Hà Nội trao quyền chủ động trong phân bổ ngân sách, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị quyết là việc cho phép linh hoạt hơn trong bố trí vốn đầu tư công đối với các nhiệm vụ quy hoạch và chuẩn bị đầu tư. Theo đó, các nhiệm vụ quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền giao thực hiện hoặc các nhiệm vụ chuyển tiếp từ các năm trước có thể được bố trí vốn trong tổng nguồn vốn quy hoạch đã được giao trong kế hoạch đầu tư công hằng năm mà không phụ thuộc vào mức vốn đã phân bổ cho từng nhiệm vụ cụ thể.

Tương tự, đối với nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư, các dự án đầu tư công đã được quyết định chủ trương đầu tư hoặc giao nhiệm vụ lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư sẽ được chủ động bố trí vốn từ tổng nguồn vốn chuẩn bị đầu tư được giao trong năm. Quy định này được kỳ vọng sẽ khắc phục tình trạng chậm triển khai do phải điều chỉnh kế hoạch vốn chi tiết nhiều lần, đồng thời rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án.

Đối với các dự án đầu tư công đang triển khai, Nghị quyết cho phép bố trí vốn theo nhu cầu thực tế và tiến độ thực hiện dự án trong phạm vi tổng nguồn vốn đầu tư công hằng năm đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Việc phân bổ vốn không còn phụ thuộc hoàn toàn vào mức vốn được giao ban đầu cho từng dự án.

Cơ chế này áp dụng cả đối với các dự án sử dụng ngân sách thành phố hỗ trợ ngành dọc và những dự án có nhu cầu bổ sung vốn để đáp ứng tiến độ triển khai thực tế. Việc bố trí vốn vẫn phải bảo đảm không vượt quá tổng mức đầu tư được phê duyệt, đồng thời tuân thủ nguyên tắc không phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản.

Nghị quyết cũng quy định rõ việc xử lý đối với các dự án đã hoàn thành nhưng còn tồn đọng kinh phí giải phóng mặt bằng. Các dự án này được tiếp tục bố trí vốn để xử lý dứt điểm mà không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh thời gian thực hiện dự án.

Đáng chú ý, Hà Nội được trao cơ chế chủ động hơn trong việc bố trí vốn cho các dự án đầu tư công khẩn cấp khi người có thẩm quyền ban hành lệnh khẩn cấp. Theo đó, vốn cho các dự án này được bố trí trong tổng nguồn vốn đầu tư công đã được giao cho các nhiệm vụ quy hoạch, chuẩn bị đầu tư, thực hiện dự án và quyết toán dự án hoàn thành mà không phụ thuộc vào kế hoạch vốn đã giao trước đó. Quy định này tạo điều kiện để thành phố kịp thời xử lý các tình huống khẩn cấp liên quan đến thiên tai, dịch bệnh, sự cố hạ tầng hoặc các nhiệm vụ cấp bách phát sinh, bảo đảm không bị gián đoạn bởi các thủ tục điều chỉnh kế hoạch vốn kéo dài.

Để bảo đảm cân đối nguồn lực đầu tư công, Nghị quyết quy định tổng mức vốn kế hoạch đầu tư công giao cho các nhiệm vụ quy hoạch, chuẩn bị đầu tư, thực hiện dự án và quyết toán dự án hoàn thành không vượt quá 30% tổng mức vốn kế hoạch đầu tư công hằng năm được cấp có thẩm quyền phê duyệt lần đầu. Đồng thời, việc phân bổ tổng mức vốn này phải hoàn thành trước ngày 1-10 hằng năm.

Bên cạnh cơ chế về đầu tư công, Nghị quyết còn mở rộng quyền chủ động trong điều hành chi thường xuyên. Theo đó, UBND các cấp được lập dự toán các khoản chưa phân bổ chi tiết ngay từ đầu năm ngân sách để thực hiện các nhiệm vụ quy hoạch, chuẩn bị đầu tư, thanh quyết toán dự án hoàn thành và các nhiệm vụ cần thiết khác phát sinh trong năm.

Những nhiệm vụ này bao gồm kinh phí thực hiện chính sách, chương trình, nhiệm vụ chi đã được xác định chủ trương nhưng chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý; các nhiệm vụ chưa xác định được đối tượng thụ hưởng cụ thể khi lập dự toán; hoặc các khoản hỗ trợ cơ quan trung ương, địa phương khác trong nước, quốc gia khác theo quy định của Luật Thủ đô. Cơ chế này giúp nâng cao tính linh hoạt trong quản lý ngân sách, hạn chế tình trạng phải trình điều chỉnh nhiều lần khi phát sinh nhiệm vụ mới trong năm ngân sách.

Một nội dung quan trọng khác là việc cho phép sử dụng kinh phí chi thường xuyên để thực hiện sửa chữa, cải tạo, nâng cấp, mở rộng hoặc xây dựng mới hạng mục công trình trong các dự án đã đầu tư xây dựng. Theo Nghị quyết, các nhiệm vụ này được thực hiện theo quy định của Nghị định số 104/2026/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý, sử dụng kinh phí chi thường xuyên.

Tổng mức đầu tư của các dự án thuộc diện này được xác định dưới 20 tỷ đồng. Trong trường hợp cần thiết, UBND thành phố có thể chấp thuận chủ trương thực hiện dự án có tổng mức đầu tư từ 20 tỷ đồng đến không quá 90 tỷ đồng và thời gian thực hiện không quá 2 năm.

Quy định mới được đánh giá sẽ giúp giải quyết nhanh các nhu cầu sửa chữa, cải tạo công trình công cộng, trường học, cơ sở y tế, hạ tầng dân sinh mà không phải thực hiện quy trình đầu tư công phức tạp đối với những hạng mục quy mô nhỏ và cấp thiết.

Đặc biệt, Nghị quyết lần đầu tiên cho phép HĐND cấp xã quyết định sử dụng ngân sách cấp xã để hỗ trợ đơn vị hành chính cấp xã khác trên địa bàn Hà Nội. Việc hỗ trợ phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, bảo đảm công khai, minh bạch, không trùng lặp và không làm phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản.