Hà Nội - Thành phố Hồ Chí Minh kiến tạo động lực phát triển mới

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước, đồng thời cùng Thủ đô Hà Nội mở rộng hợp tác toàn diện, tạo động lực mới cho sự phát triển của hai đô thị đặc biệt và của quốc gia.

Từ tên gọi lịch sử đến khát vọng tiên phong

Ngày 2-7-1976 là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử dân tộc khi Quốc hội khóa VI quyết định đổi tên Sài Gòn - Gia Định là thành phố Hồ Chí Minh. Quyết định lịch sử ấy không chỉ thể hiện lòng biết ơn sâu sắc của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh mà còn gửi gắm niềm tin, kỳ vọng vào thành phố lớn nhất phía Nam - nơi được giao trọng trách tiên phong trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước sau ngày thống nhất.

Nửa thế kỷ qua là hành trình thành phố Hồ Chí Minh không ngừng khẳng định vị thế đầu tàu kinh tế, trung tâm thương mại, tài chính, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam. Từ một đô thị chịu nhiều hậu quả chiến tranh, thành phố đã vươn lên trở thành cực tăng trưởng lớn nhất cả nước, đóng góp khoảng một phần tư GDP quốc gia, giữ vai trò cửa ngõ hội nhập quốc tế và là nơi hội tụ mạnh mẽ các nguồn lực phát triển.

Điều làm nên bản sắc của thành phố Hồ Chí Minh không chỉ nằm ở quy mô kinh tế hay tốc độ đô thị hóa mà còn ở tinh thần "dám nghĩ, dám làm". Trong nhiều giai đoạn phát triển của đất nước, thành phố luôn là địa phương tiên phong thử nghiệm những mô hình mới, từ phát triển khu chế xuất, khu công nghệ cao, thị trường chứng khoán đến xây dựng nền kinh tế số và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Những mô hình được khởi nguồn từ thành phố Hồ Chí Minh sau đó đều trở thành kinh nghiệm quý để Trung ương nghiên cứu, nhân rộng trên phạm vi cả nước.

Cùng với phát triển kinh tế, diện mạo đô thị cũng thay đổi mạnh mẽ. Hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại, các khu đô thị mới, tuyến metro đầu tiên cùng nhiều công trình mang tính biểu tượng đã mở rộng không gian phát triển, nâng cao chất lượng sống của người dân và tăng sức cạnh tranh của thành phố trong khu vực.

Điều đáng trân trọng là trong quá trình phát triển nhanh, thành phố Hồ Chí Minh vẫn gìn giữ được nét đẹp nghĩa tình. Chương trình xóa đói giảm nghèo, các chính sách an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế đã trở thành nét đặc trưng của thành phố mang tên Bác. Chính sự kết hợp giữa tinh thần năng động, sáng tạo với truyền thống nhân văn đã tạo nên bản sắc riêng của thành phố Hồ Chí Minh trong suốt 50 năm qua.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, với không gian đô thị mở rộng và quy mô dân số hơn 14 triệu người, thành phố Hồ Chí Minh đang hướng tới mô hình siêu đô thị đa cực, hiện đại, thông minh và hội nhập quốc tế.

Trọng tâm phát triển được xác định là khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế số, trung tâm tài chính quốc tế và nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây cũng là điều kiện để thành phố tiếp tục giữ vững vai trò đầu tàu và nâng tầm cạnh tranh trong khu vực châu Á.

Nhìn lại chặng đường nửa thế kỷ, tên gọi thành phố Hồ Chí Minh không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm tiên phong. Mỗi bước phát triển của thành phố đều gắn với khát vọng đổi mới, hội nhập và cống hiến cho sự phát triển chung của đất nước.

Cùng kiến tạo động lực phát triển mới của đất nước

Nếu 50 năm qua khẳng định vai trò tiên phong của thành phố Hồ Chí Minh thì giai đoạn phát triển mới đang mở ra yêu cầu liên kết mạnh mẽ hơn giữa hai đô thị đặc biệt của cả nước. Thực tiễn phát triển cho thấy, Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là hai trung tâm chính trị, kinh tế lớn nhất mà còn là hai cực tăng trưởng có sức lan tỏa đối với các vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và Nam Bộ.

