Hà Nội tiên phong triển khai mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa:Bước cụ thể hóa khát vọng phát triển Thủ đô

Bước đột phá này một lần nữa khẳng định tinh thần tiên phong, gương mẫu của thành phố trong việc hiện thực các chủ trương lớn của Trung ương cũng như vai trò Thủ đô - trái tim của cả nước, là trung tâm kiến tạo, dẫn dắt, định hình mô hình và tư duy phát triển mới.

Vào cuộc khẩn trương, nghiêm túc, đúng trọng tâm, trọng điểm

Quá trình xây dựng và ban hành “Đề án triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn thành phố Hà Nội được cấp có thẩm quyền của thành phố thực hiện khẩn trương, nghiêm túc, đúng trọng tâm, trọng điểm.

Theo đó, thực hiện ý kiến chỉ đạo, gợi mở của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị ngày 30-3-2026 thông qua Dự thảo Báo cáo giám sát đợt 1 và triển khai quyết định kiểm tra đợt 2 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư đối với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về nội dung Hà Nội nghiên cứu thí điểm một phường hoặc xã xã hội chủ nghĩa trong thời gian tới, thành phố đã thành lập Ban Chỉ đạo, tổ công tác xây dựng Đề án.

Thành phố cũng đã mời các chuyên gia, nhà khoa học của Trung ương, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; huy động các nhà khoa học của thành phố, cùng các sở, ban, ngành tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn trong nước, kinh nghiệm quốc tế, xây dựng “Đề án triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn thành phố Hà Nội”.

Ngay từ ban đầu, dự thảo Đề án triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn thành phố Hà Nội đã được hoàn thiện trên cơ sở tiếp thu ý kiến chỉ đạo, định hướng của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị tiếp xúc cử tri ngày 4-5-2026 đối với các tiêu chí: Quy mô dân số, hạ tầng, phát triển đô thị, trường học thông minh, tổ chức cơ cấu bộ máy, đổi mới mạnh mẽ phương thức quản trị, quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu, gắn với trách nhiệm giải trình…

Trên cơ sở đó, việc hoàn thiện Dự thảo Đề án tiếp tục được thành phố tiến hành các bước thận trọng và kỹ lưỡng. Theo đó, Dự thảo Đề án được tập trung hoàn thiện trên cơ sở: Tiếp thu ý kiến của các bộ, ngành Trung ương; ý kiến của chuyên gia, nhà khoa học tại các cuộc hội thảo khoa học; nghiên cứu, tham khảo một số dự thảo đề án quan trọng có liên quan.

Dấu mốc đặc biệt quan trọng là ngày 8-7-2026, Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội đã chính thức ban hành Nghị quyết số 16-NQ/TU về xây dựng và triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn thành phố Hà Nội. Trên nền tảng chính trị vững chắc cùng quá trình chuẩn bị nghiêm túc, thận trọng và kỹ lưỡng, ngày 12-7-2026, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 3489/QĐ-UBND về việc ban hành Đề án triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Phải khẳng định, việc chính thức triển khai thí điểm xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trên địa bàn thành phố Hà Nội là bước cụ thể hóa nhanh chóng, hiệu quả Nghị quyết số 02-NQ/TW, ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị về "Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới" và chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Đặc biệt, việc khẩn trương xây dựng, ban hành và đưa chủ trương thí điểm xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa đi vào cuộc sống thể hiện tinh thần nghiêm túc, đi đầu của thành phố trong triển khai thực hiện các chủ trương chiến lược của Trung ương; đồng thời, thể hiện rõ vai trò của Thủ đô là trung tâm kiến tạo, dẫn dắt, định hình mô hình và tư duy phát triển mới.

Lấy hạnh phúc, chất lượng sống của nhân dân làm mục tiêu cao nhất

Trước hết phải khẳng định, việc cụ thể hóa Đề án triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” là niềm vui và niềm tự hào của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô. Bởi thực tế, sau 40 năm thực hiện đường lối Đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa, Đảng bộ, chính quyền, nhân dân Thủ đô đạt được nhiều thành tựu trong công cuộc xây dựng và phát triển; tạo nền tảng quan trọng, vững chắc cùng cả nước vững bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Trong giai đoạn mới, thành phố xác định việc xây dựng và phát triển Thủ đô với quan điểm, mục tiêu “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển. Cấp xã, phường phải trở thành không gian tổ chức phát triển, nơi trực tiếp chuyển hóa các chủ trương, chính sách thành kết quả cụ thể trong đời sống hằng ngày của người dân. Vì vậy, việc xây dựng và triển khai Đề án là yêu cầu có ý nghĩa chính trị, xã hội và thực tiễn sâu sắc; vừa cụ thể hóa các giá trị, mục tiêu, đặc trưng của chủ nghĩa xã hội tại nước ta trong điều kiện phát triển mới của Thủ đô, vừa tạo cơ sở kiểm nghiệm, hoàn thiện mô hình quản trị cấp cơ sở hiện đại, dân chủ, kỷ cương, nhân văn, phát triển, phù hợp với yêu cầu xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”.

