâu nay.

Tuy nhiên, TS Đoàn Văn Tình nhấn mạnh, việc phân cấp, phân quyền triệt để phải đi đôi với cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình rõ ràng. Bên cạnh đó, Hà Nội cũng cần có những bước đột phá về ứng dụng công nghệ để thực sự đi đầu trong cải cách thể chế và cải cách một cách thực chất và tạo không gian tự chủ tối đa cho đội ngũ cán bộ, công chức.

Cần cơ chế bảo đảm an toàn pháp lý cho cán bộ, công chức

TS Đoàn Văn Tình cho rằng, nhiều lĩnh vực quản lý hiện nay tiềm ẩn không ít rủi ro pháp lý, vì vậy, tâm lý thận trọng, thậm chí có phần phòng thủ của đội ngũ cán bộ, công chức là điều dễ hiểu và cần được chia sẻ.

Theo TS Đoàn Văn Tình, để khắc phục tình trạng này, cần xây dựng một thể chế vừa minh bạch, hiệu quả, thông suốt, vừa bảo đảm tính nhân văn. Đặc biệt, cần có cơ chế bảo đảm an toàn pháp lý cho cán bộ, công chức trong quá trình thực thi công vụ bởi việc quan tâm đến trách nhiệm và “sinh mệnh chính trị” của bản thân là tâm lý hoàn toàn bình thường đối với mỗi cán bộ.

Về lâu dài, ông đề xuất nghiên cứu xây dựng các trung tâm mô phỏng chính sách nhằm đánh giá tác động của các chính sách và mô hình quản lý của Thủ đô trước khi triển khai trên thực tế. Đây sẽ là công cụ hỗ trợ quan trọng giúp cơ quan quản lý đưa ra quyết định một cách khoa học, hạn chế rủi ro phát sinh.

Trong giai đoạn trước mắt, TS Đoàn Văn Tình cho rằng có thể áp dụng những giải pháp thiết thực và dễ triển khai hơn. Đối với các vấn đề nhạy cảm, phức tạp hoặc có nhiều rủi ro, cần nghiên cứu cơ chế hội đồng để tập thể cùng xem xét, quyết định. Đồng thời, nên tăng cường tổ chức các tọa đàm, hội thảo chuyên gia nhằm tiếp thu ý kiến đa chiều từ các nhà khoa học, chuyên gia và nhà quản lý, qua đó tạo thêm cơ sở cho quá trình hoạch định và thực thi chính sách.

Ông cũng nhấn mạnh vai trò của trí tuệ nhân tạo trong hỗ trợ công tác quản lý nhà nước. Theo đó, khi có nguồn dữ liệu đủ lớn, đặc biệt là dữ liệu pháp lý, cùng với các thuật toán phù hợp, các nền tảng trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ mô phỏng, đánh giá tác động của chính sách cũng như các quyết định quản lý trên cơ sở dữ liệu được cung cấp.

TS Đoàn Văn Tình cho rằng việc kết hợp giữa hoàn thiện thể chế, phát huy trí tuệ tập thể và ứng dụng công nghệ hiện đại sẽ góp phần tạo môi trường pháp lý an toàn hơn cho đội ngũ cán bộ, công chức, đồng thời nâng cao chất lượng quản trị và hiệu quả thực thi chính sách.

Phân cấp, phân quyền phải đi đôi với giao nguồn lực

Trao đổi về yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền cho cấp xã gắn với phân bổ nguồn lực tương xứng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Minh Châu Nguyễn Huy Nhung cho rằng, đây là vấn đề rất trúng và cấp bách trong bối cảnh hiện nay.

Theo đồng chí Nguyễn Huy Nhung, thực tiễn vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại xã Minh Châu cho thấy nhiều kết quả tích cực.

“

Khi được trao quyền nhiều hơn, chính quyền cơ sở chủ động hơn trong điều hành, quản lý cũng như trực tiếp kiến nghị, đề xuất với thành phố mà không phải qua nhiều tầng nấc trung gian như trước đây. Việc này giúp giảm độ trễ trong giải quyết công việc, đồng thời tạo điều kiện để những đề xuất của địa phương sớm được xem xét, cụ thể hóa.

Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Minh Châu Nguyễn Huy Nhung

Từ thực tế của Minh Châu, nhiều kiến nghị quan trọng đã nhận được sự quan tâm của thành phố như việc thu hút đầu tư vào địa bàn, trong đó có sự tham gia của Tập đoàn Vingroup; chủ trương xây dựng cầu Minh Châu kết nối với tỉnh Phú Thọ; xây dựng trường phổ thông nhiều cấp học dự kiến hoàn thành để phục vụ năm học mới hay triển khai tuyến xe buýt kết nối Minh Châu với trung tâm Thủ đô.

Bên cạnh những kết quả đạt được, đồng chí Nguyễn Huy Nhung cho rằng vẫn còn những nội dung cần tiếp tục hoàn thiện. Trong đó, phân cấp, phân quyền phải đi đôi với giao nguồn lực và các điều kiện cần thiết để địa phương thực hiện nhiệm vụ. Nguồn lực không chỉ là tài chính mà còn bao gồm nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công việc.

Đồng chí nhấn mạnh, khi thể chế được khơi thông, các nút thắt được tháo gỡ thì địa phương sẽ có điều kiện tạo ra những bước phát triển đột phá. Từ thực tiễn đó, lãnh đạo Minh Châu kiến nghị thành phố tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ rõ nguồn lực và điều kiện thực hiện.

Đối với các địa bàn đặc thù, còn nhiều khó khăn như Minh Châu, cần có cơ chế, chính sách đặc thù phù hợp, tránh áp dụng chung một cơ chế như nhau cho cả những địa bàn thuận lợi và những địa bàn khó khăn.

Cùng với đó, cần mở rộng hơn nữa giao quyền chủ động cho địa phương trong việc hợp tác, huy động các nguồn lực xã hội, đặc biệt là các mô hình hợp tác công - tư.

Theo đồng chí Nguyễn Huy Nhung, nguồn lực nhà nước còn có hạn, trong khi nguồn lực trong xã hội rất lớn. Nếu khơi thông được cơ chế để huy động hiệu quả các nguồn lực này sẽ tạo điều kiện thu hút thêm nhiều nhà đầu tư đến với Minh Châu cũng như các địa phương khác của Hà Nội.

Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Minh Châu bày tỏ tin tưởng rằng khi thể chế tiếp tục được khơi thông, chính quyền cơ sở được giao quyền, điều kiện phù hợp để thực hiện nhiệm vụ, những địa bàn còn nhiều khó khăn như Minh Châu hoàn toàn có thể tạo ra những động lực phát triển mới.