Trên nền tảng đó, tháng 3-2026, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội và Ban Thường vụ Thành ủy thành phố Hồ Chí Minh đã ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026-2030, đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ hợp tác giữa hai địa phương.

Kết quả hợp tác giai đoạn 2023-2025 cho thấy hai thành phố đã hình thành cơ chế phối hợp thực chất trên nhiều lĩnh vực, từ xây dựng Đảng, phát triển kinh tế, quy hoạch đô thị, giáo dục, y tế đến chuyển đổi số, khoa học - công nghệ, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Các cơ quan, đơn vị hai bên thường xuyên trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ mô hình hay, cách làm hiệu quả, đồng thời phối hợp nghiên cứu, đề xuất nhiều cơ chế, chính sách quan trọng phục vụ phát triển đất nước.

Điểm nổi bật của giai đoạn hợp tác mới là hai thành phố thống nhất triển khai 9 nhóm nội dung trọng tâm. Trong đó, ưu tiên phối hợp nghiên cứu, đề xuất các cơ chế đặc thù nhằm phát huy vai trò hạt nhân phát triển của hai đô thị; chia sẻ kinh nghiệm xây dựng chính quyền số, đô thị thông minh, phát triển hạ tầng số và trung tâm điều hành thông minh; tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong quản trị đô thị và cung cấp dịch vụ công.

Trong lĩnh vực kinh tế, hai địa phương phối hợp thúc đẩy tăng trưởng theo hướng dựa trên đổi mới sáng tạo, kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn; chia sẻ kinh nghiệm thu hút đầu tư nước ngoài, phát triển thị trường vốn và khai thác hiệu quả các nguồn lực từ đất đai, tài chính. Đây đều là những lĩnh vực mang tính chiến lược trong bối cảnh cả nước đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững.

Một điểm nhấn quan trọng khác là sự hợp tác trong khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Hai thành phố sẽ phối hợp nghiên cứu, làm chủ các công nghệ mới, phát triển ngành công nghiệp công nghệ cao, xây dựng quỹ đầu tư mạo hiểm, thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo và hình thành cơ chế chia sẻ kết quả nghiên cứu. Đây được xem là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh của hai đô thị trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ.

Không chỉ hợp tác về kinh tế, Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh còn tăng cường liên kết trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế, du lịch và bảo tồn di sản. Những chương trình giao lưu văn hóa, liên kết phát triển du lịch, hội chẩn y tế từ xa, chia sẻ kinh nghiệm giáo dục STEM, chuyển đổi số trong trường học... đã góp phần tạo nên sự gắn kết ngày càng chặt chẽ giữa hai địa phương.

Sự hợp tác ấy không chỉ mang ý nghĩa đối với hai thành phố mà còn tạo sức lan tỏa cho cả hai vùng kinh tế trọng điểm của đất nước. Khi Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh cùng chia sẻ nguồn lực, kinh nghiệm quản trị và mô hình phát triển, hiệu quả mang lại sẽ vượt ra ngoài phạm vi địa giới hành chính, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

50 năm trước, thành phố Hồ Chí Minh được trao một tên gọi thiêng liêng gắn với vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc. Hôm nay, trong kỷ nguyên phát triển mới, thành phố tiếp tục khẳng định trách nhiệm tiên phong bằng khát vọng đổi mới, sáng tạo và hội nhập. Đồng thời, cùng với Thủ đô Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh đang xây dựng một mô hình liên kết phát triển mới giữa hai đầu tàu của đất nước - không chỉ cùng tăng trưởng mà còn cùng kiến tạo thể chế, chia sẻ tri thức, phát huy nguồn lực và dẫn dắt sự phát triển của Việt Nam trong những thập niên tới.

Đó cũng là cách thiết thực để hai đô thị đặc biệt tiếp tục xứng đáng với niềm tin của Đảng, Nhà nước và nhân dân, đóng góp ngày càng lớn hơn cho mục tiêu xây dựng đất nước hùng cường, thịnh vượng.