Về xây dựng và triển khai Đề án trong thực tiễn, thành phố xác định quán triệt đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; bám sát Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị, định hướng phát triển Thủ đô và các nguyên tắc phát triển của chế độ xã hội chủ nghĩa, lấy hạnh phúc, chất lượng sống của người dân làm mục tiêu cao nhất; là thước đo tổng hợp để đánh giá hiệu quả của mọi chính sách, hoạt động quản trị và kết quả phát triển ở cấp cơ sở trên địa bàn Thủ đô. Phát triển không chỉ dừng lại ở tăng trưởng kinh tế, mà phải hướng tới nâng cao toàn diện đời sống vật chất, tinh thần, môi trường sống và cảm nhận hạnh phúc của người dân, bảo đảm người dân được thụ hưởng thành quả phát triển một cách công bằng, bền vững.

Đặc biệt, điểm nhấn của mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” của Hà Nội thể hiện rõ bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa từ cấp gần dân nhất; trong đó, người dân là trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển. Mọi chủ trương, nhiệm vụ, giải pháp phải hướng tới nâng cao chất lượng sống, bảo đảm công bằng, tiến bộ xã hội, không để ai bị bỏ lại phía sau; lấy sự đồng thuận, hài lòng, mức độ thụ hưởng và hạnh phúc của nhân dân làm thước đo quan trọng.

Quá trình hiện thực hóa mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”, thành phố hướng tới phát triển hài hòa, đồng bộ giữa kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường, bảo đảm sự cân bằng giữa tăng trưởng với tiến bộ, công bằng xã hội, giữa phát triển vật chất với nâng cao đời sống tinh thần, giữa khai thác nguồn lực với bảo vệ môi trường. Trong đó, văn hóa và con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực nội sinh, “hệ điều tiết” của quá trình phát triển. Môi trường sống xanh, sạch, an toàn và văn minh sinh thái là một cấu phần thiết yếu của chất lượng sống; phát triển văn hóa là giải pháp then chốt để quản trị sự đa dạng văn hóa trong bối cảnh di cư và gia tăng dân số cơ học tại xã thí điểm.

Thành phố cũng xác định rõ việc triển khai thí điểm phải gắn đổi mới quản trị với tổ chức lại không gian phát triển theo quy hoạch; sử dụng hiệu quả đất đai, hạ tầng, tài sản công và các nguồn lực tại chỗ; thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn; bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế với văn hóa, xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh và trật tự, an toàn xã hội.

Bên cạnh đó, xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa bảo đảm kế thừa truyền thống, phát huy bản sắc Hà Nội, kết hợp hài hòa giữa giá trị văn hiến lâu đời với yêu cầu phát triển hiện đại, góp phần hình thành và lan tỏa hình ảnh Thủ đô văn minh, thanh lịch, nhân văn, kỷ cương. Việc tổ chức thí điểm phải theo phương châm tinh gọn, thiết thực, khả thi, có thể triển khai ngay, đo lường được và nhân rộng được; bảo đảm quá trình thí điểm tạo ra kết quả thực chất, làm cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc hoàn thiện, mở rộng mô hình trên phạm vi toàn thành phố.

Đáng chú ý, thành phố xác định rõ quan điểm việc tổ chức thực hiện phải bảo đảm nguyên tắc không làm phát sinh đầu mối tổ chức trung gian, không làm tăng biên chế; gắn với nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, cải cách hành chính, chuyển đổi số, trách nhiệm giải trình và đổi mới phương thức quản trị địa phương. Thành phố cũng tập trung nâng cao trách nhiệm của các cán bộ, công chức, viên chức và người lao động, cơ quan, đơn vị trong quá trình triển khai, phối hợp, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện trong thời gian thực.

Tựu trung, việc triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn thành phố là một trong những bước đi quan trọng góp phần cụ thể hóa mục tiêu Nghị quyết Đại hội lần thứ XVIII Đảng bộ thành phố đã đề ra là tiên phong, đột phá trong kỷ nguyên mới, phát triển Thủ đô văn minh, hiện đại, hạnh phúc.